Συνδιαλεκτική Ανάλυση

Η συνδιαλεκτική ή συναλλακτική ανάλυση (transactional analysis) είναι θεωρία και συμβουλευτική-θεραπευτική προσέγγιση που βασίζεται στην επικοινωνία. Ακριβώς επειδή δίνει έμφαση στην επικοινωνία, βρίσκει πολλές εφαρμογές σε όλες τις διαπροσωπικές σχέσεις (π.χ. με συνεργάτες, με σύντροφο, με γονείς και παιδιά).

Κεντρικές έννοιες της Συνδιαλεκτικής Ανάλυσης:

1. Συναλλαγή
Σύμφωνα με τον Eric Berne, ιδρυτή της συνδιαλεκτικής ανάλυσης, είναι η βασική μονάδα που μας επιτρέπει να αναλύσουμε και να βελτιώσουμε την ανθρώπινη συμπεριφορά.  Η 'συναλλαγή' είναι οποιαδήποτε ανταλλαγή λεκτικού ή μη λεκτικού μηνύματος μεταξύ ατόμων.  Βασίζεται σε όσα έχουμε μάθει ή έχουμε νιώσει στην πρώτη παιδική ηλικία.  Αυτά διαμορφώνουν τα συναισθήματα, την αυτοεκτίμηση και τις στάσεις μας στην ενήλικη ζωή.

Η αποτελεσματική επικοινωνία βασίζεται στις επιτυχημένες συναλλαγές ανάμεσα στους ανθρώπους.   

2. Καταστάσεις του Εγώ
Ο κάθε άνθρωπος έχει τρεις βασικές πλευρές (καταστάσεις του Εγώ), που είναι το Παιδί, ο Γονέας και ο Ενήλικος μέσα του.  Εκφράζει διαφορετική πλευρά κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται, το άτομο που έχει απέναντί του, κ.λπ. Μπορεί π.χ. κάποιος ενήλικος να φέρεται πότε-πότε σαν κακομαθημένο παιδί, ή άλλοτε σαν αυταρχικός γονέας προς τους φίλους ή το σύντροφο.  

Όταν το άτομο χρησιμοποιεί ως επί το πλείστον μια κατάσταση του Εγώ (αντί να τις εναλλάσσει) γίνεται άκαμπτο και δυσλειτουργικό.  Άλλες φορές, χρησιμοποιεί μια κατάσταση του εγώ που είναι ακατάλληλη για την περίσταση και έτσι δημιουργείται πρόβλημα στις διαπροσωπικές σχέσεις. 

Ένας από τους στόχους της θεραπείας είναι να κατανοούμε τις διαφορετικές καταστάσεις του εγώ, για να βελτιωθεί η αυτογνωσία, η αποτελεσματικότητα των συναλλαγών και η ικανοποίηση.  Μπορούμε επίσης να ενθαρρύνουμε και να ενεργοποιήσουμε την Ενήλικη πλευρά, ώστε να αλλάξουμε όσα δεν μας ικανοποιούν στη ζωή μας.


3. Ψυχολογικά παιχνίδια

Τα ψυχολογικά παιχνίδια που δημιουργούνται στις σχέσεις μας, είναι συναλλαγές που ‘παίζουμε’ όπως ένα ρόλο και έτσι το έργο της ζωής μας έχει προκαθορισμένο τέλος. Οι κλασικοί ρόλοι είναι αυτοί του θύτη, του θύματος και του σωτήρα.  Οι ρόλοι αυτοί εναλλάσσονται, πάντα όμως υπάρχει κάποιο «θύμα».

Μέσω των παιχνιδιών συσσωρεύουμε αρνητικά συναισθήματα, που χρησιμεύουν στο να δικαιολογούμε τη συμπεριφορά μας και τη ζωή που έχουμε ως σήμερα. 

Στη θεραπεία, αναλύονται τα ψυχολογικά παιχνίδια που παίζουμε στις σχέσεις.  Εξάλλου αυτά μεταφέρονται και μέσα στη θεραπευτική σχέση και δίνεται η ευκαιρία να επισημανθούν και να συζητηθούν.  Ο θεραπευόμενος αποφασίζει αν θέλει να τα διατηρήσει ή να κάνει αλλαγές και να βγει από το παιχνίδι, ή αν εξυπηρετεί περισσότερο να διατηρηθούν κάποια πράγματα ως έχουν.

Στόχος σε κάθε περίπτωση είναι να αποκτήσουμε επίγνωση και να οδηγηθούμε προς την ψυχολογική ενηλικίωση, δηλαδή την αυτονομία, αυτοδιάθεση και αυτοδιαχείριση.


4. Οι 4 θέσεις της ζωής

Αναφέρονται στο τι πιστεύουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους.  Υπάρχουν 4 θέσεις ζωής, ανάλογα με το αν νιώθουμε πως ‘είμαστε ή δεν είμαστε ΟΚ’ και αν οι άλλοι ‘είναι ή δεν είναι ΟΚ’. 

