Το τυχερό φουλάρι που θα φορέσουμε στη συνέντευξη για δουλειά. Η φωτογραφία των παιδιών στο πορτοφόλι μας. Το μενταγιόν που δεν αποχωριζόμαστε. Η γαμήλια πρόσκληση στο έπιπλο της κρεβατοκάμαρας. Τα παραπάνω αποτελούν παραδείγματα μεταβατικών αντικειμένων των ενηλίκων-τα αντίστοιχα λούτρινα αρκουδάκια της παιδικής ηλικίας- και λειτουργούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Δημιουργούν ένα ασφαλές πλαίσιο σε καταστάσεις άγχους, μας προσφέρουν θαλπωρή και οικειότητα σε ένα στρεσογόνο και αφιλόξενο περιβάλλον.

Η χρήση των μεταβατικών αντικειμένων (λούτρινο παιχνίδι, κουβερτούλα, κούκλα ή οτιδήποτε άλλο) εμφανίζεται κατά τον τέταρτο με δωδέκατο μήνα της ζωής του παιδιού και είναι πολύ σημαντική για την ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη. Η προσκόλληση που δημιουργείται στο συγκεκριμένο αντικείμενο του προσφέρει ανακούφιση όταν βιώνει δυσφορία από τον αποχωρισμό με τους γονείς του και το βοηθάει να ανεξαρτητοποιηθεί. Μαθαίνει να αυτο-καθησυχάζεται και να μην είναι πλήρως εξαρτημένο από τους γονείς του, εως ότου μπορέσει να απαλλαχθεί από την προσκόλληση στο αντικείμενο και να νιώσει ηρεμία ανεξάρτητα από την παρουσία του. Σταδιακά βιώνει τον εαυτό του ως ξεχωριστό ον που μπορεί να δημιουργήσει πραγματικές σχέσεις με περισσότερα του ενός αντικείμενα (έμψυχα και άψυχα) του εξωτερικού του κόσμου.  

Τα μεταβατικά αντικείμενα των ενηλίκων είναι καμουφλαρισμένα και όχι τόσο έκδηλα όσο των παιδιών. Ένα αναμνηστικό δώρο δεν αποτελεί απλά μια θύμηση του παρελθόντος, δεν είναι ένα απλό αντικείμενο. Πολλές φορές λειτουργεί σαν μια πηγή θετικών συναισθημάτων που συνδέονται με τη συγκεκριμένη ανάμνηση και που είναι απαραίτητο να αντλήσουμε για να ανταπεξέλθουμε σε ένα άγνωστο περιβάλλον. Ανατρέχουμε στη φωτογραφία της οικογένειάς μας και νιώθουμε ανακούφιση γιατί διαπιστώνουμε ότι έχουμε μια «ιστορία ύπαρξης», ότι συνδεόμαστε με τον υπόλοιπο κόσμο σε μια ασφαλή βάση. Λειτουργεί σαν μια γέφυρα που ενώνει τον εσωτερικό μας κόσμο με την εξωτερική πραγματικότητα.

Για παράδειγμα, το αίσθημα ανασφάλειας και στέρησης του ερωτευμένου ζευγαριού που βρίσκεται σε απόσταση ανακουφίζεται με την ενωτική δύναμη μιας κάρτας ή φωτογραφίας που υπενθυμίζει πως η σχέση είναι πραγματική, πως υπάρχει σύνδεση με το έτερον ήμισυ, πως ο καθένας δεν είναι μόνος και ξεχασμένος. Αν το κινητό μας χαθεί, το αίσθημα άγχους που μας κατακλύζει έχει να κάνει και με την αίσθηση αποκοπής από τις επαφές μας, ότι αποκλειόμαστε από την σύνδεση και επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο. Όλοι χρησιμοποιούμε τέτοιους μηχανισμούς άμυνας- προστασίας του εαυτού μας. Ωστόσο, η υπερβολική και επαναλαμβανόμενη χρήση τους συνδέεται με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.

Κατά αντιστοιχία με το μεταβατικό αντικείμενο, ένας από τους βασικούς στόχους της ψυχοθεραπείας είναι το θεραπευτικό δωμάτιο να αποτελέσει μια νησίδα ασφαλείας. Εως ότου ο θεραπευόμενος μπορέσει να εσωτερικεύσει μια γονεϊκή φιγούρα που τον αγαπά και τον αποδέχεται, χρησιμοποιεί αμυντικούς μηχανισμούς για να αντέξει το άγχος της επικριτικής γονεϊκής φιγούρας.

