Σχετικά άρθρα x

 

Το συναίσθημα του φόβου στην παιδική ηλικία είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο, καθώς μπορεί να εμφανιστεί στο 85% των παιδιών ηλικίας από 2 έως 6 χρόνων.
Συνήθως, οι περισσότεροι φόβοι τους δεν έχουν κάποια λογική εξήγηση, γεγονός που ισχύει και με τους φόβους των ενηλίκων.

 

Διαχωρίζοντας τους όρους «φόβος» και «φοβία»…
Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα που προκαλείται συνήθως από την αντίληψη ενός πραγματικού κινδύνου ή μιας εξωτερικής απειλής. Ο φόβος είναι απαραίτητος, αφού μας προστατεύει από καταστάσεις που μπορεί να είναι επικίνδυνες για τη ζωή μας.

Η φοβία, από την άλλη, είναι ο υπερβολικός και παράλογος φόβος του ατόμου που συνεχίζει να υφίσταται παρόλο που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει αληθινός κίνδυνος. Η φοβία, αυτή συνήθως αποδίδεται σε κάποια άσχημη ή τραυματική εμπειρία του ατόμου. Εξαιτίας της φοβίας του, το άτομο αναγκάζεται να αποκοπεί από δραστηριότητες που έχουν σχέση με τη συγκεκριμένη φοβία και ζει με το άγχος και τον πανικό, όταν πρόκειται να την αντιμετωπίσει.

Ποιοι είναι οι συνηθισμένοι φόβοι των παιδιών σε κάθε ηλικία;
0-4 ετών: Στην ηλικία αυτή, τα παιδιά φοβούνται τον αποχωρισμό από τα πρόσωπα φροντίδας (και κυρίως τη μητέρα), τους δυνατούς θορύβους, ζώα ή έντομα, το μπάνιο ή την ώρα που πρέπει να πάνε για ύπνο.

4-6 ετών: Τα νήπια μπορεί να φοβούνται τα τέρατα ή τα φαντάσματα, τα ζώα ή τα έντομα, το σκοτάδι, το να χαθούν ή να χάσουν τους γονείς τους (σε εξωτερικούς χώρους) αλλά και την ώρα του ύπνου.

6-9 ετών: Στη σχολική ηλικία ενδέχεται να φοβούνται τον αποχωρισμό, τις πτώσεις, τους θορύβους αλλά και τις νέες καταστάσεις (π.χ. την αρχή του σχολείου).

9-12 ετών: Τα παιδιά αυτής της ηλικίας φοβούνται τον πόλεμο, τις ληστείες, την κοινωνική περιθωριοποίηση και τις νέες καταστάσεις.

Εφηβεία: Ο φόβος μπορεί να προκαλείται από νέες καταστάσεις, ληστές και πολέμους, από το διαζύγιο των γονέων και το ξεκίνημα των ερωτικών σχέσεων.

Γιατί το παιδί αναπτύσσει φοβίες;
• Οι φόβοι και οι φοβίες των γονέων: Συνήθως οι γονείς μεταδίδουν τις δικές τους φοβίες στα παιδιά. Ακόμα κι αν δεν τις εκφράζουν λεκτικά, το παιδί υποσυνείδητα αντιλαμβάνεται το φόβο που αισθάνονται. 

• Υπερπροστατευτικότητα: Ενδέχεται η συμπεριφορά των γονέων ή των παππούδων απέναντι στο παιδί να είναι υπερπροστατευτική. Έτσι, θέλουν να το προφυλάξουν από  επικίνδυνες καταστάσεις που δεν υφίστανται στην πραγματικότητα.

• Απειλές προς το παιδί: Πολλές φορές οι γονείς, προκειμένου να συνετίσουν το παιδί τους, προσφεύγουν σε απειλές (π.χ. «Αν συνεχίσεις τις φωνές, θα έρθει ο γύφτος/ ο μπαμπούλας να σε πάρει» ή «Αν δεν φας, δεν θα σε αγαπάω»), οι οποίες to φοβίζουν και του δημιουργούν αγωνία.

• Συζητήσεις των γονέων: Πολλές φορές οι γονείς συζητούν μπροστά στο παιδί για διάφορα προβλήματα ή για το τι μπορεί να συμβεί, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι με αυτό τον τρόπο φοβίζουν το παιδί, το οποίο μπορεί να δώσει μεγάλες διαστάσεις σε αυτά που ακούει και να τα γενικεύσει.

• Τραυματικές εμπειρίες: Ένα τραγικό δυστύχημα στο οποίο το παιδί ήταν παρόν, (σοβαροί) σωματικοί τραυματισμοί του παιδιού ή άλλων προσώπων, τρομακτικές καταστάσεις, κακοποιήσεις ή ακόμα και η παρακολούθηση κάποιας ταινίας με τρομακτικές ή βίαιες σκηνές, ενδέχεται να δημιουργήσουν σοβαρές φοβίες ή ψυχικά τραύματα στο παιδί. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται και οι φόβοι που αναπτύσσονται λόγω αλλαγών ή έντασης μέσα στο σπίτι.

Πώς θα αντιμετωπίσουμε τους φόβους του παιδιού;
• Καλό είναι να ακούσετε τις ανησυχίες του παιδιού με κατανόηση και προσοχή. Λάβετε υπόψη σας το φόβο του σοβαρά και μην το κοροϊδέψετε γι’ αυτό που αισθάνεται. Βεβαιώστε το ότι θα είστε δίπλα του και θα το αντιμετωπίσετε μαζί. Συζητήστε για τα συναισθήματά σας και εξηγήστε του πως όλοι μπορεί να φοβηθήκαμε ή να φοβηθούμε για κάτι. Δώστε του ένα παράδειγμα για κάτι που φοβόσασταν όταν ήσασταν μικροί και πώς το αντιμετωπίσατε.

• Είναι σημαντικό να μην πανικοβάλλεστε γιατί με τον τρόπο αυτό, μεγαλοποιείτε τους φόβους του παιδιού δίνοντας υπερβολική προσοχή στην παραμικρή φοβική αντίδραση.

• Μπορείτε να βρείτε ορισμένα παραμυθάκια με παιδιά που αντιμετωπίζουν διάφορων ειδών φοβίες, αλλά στο τέλος τις ξεπερνάνε. Διαβάστε τα μαζί με το παιδί και συζητήστε για τα συναισθήματα του ήρωα αλλά και τις ενέργειες στις οποίες προέβηκε, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες του.

• Αν δείτε πως το παιδί πανικοβάλλεται, αισθάνεται καρδιοχτύπι, αναπνέει πιο γρήγορα ή παρουσιάζει εφίδρωση, προσπαθήστε να το ηρεμήσετε, πάρτε το αγκαλιά και παροτρύνετέ το να φανταστεί κάτι θετικό και όμορφο.

• Προσπαθήστε να μη γίνεστε υπερπροστατευτικοί ούτε να αποφεύγετε ή να απομακρύνετε κάθε ερέθισμα που δείχνει να φοβίζει το παιδί. Μην κάνετε όμως και το αντίθετο, δηλαδή να το πιέζετε να έρθει σε επαφή με το φοβικό ερέθισμα, από τη στιγμή που δεν αισθάνεται το παιδί έτοιμο να το αντιμετωπίσει.

Παραδείγματα αντιμετώπισης φόβων και φοβιών:
Φόβος για το σκοτάδι: Μπορείτε να έχετε ένα φωτάκι αναμμένο κατά τη διάρκεια της νύχτας και/ ή να τους δώσετε κάποιο αγαπημένο τους αντικείμενο ή παιχνίδι. Ορισμένες φορές, αν το κρίνετε απαραίτητο, μείνετε για λίγο μαζί τους στο κρεβάτι, μέχρι να αποκοιμηθούν.

Φοβίες ζώων: Είναι καλό να σας βλέπει το παιδί να έχετε επαφή με το ζωάκι, να το παίζετε, να το φροντίζετε, να το χαϊδεύετε. Έτσι, σταδιακά, χωρίς να πιεστεί, το παιδί θα βλέπει και θα καταλάβει ότι το ζώο δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο πίστευε.

Φόβος για τη θάλασσα: Μην πιέζετε το παιδί να κολυμπήσει. Εσείς μπορείτε να απολαύσετε το μπάνιο σας αλλά μην επιμένετε να έρθει μαζί σας ∙ μπορείτε απλά να το ενθαρρύνετε.

Γενικότερα, είναι καλό σε κάθε ευκαιρία να δείχνετε στα παιδιά σας ότι τα αγαπάτε και να τα διαβεβαιώνετε ότι θα είστε δίπλα τους και θα τα στηρίζετε. Μπορείτε να τα ενθαρρύνετε με κάθε τρόπο, έτσι ώστε να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες αλλά και να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση, θάρρος και ανεξαρτησία. Ένα ζεστό και γαλήνιο οικογενειακό περιβάλλον, όπου τα παιδιά νιώθουν αποδεκτά, αγαπητά και ασφαλή, τα προστατεύει από την εκδήλωση φόβων και φοβιών.