  • Δεν είμαι ΟΚ – Δεν είσαι ΟΚ

Θέση που χαρακτηρίζεται από παραίτηση και αυτοκαταστροφή.  

  • Δεν είμαι ΟΚ – Είσαι ΟΚ

Θέση που χαρακτηρίζεται από ανασφάλεια και συναίσθημα κατωτερότητας. 

  • Είμαι ΟΚ – Δεν είσαι ΟΚ

Θέση που χαρακτηρίζεται από απομόνωση και εξουσιαστικές σχέσεις. 

  • Είμαι ΟΚ – Είσαι ΟΚ

Αποδοχή του εαυτού μας και των άλλων. 

Αυτή η 4η θέση είναι η μόνη που επιλέγεται συνειδητά με βάση την ενήλικη λογική, καθώς και το επιθυμητό αποτέλεσμα της θεραπείας, η ‘υγιής’, ικανοποιητική και αποτελεσματική θέση ζωής.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.


Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική
Όταν κάποιος χρειάζεται ψυχολόγο αλλά το αρνείται...
  • Τρίτη, 14 Μάρτιος 2017
  • Από: Δήμητρα Σταύρου

Μάρλον Μπράντο και Βίβιαν Λη, ως "Στάνλευ" και "Μπλανς" στο "Λεωφορείο ο Πόθος". Οι περισσότερες ηρωίδες του Τέννεσση Ουίλλιαμς καταλήγουν με την βία στο ψυχιατρείο.... Είναι...

Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική
Η μοναξιά του θεραπευτή
  • Δευτέρα, 13 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Ευαγγελία Γαλανάκη

Η μοναξιά στην ψυχοθεραπευτική σχέση (Μέρος 2ο - Η μοναξιά του θεραπευτή Εκτός από τον θεραπευόμενο και ο θεραπευτής νιώθει μοναξιά, βιώνει δηλαδή την εμπειρία ότι είναι μόνος,...

Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική
Η μοναξιά στην ψυχοθεραπευτική σχέση
  • Σάββατο, 04 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Ευαγγελία Γαλανάκη

Η μοναξιά του θεραπευόμενου (Μέρος Α')Η συνειδητοποίηση του τραύματος, μέσω της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, είναι μια πράξη επαφής τόσο με τον εαυτό όσο και με τους άλλους, η οποία...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ


Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ψυχολογία Υγείας
Ψυχολογία Υγείας

Η Ψυχολογία της Υγείας είναι κλάδος της Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας, που μελετά την αλληλεπίδραση ψυχολογικών, βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων και πώς αυτοί σχετίζονται με την υγεία ή την ασθένεια. Ασπάζεται λοιπόν το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο, που αναγνωρίζει αυτή ακριβώς την αλληλεπίδραση, σε αντίθεση με το παραδοσιακό βιοϊατρικό μοντέλο, που ασχολούνταν μόνο με τον βιολογικό παράγοντα (π.χ. γενετική, βακτήρια, βιοχημικές διεργασίες στον οργανισμό).

Προσωπικότητα
Προσωπικότητα

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι απόλυτα) σταθερό διαχρονικά και διαπεριστασιακά. Συνήθως οι άνθρωποι όταν αναφέρονται στην προσωπικότητα αναφέρονται κυρίως σε αξιολογικά κριτήρια, π.χ «είναι καλός χαρακτήρας», «έχει ενδιαφέρουσα προσωπικότητα».

Εφαρμοσμένη Ψυχολογία
Εφαρμοσμένη Ψυχολογία

Ο όρος εφαρμοσμένη ψυχολογία αναφέρεται στον τρόπο και τους τομείς όπου η ψυχολογική έρευνα μεταφράζεται σε πρακτική εφαρμογή.  Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει τομείς όπως η κλινική ψυχολογία, εκπαιδευτική και σχολική ψυχολογία, δικαστική ψυχολογία, βιομηχανική/οργανωτική ψυχολογία, ψυχολογία υγείας, αθλητική ψυχολογία, περιβαλλοντική ψυχολογία και πολλούς άλλους.

Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης
Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης

Ο Freud πίστευε ότι οι βάσεις της προσωπικότητας του ατόμου θέτονται στην παιδική ηλικία και ότι όλοι περνάμε από μια καθορισμένη αναπτυξιακή σειρά ψυχοσεξουαλικών σταδίων.
Αυτά βασίζονται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις ανάγκες μας. Κάθε στάδιο είναι μια αναπτυξιακή περίοδος με χαρακτηριστικό επίκεντρο, που επηρεάζει την έκφραση της προσωπικότητας. 

Ψυχοπαθολογία
Ψυχοπαθολογία

Με βάση ποια κριτήρια θα μπορούσαμε άραγε να ξεχωρίσουμε τη "μη φυσιολογική" από τη "φυσιολογική" συμπεριφορά;
Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της ψυχοπαθολογίας είναι: