Όταν οι γονείς αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες ολόκληρη η οικογένεια υφίσταται τις συνέπειες και ο τρόπος λειτουργίας της μεταβάλλεται. Ιδιαίτερα επηρεάζονται τα παιδιά για τα οποία οι γονείς είναι πρότυπα, αλλά και η κυριότερη πηγή της ασφάλειάς τους.

Η συμβίωση με ένα γονιό που πάσχει από κάποια ψυχική νόσο αποτελεί συχνά μια δύσκολη, ακατανόητη και συναισθηματικά φορτισμένη εμπειρία για τα παιδιά, αλλά και τους εφήβους με ένα διαφορετικό βέβαια τρόπο.

Οι γονείς με ψυχική διαταραχή μπορεί να απομακρυνθούν συναισθηματικά από τα παιδιά τους και να γίνουν απρόσιτοι.

Συχνά αδυνατούν να αναλάβουν ακόμη και τις πιο απλές ευθύνες που τους αναλογούν και να ανταποκριθούν επαρκώς στο γονεϊκό τους ρόλο. Έτσι πολλές φορές είναι τα παιδιά εκείνα που αναλαμβάνουν ρόλο ενηλίκου και γίνονται «γονείς των γονιών τους», παραμερίζοντας τις δικές τους ανάγκες και συναισθήματα προς χάρη της οικογένειας, γεγονός με σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.

Τα παιδιά πρέπει να ξέρουν;

Συχνά οι ενήλικες, σε μια προσπάθεια να «προστατέψουν» τα παιδιά, αποφεύγουν να τους μιλήσουν ανοιχτά για τέτοιου είδους προβλήματα της οικογένειας. Στην πραγματικότητα βέβαια τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι «κάτι συμβαίνει στη μαμά ή το μπαμπά», αλλά όσο οι μεγάλοι δεν τους εξηγούν τι ακριβώς είναι αυτό που συμβαίνει, τόσο η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη και δύσκολη για αυτά. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα παιδιά βιώνουν έντονη ψυχική σύγκρουση που μπορεί να οδηγήσει και σε αποδιοργάνωση, καθώς τα συναισθήματά τους και τα μηνύματα που λαμβάνουν έρχονται σε αντίθεση με τα λόγια των μεγάλων.

Αυτό που χρειάζονται είναι απλά, ξεκάθαρα λόγια και υποστήριξη για να κατανοήσουν, να επεξεργαστούν και να βρουν τρόπους να διαχειριστούν μια τέτοια κατάσταση. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να νιώθουν ότι ο κόσμος τους είναι στέρεος και ασφαλής και ότι οι γονείς ή οι άνθρωποι που τα φροντίζουν είναι ικανοί να τα προστατεύσουν – ειδικά όταν έχουν να αντιμετωπίσουν μια τέτοια δύσκολη συνθήκη- , να αναλάβουν την ευθύνη για τη ζωή τους, να τα εμπεριέξουν. Να αντέξουν, δηλαδή, το κλάμα, το θυμό, την επιθετικότητά τους και να τα νοηματοδοτήσουν. Να κρατήσουν  δηλαδή τα παιδία ψυχικά, καθησυχάζοντας τους φόβους, τα άγχη και τις ανησυχίες τους.

Τι μπορούμε να πούμε στα παιδιά;

Αυτά που πρέπει να ξέρει ένα παιδί για την οξεία ή τη χρόνια ψυχική διαταραχή του γονιού εξαρτώνται από το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκεται, καθώς και από τη γενικότερη ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση. Σε γενικές γραμμές χρειάζεται να μιλάμε με απλό και άμεσο τρόπο, δίνοντας χώρο και χρόνο στο παιδί να εκφράσει ανοιχτά απορίες, προβληματισμούς, φόβους, ανησυχίες ή ακόμη και θλίψη ή θυμό για την κατάσταση που βιώνει.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βοηθείται να συνειδητοποιήσει ότι δεν είναι το μόνο με τέτοιου είδους προβλήματα, να μεταδίδουμε ελπίδα και να κατευνάζουμε πιθανά αισθήματα ενοχής του, καθώς μπορεί να πιστεύει ότι είναι (και) εκείνο που φταίει. Να του γίνεται, με άλλα λόγια,  σαφές ότι όταν ο μπαμπάς ή η μαμά δε νιώθει καλά, κάνει ή λέει «περίεργα» πράγματα και μοιάζει να αποσυντονίζεται και να «χάνεται», αυτό δεν έχει σχέση με το ίδιο και τη συμπεριφορά του. Ένα ακόμη σημαντικό μήνυμα που χρειάζεται να δίνεται είναι ότι υπάρχει συγκεκριμένη βοήθεια που μπορεί να δοθεί στο μπαμπά ή τη μαμά και είναι ευθύνη άλλων ενηλίκων και όχι του παιδιού να στηρίξουν τον ασθενή γονέα.

 

Υποστηρικτικά Δίκτυα

Ένας σημαντικός προστατευτικός παράγοντας για το παιδί είναι να έχει πρόσβαση σε έναν και κατά προτίμηση σε περισσότερους καλά συγκροτημένους ενήλικες, με τους οποίους θα έχει μια ασφαλή σχέση και θα είναι σε θέση να του παρέχουν βοήθεια και στήριξη σε περιόδους κρίσης. Επίσης, το σχολείο ή το νηπιαγωγείο χρειάζεται να ενημερώνονται για τη ζωή του παιδιού στο σπίτι και το ίδιο το παιδί να γνωρίζει ότι οι ενήλικοι που ασχολούνται μαζί του είναι ενήμεροι.

