οικογένεια

Το τραύμα, σε ψυχικό επίπεδο, ορίζεται ως ένα υπέρμετρα στρεσογόνο γεγονός. Αυτό βιώνεται απο το άτομο και φαντάζει για εκείνο τόσο βίαιο που ο οργανισμός του δεν δύναται να το «μεταβολίσει». Πιο απλά, το  άτομο έρχεται αντιμέτωπο με ένα τόσο επώδυνο συμβάν για τον ψυχισμό του,  σε σημείο που τον καθιστά αβοήθητο , ανίκανο να αμυνθεί , να το επεξεργαστεί ή να δραπετεύσει απο αυτό με βάση τις προηγούμενες εμπειρίες του. 

Έτσι, το τραύμα εγγράφεται ανεξίτηλα στην μνήμη και στο σώμα του τραυματία. Ο ίδιος αδυνατεί να το ξεπεράσει και πολλές φορές παίρνει την μορφή ενός Μυστικού.

Το Μυστικό, με Μ κεφαλαίο, προέρχεται τις περισσότερες φορές από ένα τραυματικό γεγονός και σχετίζεται πάντα με σημαντικά γεγονότα της ζωής του ατόμου όπως τις συνθήκες της γέννησης ή θανάτου, την καταγωγή του ή καταστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού. Το τραύμα που σχετίζεται με το Μυστικό, τις περισσότερες φορές δεν τίθεται υπό επεξεργασία σε ψυχικό επίπεδο.

Αντ’αυτού, το άτομο προτιμάει να το ξεχάσει. Σε μια τέτοια περίπτωση ο ψυχισμός «διχάζεται». Το άτομο συνεχίζει να λειτουργεί χωριστά από τις πιθανές επιπτώσεις του τραυματικού γεγονότος, το οποίο δυστυχώς παραμένει αναλλοίωτα χαραγμένο στην μνήμη του για όλη την υπόλοιπη ζωή του, σε αντιθέση με τις υπόλοιπες αναμνήσεις του οι οποίες σιγά σιγά σβήνουν. Το παράδοξο όμως με αυτή τη διαδικασία είναι οτι δεν αφορά μόνο τα ίδια τα  «τραυματισμένα» πρόσωπα αλλά και τις επόμενες γενιές.

Αυτό συμβαίνει διότι ένα Μυστικό, όσο καλά και αν φυλάσσεται, έχει την ιδιότητα να «μεταπηδά» από γενιά σε γενιά. Το Μυστικό αποτελείται από τα « απομεινάρια » της τραυματικής εμπειρίας σε συνδυασμό με όλα όσα το άτομο σκέφτηκε, φαντάστηκε, αισθάνθηκε, χωρίς ταυτόχρονα να μπορεί να εκφραστεί σχετικά με αυτά ή να δράσει με κάποιον τρόπο.

Το παιδί λοιπόν αυτού του ατόμου κληρονομεί όλα τα παραπάνω. Προσπαθεί να συλλέξει αλλά και να συνθέσει τα «κομμάτια του παζλ» ώστε να δει ξεκάθαρα την εικόνα που οι γονείς του ναι μεν εμφύτευσαν αλλά δεν του την επικοινώνησαν.  Να εμηνεύσουν δηλαδή συμπεριφορές αλλόκοτες που παρουσίαζαν ή ακόμη παρουσιάζουν οι γονείς τους.

Ποιές ομως μπορεί να είναι οι επιπτώσεις της « μεταπήδησης » του Μυστικού στις επόμενες γενιές;

Τα παιδιά, στην προσπάθεια τους να δώσουν νόημα στις αινιγματικές συμπεριφορές των γονιών, δύνανται να εμφανίσουν:

  • Σωματικά συμπτώματα (διάφορους πόνους, πεπτικές διαταραχές).
  • Άγχη, φοβίες.
  • Αινιγματικές συμπεριφορές. 
  • Κονφορμισμό ( τάση να παραμείνει κάποιος αφανής, να επιδεικνύει αδιαφορία).
  • Ενοχή για καταστάσεις στις οποίες δεν εμπλέκονται .
  • Ντροπή, είτε επειδή μπορεί να την βιώνει ο γονιός και να την μεταφέρει στο παιδί είτε διότι το παιδί νιώθει ότι ο γονιός του δεν το εμπιστεύεται.
  • Ψυχολογικές διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες, εξαρτήσεις.