Συγγραφή Άρθρου

Νίκη Λιώτη Ψυχολόγος - Συστημική Συμβουλευτική & Ψυχοθεραπεία - Σχολές γονέων - Συμβουλευτική παιδιών, εφήβων, ενηλίκων
Θέματα αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης
Blog: thepsychologysecrets | Facebook: facebook.com/thepsychologysecrets

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Αυτοβοήθεια
Κοινωνικά κατασκευασμένος ανδρισμός
  • Κυριακή, 27 Νοέμβριος 2016
  • Από: Χατζηστρατή Μάγδα

Αναρωτιέμαι, άραγε πόσες γενιές αντρών δεν ανατράφηκαν με το κλισέ: «οι άνδρες δεν κλαίνε, μονάχα δακρύζουν…»; Η ευαισθησία, η συμπόνια, η εκδήλωση των συναισθημάτων, αυτά, δηλαδή,  που για ένα...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Παιδιά και Πολεμικές Τέχνες
  • Τρίτη, 22 Νοέμβριος 2016
  • Από: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Το taekwondo είναι η μεγάλη αγάπη της ζωής μου ,από τόσο μικρό παιδάκι με θυμάμαι όταν έμπαινα στο dojo ( ο χώρος της προπόνησης στην Κορεάτικη γλώσσα), ξεχνούσα τα πάντα, ήμουν απόλυτα...

Κατάθλιψη, Πένθος, Διπολική Διαταραχή
Προσαρμογή στην απώλεια
  • Παρασκευή, 18 Νοέμβριος 2016
  • Από: Τσιούλου Χριστίνα

«Οι απώλειες είναι η σκιά όλων των υπαρχόντων μας – υλικών και άυλων» - Carlos Sluzki, Οικογενειακός θεραπευτής Πώς ερμηνεύουμε την απώλεια;Στην απώλεια μπορούν να αποδοθούν πολλές διαφορετικές...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Το τρίτο πρόσωπο σε ένα γάμο: Καταστροφή ή σωτηρία;
ζευγάρι απιστία

Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε πως σε ένα γάμο είτε ο ένας σύζυγος είτε και οι δύο καταφεύγουν στη δημιουργία νέων γνωριμιών, στην επικοινωνία με άλλους ανθρώπους ή ακόμα και στησύναψη μιας άλλης ερωτικής σχέσης. Τι ωθεί πραγματικά τους ανθρώπους στην αναζήτηση νέων ενδιαφερόντων εκτός του γάμου τους αλλά και τι αποτελέσματα μπορεί αυτό να έχει στη συντροφική σχέση;

Ποιος είμαι εγώ πραγματικά;

Κατά πόσο είμαστε σίγουροι για το ποιοι είμαστε στην πραγματικότητα, ποιος είναι ο εαυτός μας; Έχουμε αναπτύξει πλήρως το δυναμικό μας; Ή έχουμε εγκαταλείψει την προσπάθεια; Αισθανόμαστε σύγχυση αναφορικά με την πορεία που ακολουθούμε στη ζωή μας;

Οι λακκούβες της εμπιστοσύνης

Πόσο εύκολα εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους γύρω μας; Πόσο εύκολα μπορούμε να χάσουμε την εμπιστοσύνη μας αν αυτή προδοθεί; Πώς διαχωρίζουμε τους αξιόπιστους από τους αναξιόπιστους ανθρώπους και ποιο είναι το αποτέλεσμα αυτού του διαχωρισμού στη ζωή μας και στις σχέσεις με τους γύρω μας;

Ο αλυσοδεμένος ελέφαντας ή η ιστορία του "δεν μπορώ"

Μετά την παράσταση, τον θεόρατο και πανίσχυρο ελέφαντα του τσίρκου τον δένουν σε έναν μικροσκοπικό πάσσαλο. Ο πάσσαλος είναι μπηγμένος σε ελάχιστο βάθος στο έδαφος, αλλά ο τεράστιος ελέφαντας δεν φεύγει, παρόλο που μπορεί να ξεριζώσει και δέντρα. Αληθινό μυστήριο τι τον κρατάει… Γιατί δεν το σκάει; H απάντηση απλή:

Μένοντας στη ροή

Στη ζωή, πολλοί δρόμοι παρουσιάζονται μπροστά μας, κάποιοι είναι ακατάλληλοι για εμάς, κάποιοι είναι ιδανικοί και άλλοι θα μπορούσαν να δοκιμαστούν για να μάς προσφέρουν καινούριες εμπειρίες και πολύτιμα μαθήματα.

Αυτό που συμβαίνει συνήθως, είναι να μάς φαίνεται κάποιος δρόμος ιδανικός, αλλά εν τέλει να αποδεικνύεται ότι δεν ήταν τελικά ο κατάλληλος για εμάς, έχοντας σπαταλήσει πολύτιμη ενέργεια, διάθεση και όρεξη.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.