Ιδιαίτερα σημαντική επίσης είναι η προσφυγή των ενηλίκων που έχουν αναλαβει τη φροντίδα του παιδιού σε κάποια υπηρεσία ή κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, προκειμένου να έχουν την ψυχολογική στήριξη και συμβουλευτική που χρειάζονται ώστε να μπορέσουν να διαχειριστούν την αγχογόνο αυτή κατάσταση, αλλά και να υποστηρίξουν αποτελεσματικά το παιδί.

Τα παιδιά ψυχικά ασθενών γονέων συνήθως  αντιμετωπίζουν ιδιαίτερου τύπου άγχη και διλήμματα. Από τη μια πλευρά, συχνά επιθυμούν και επιδιώκουν να είναι «ένα» με τον άρρωστο γονιό, να καταλάβουν και να βοηθήσουν, γεγονός που μπορεί να πάρει τη μορφή μιας ιδιαίτερα συγχυτικής κατάστασης. Από την άλλη, έχουν τη διάθεση να διαχωρίσουν τον εαυτό τους, πράγμα απαραίτητο για την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη. Αυτή η τάση διαχωρισμού φέρνει τα παιδιά αντιμέτωπα με την πραγματική φύση της ασθένειας και των συνεπειών της, γεγονός από μόνο του επώδυνο. Η πιο καταθλιπτική αυτή επεξεργασία συνεπάγεται ανακούφιση, αλλά και βαθιά θλίψη, ενώ παράλληλα κινητοποιεί και μια διαδικασία πένθους, καθώς το παιδί σταδιακά αναγνωρίζει ότι δεν έχει τους γονείς που επιθυμεί και χρειάζεται.

Όταν η μαμά ή ο μπαμπάς πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή προκαλείται πάντα έντονη αναταραχή στη ζωή του παιδιού, ακόμη κι όταν αυτό δε συμβιώνει με τον ασθενή γονέα. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι για το παιδί και οι δύο γονείς, υγιείς ή πάσχοντες είναι πολύτιμοι και η σχέση μαζί τους μοναδική.

 

Συγγραφή Άρθρου

Κάτια Λαζάρου Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας - Προσωποκεντρική Θεραπεύτρια,
μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς μετά το διαζύγιο; Υποχρεώσεις και Δικαιώματα
  • Παρασκευή, 17 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Αικατερίνη Μούτουπα

Σίγουρα ένα διαζύγιο επιφέρει πολλές αλλαγές τόσο στη ζωή των ενηλίκων όσο και στη ζωή των παιδιών. Αλλαγή περιβάλλοντος, νέοι κανόνες, νέα όρια, αλλαγή ρόλων είναι μερικές από...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
8 τρόποι που ευνοούν την καλή συναισθηματική υγεία του παιδιού
  • Πέμπτη, 16 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Τσιούλου Χριστίνα

Τι είναι η συναισθηματική υγεία του παιδιού; Είναι ο τρόπος που το παιδί σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται και αλληλεπιδρά με τον υπόλοιπο κόσμο. Καλή συναισθηματική υγεία σημαίνει ότι το...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Επιλεκτική αλαλία
  • Πέμπτη, 16 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Βαλεντίνα Θεοδώρου

Η επιλεκτική αλαλία θεωρείται από τον επιστημονικό κόσμο της ψυχικής υγείας ως μια κατεξοχήν παιδική διαταραχή που δεν συναντάται σε ευρεία κλίμακα. Η διαταραχή αυτή πρωτο-προσδιορίστηκε το...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Διακοπές σε εποχή κρίσης

Λίγα λόγια για την κρίση
Οι κοινωνικές αλλαγές που συντελέστηκαν μεταξύ 20ου και 21ου αι. στις δυτικές κοινωνίες ηταν, σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο ZygmuntBauman, εξαιρετικά σημαντικές και οφείλονται μεταξύ άλλων και σε αλλαγές στο σύστημα αξιών των κοινωνιων. Σταδιακα, κυρίαρχο ρόλο απέκτησε η ατομικότητα, η ανάγκη της άμεσης ικανοποίησης των αναγκών και η υιοθετηση ενος πιο υλιστικού μοντέλου διαβίωσης.

Asperger σύνδρομο

Τα τελευταία χρόνια αρκετοί γονείς παρατηρούν μια "παραδοξότητα" στη συμπεριφορά του παιδιού, απευθύνονται σε κάποιον ειδικό του χώρου της ψυχικής υγείας και συχνά φεύγουν με μια διάγνωση Συνδρόμου Asperger και πολλές απορίες και αγωνίες γύρω από αυτό...

Φροντίζω ή Τιμωρώ όταν βάζω όρια στο παιδί?

Τα παιδιά, από τη νηπιακή ακόμη ηλικία χρειάζεται να μάθουν να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους και να τηρούν ορισμένους κανόνες, ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους, αλλά και να μπορούν να συμβιώνουν με άλλους ανθρώπους.

Παιδί και Όρια : Αναγκαίο καλό - πόσο έτοιμοι είναι οι γονεις να το κάνουν πράξη?

Τα παιδιά, από τη νηπιακή ηλικία ακόμα χρειάζεται να μάθουν να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους και να τηρούν ορισμένους κανόνες, ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους, αλλά και να μπορούν να συμβιώνουν με άλλους ανθρώπους.
Εκτός όμως από αυτή την πιό “πρακτική” θα λέγαμε διάσταση, η σωστή οριοθέτηση αποτελεί βασικό κομμάτι της ομαλής ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.