Η ψυχοθεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις στοχεύει στην «συμβολοποίηση» του «τραύματος» του θεραπευόμενου. Η διαδικασία αυτή  περιλαμβάνει την αποσύνθεση της εμπειρίας και την σύδεση των «κομματιών» που προκύπτουν από αυτήν με τις πρότερες εμπειρίες. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σεβασμό από την πλευρά του θεραπευτή για  την εκάστοτε «ιστορία» του θεραπευόμενου.

Συγγραφή Άρθρου

Μαρία Λαΐου
Κλινική και Κοινοτική Ψυχολόγος
Επικοινωνία: 6986823375
Σχετικά άρθρα
Παιδικό άγχος

Το άγχος μπορεί γενικά να οριστεί ως ένα δυσάρεστο αίσθημα...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Αυτόματες σκέψεις: Ποια η σχέση τους με την διάθεση μας;
Αυτόματες σκέψεις

Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από προκλήσεις τις οποίες και καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σε πολλούς τομείς της ζωής μας αναφορικά με προσωπικά, επαγγελματικά, κοινωνική ζωή ή οικογενειακά ζητήματα. Συχνά όμως, ερχόμαστε αντιμέτωποι με συμβάντα τα οποία στεκόμαστε ανήμποροι να αντιμετωπίσουμε. Τα πράγματα δηλαδή δεν καταλήγουν όπως τα περιμένουμε και νιώθουμε «έρμαια» δυσάρεστων συναισθημάτων όπως ο πανικός, ο φόβος, η ανησυχία.

Ας μιλήσουμε για την ντροπή μας
ντροπή

Μπορείς να φέρεις στον νου σου μια κατάσταση όπου στάθηκες ανήμπορος να εκτεθείς μπροστά σε άλλους; Πόσες φορές έχεις ευχηθεί να «ανοίξει η γη να σε καταπιεί»; Έχεις βρεθεί ποτέ στην θέση όπου απέφυγες ένα άτομο μόνο και μόνο επειδή ένιωσες ότι το βλέμμα του σε διαπερνά; Αν κατάφερες να τοποθετήσεις τον εαυτό σου σε κάποιες από αυτές τις καταστάσεις τότε σίγουρα θα ένιωσες ένα συναίσθημα αρκετά γνώριμο : Αυτό της ντροπής.

Το χαρτζιλίκι στην εφηβεία
εφηβεία

Αναπόφευκτα η ύπαρξη ενός εφήβου σε μια οικογένεια «επιβάλλει» μια περίοδο «διαπραγματεύσεων» εντός του οικογενειακού συστήματος. Ο έφηβος βρισκόμενος σε μια φάση διαρκούς αναζήτησης της προσωπικής του ταυτότητας έρχεται πολλές φορές σε ρήξη με τους γονείς του. Τα φαινόμενα που ανακύπτουν είναι ποικίλα και αφορούν σχεδόν πάντα την επιθυμία του εφήβου για αυτονομία και ανάληψη περισσότερων ευθυνών.

Το χρονικό μιας εξάρτησης
εξάρτηση

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις ατόμων που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της εξάρτησης. Θα μπορούσε να γίνει αναφορά σε πολλές ιστορίες, όπου σίγουρα οι συνθήκες και τα γεγονότα θα διέφεραν. Το παράδοξο όμως... που τελικά μπορεί να μην είναι και τόσο, είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις, έχουν μια λεγόμενη «κοινή πορεία»!

Αδελφικές συγκρούσεις
Αδελφικές συγκρούσεις

Η έννοια της σύγκρουσης είναι αρρηκτα συνδεδεμενη με κάθε είδος σχέσης. Είναι επομένως απρόσφορο να προσπαθούμε να τις αποφεύγουμε και παράλληλα απαραίτητο να είμαστε ευέλικτοι, ώστε να τις αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά. Το οικογενειακό έδαφος αποτελεί ένα αρκετά γόνιμο πεδίο συγκρούσεων.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.