Στόχος λοιπόν του θεραπευτή είναι να δημιουργήσει ένα οικείο και ασφαλές πλαίσιο προκειμένου ο θεραπευόμενος να μπορέσει να του προβάλει το ρεπερτόριο των γονεϊκών προτύπων που τον ταλαιπωρούν ώστε μετέπειτα να τα επιλύσει. Ο θεραπευτής δεν πρέπει να «παρασυρθεί» από την προβολή του επικριτικού γονέα σε αυτόν, αλλά να αναγνωρίσει τη διαδικασία και να δημιουργήσει ένα ασφαλές πλαίσιο ώστε και ο θεραπευόμενος να αναγνωρίσει με τη σειρά του αυτούς τους μηχανισμούς άμυνας, να τους εξετάσει, να διαπιστώσει πώς δημιουργήθηκαν, από που προήλθαν και να τους αντιμετωπίσει σε ρεαλιστικό επίπεδο. Να αντιμετωπίσει τα άγχη και τις φοβίες του με τη βοήθεια του θεραπευτή μέχρι να νιώσει ασφαλής και με αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίζει μόνος του τις εσωτερικές του συγκρούσεις.

Η ανακουφιστική λειτουργία της θεραπείας δεν πρέπει να λειτουργεί καταχρηστικά, εξαρτητικά και επ’ αόριστον, όπως δεν μένουμε προσκολλημένοι επ’ αόριστον στα λούτρινα αρκουδάκια μας. Αποτελεί έναν τρόπο εκμάθησης λειτουργικών συμπεριφορών και σκέψεων σε αγχογόνες καταστάσεις που θα αντλούνται από εμάς τους ίδιους και όχι από ένα μεταβατικό-εξωτερικό αντικείμενο.  

Συγγραφή Άρθρου

Αγγελική Κουτελιά

koutelia aggelikiΜεταπτυχιακές σπουδές Κλινικής Ψυχολογίας στο Leiden University. Ειδίκευση στη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία (CAT)

Διεύθυνση: Ζαϊμη 31, Εξάρχεια, Αθήνα
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Ψυχοθεραπεία

Ποια είναι η δουλειά ενός ψυχοθεραπευτή; Γιατί κάποιος να...

Κατάθλιψη

Το καταθλιπτικό άτομο αισθάνεται ένα εσωτερικό κενό, υπαρξιακή...

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Όταν ο θεραπευτής φεύγει για διακοπές
ψυχοθεραπευτής

Οι διακοπές είναι απαραίτητες και για τους δύο, θεραπευτή και θεραπευόμενο, και όχι μόνο για να φορτίσουν τις μπαταρίες τους. Τα εκλυόμενα από τη διακοπή της θεραπείας συναισθήματα είναι ένα πολύτιμο υλικό προς διερεύνηση και αξιοποίηση. Κάθε αντίδραση είναι διαφορετική και αλληλένδετη με τη θεραπευτική σχέση.

Άμβλωση: «έγκλημα και τιμωρία»

Το δικαίωμα στην άμβλωση αποτελεί ένα ακανθώδες ζήτημα, που προσεγγίζεται ποικιλοτρόπως από χώρα σε χώρα. Ενώ στην Πολωνία χιλιάδες μαυροφορεμένες γυναίκες διαδήλωσαν εναντίον της ολικής απαγόρευσης της άμβλωσης, στην Ελλάδα αποτελεί εδώ και χρόνια αναγνωρισμένο δικαίωμα.

Ζώντας στα όρια: Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας
Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας

Άτομα με οριακή διαταραχή προσωπικότητας περιγράφουν τον ψυχισμό τους σαν μια διαρκή ταλάντευση από το απόλυτο κενό στην έκρηξη συναισθημάτων και σκέψεων. Ζουν στα όρια, ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη ψύχωση. Όλα βιώνονται στον υπέρτατο βαθμό, δεν υπάρχουν ήπιες καταστάσεις και διαρκώς εναλλάσσονται. Η αστάθεια διατρέχει όλες τις πτυχές της ζωής τους: τη συμπεριφορά τους, την εικόνα του εαυτού τους, τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, τα συναισθήματά τους.

Πένθος και Γιορτές

Η περίοδος των Χριστουγέννων πολλές φορές προκαλεί μελαγχολικά συναισθήματα, τα οποία εντείνονται με την απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου. Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας  συχνά καλύπτουν το αίσθημα κενού και τον πόνο που βιώνουμε κάνοντας πιο ανεκτή την απώλεια, αλλά δυσκολεύοντας την επεξεργασία και τελικά την αποδοχή της.

Ο/Η σύντροφός μου παθαίνει κρίσεις πανικού

Η εμπειρία του ατόμου που πάσχει από κρίσεις πανικού είναι, αναμφισβήτητα, πολύ δύσκολη.Πολλές φορές βιώνεται σαν ένα τσουνάμι που παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά του, αφήνοντάς τον ανήμπορο να αντιδράσει και να έχει τον έλεγχο της κατάστασης. Όμως δεν πρέπει να αγνοούμε το βάρος εκείνων που συντροφεύουν ένα άτομο με κρίσεις πανικού.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.