γονεϊκότητα

Οι περισσότεροι επίδοξοι γονείς έχουν αναρωτηθεί σχετικά με τον αν θα μπορούσαν να σταθούν αντάξιοι του γονεικού ρόλου. Η φράση «Αν θέλουμε κάτι να αλλάξει σε ένα παιδί, πρέπει πρώτα να εξετάσουμε και να βεβαιωθούμε ότι δεν είναι κάτι σ’ εμάς που θα έπρεπε να αλλάξει», πιθανόν να απαντά ένα σκέλος αυτής της ερώτησης.

Προκειμένου να εξηγηθεί το παραπάνω θα γίνει μια μικρή αναδρομή στην ιστορία της ψυχολογίας εστιάζοντας στην «θεωρία του δεσμού ή της προσκόλλησης».

John Bowlby και θεωρία δεσμού ή προσκόλλησης

Ο ψυχαναλυτής John Bowlby, υπήρξε ο εισηγητής της θεωρίας του δεσμού ή της προσκόλλησης (attachment theory). Μίλησε λοιπόν για «συμπεριφορές ή δεσμούς προσκόλλησης», των οποίων ο βασικός στόχος είναι η δημιουργία και η εξασφάλιση ισχυρών συναισθηματικών δεσμών ανάμεσα στο παιδί και τον φροντιστή του. Πιο απλά, σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, ο γονεϊκός ρόλος δεν περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στην βιολογική κάλυψη των αναγκών του παιδιού του. Ο γονέας, ως ασφαλές λιμάνι, στέκεται υπεύθυνος για την ικανοποίηση των συναισθηματικών αναγκών του παιδιού ενώ παράλληλα του προσφέρει ένα «ασφαλές καταφύγιο» προκειμένου να εξέρευνήσει το περιβάλλον του.

Η Θεωρία του δεσμού στις σχέσεις ενηλίκων

Αργότερα, η θεωρία του δεσμού επεκτάθηκε και στις ενήλικες σχέσεις. Αν η φροντίδα που λαμβάνει το βρέφος (και νήπιο) είναι συνεχής και εκλαμβάνεται από το ίδιο ως δεδομένη, τότε θα δημιουργήσει θετικά συναισθήματα για τον έξω κόσμο και ο δεσμός του με τον φροντιστή θα είναι συναισθηματικά ιδιαίτερα ισχυρός (ασφαλής δεσμός). Οι μετέπειτα σχέσεις του θα έχουν και εκείνες με την σειρά τους ασφαλή βάση και θα κατακλύζονται από θετικά συναισθήματα.

Σε περίπτωση όμως που οι ανάγκες του βρέφους δεν καλυφθούν τότε αναπτύσσει έναν «ανασφαλή δεσμό προσκόλλησης», ο οποίος διακρίνεται σε δύο κατηγορίες τον «αγχώδη αμφιθυμικό δεσμό προσκόλλησης» και τον «απορριπτικό δεσμό προσκόλλησης». Το άτομο με «ανασφαλή δεσμό» διακατέχεται συνήθως από ένα αίσθημα διαρκούς αγωνίας και ανασφάλειας. Ακόμη, είναι πιθανό να μην εμφανίζει ανθεκτικότητα σε περίπτωση στρεσσογόνων καταστάσεων και να δημιουργεί είτε σχέσεις εξαρτητικού τύπου είτε επιφανειακές σχέσεις, γεγονός το οποίο κρίνεται δυσλειτουργικό για την ανάπτυξη σχέσεων με υγιή βάση στην μετέπειτα ενήλικη ζωή του.

Πώς  συνδέεται όμως η γονεική στάση πoυ υιοθετεί ένας ενήλικας με τους  δεσμούς προσκόλλησης που ανέπτυξε με τον φροντιστή του στην παιδική του ηλικία;

Το πεδίο αυτό έχει μελετηθεί και έχει διαπιστωθεί σε ερευνητικό επίπεδο οτι τα άτομα με:

Ασφαλή προσκόλληση: Επιθυμούν να τεκνοποιήσουν και διατηρούν θετικές προσδοκίες σχετικά με τον γονεϊκό τους ρόλο. Ακόμη, έχουν ενεργό ρόλο στην φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών τους ενώ παράλληλα αντλούν ικανοποίηση από την σχέση τους με τα παιδιά τους και φαίνεται να τους παρέχουν σταθερή υποστήριξη όταν εκείνα το επιθυμούν.

Απορριπτικό τύπο προσκόλλησης: Δεν τους πληροί ο γονεϊκός ρόλος αφού δεν αντλούν ευχαρίστηση μέσω αυτού. Επίσης, σε συναισθηματικό επίπεδο διατηρούν απόσταση από τα τέκνα τους ενώ δεν λείπουν και οι εντάσεις. Η εξισορρόπηση του γονεϊκού, συζυγικού και επαγγελματικού τομέα δεν γίνεται συχνά εφικτή από τα άτομα με «απορριπτικό τύπο προσκόλλησης».

Αγχώδη τύπο προσκόλλησης: Μολονότι ο ρόλος τους γονέα τους επιβαρύνει με επιπρόσθετο άγχος, τα άτομα με αγχώδη τύπο προσκόλλησης αντλούν αρκετά μεγάλη ικανοποίηση από τον γονεικό τους ρόλο. Βέβαια, παρουσιάζουν έντονη παρεμβατικότητα ενώ δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται με ευαισθησία στις ανάγκες των παιδιών τους. Ένα σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αυτόν τον τύπο προσκόλλησης είναι αυτό της αδυναμίας τους να θέσουν όρια ανάμεσα στα επαγγελματικά ζητήματα και αυτά της οικογένειας πράγμα το οποίο φορτίζει πρόσθετα το οικογενειακό περιβάλλον.

Συμπερασματικά, οι μελλοντικοί γονείς οφείλουν να «περιπλανηθούν στον λαβύρινθο του ψυχικού τους κόσμου προκειμένου να αναμοχλεύσουν πιθανές πληγές του παρελθόντος.

Η θεραπευτική διαδικασία σε αυτή την φάση προκαλεί το άτομο να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τον εαυτό του ώστε να μπορέσει να προσφέρει άνευ όρων αποδοχή και αγάπη στο παιδί του αλλά και να εκφράσει τον θυμό του αναφορικά με τα δυσάρεστα αυτά βιώματα. Άλλωστε, αυτά είναι τα «κλειδιά» για μία «επιτυχημένη πορεία» και όχι για μία «επιτυχημένη συνταγή ενός τέλειου γονέα».  Τέλειος γονέας δεν υπάρχει αφού κάθε παιδί είναι διαφορετικό!

Συγγραφή Άρθρου

Μαρία Λαΐου
Κλινική και Κοινοτική Ψυχολόγος
Επικοινωνία: 6986823375
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Cyber Sex και σεξουαλική εξάρτηση
cybersex, εξάρτηση

Πριν από μερικά χρονιά, ήταν άγνωστη η έννοια του διαδικτυακού σεξ. Σήμερα όμως, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και τα private chat rooms φαίνεται να έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Έτσι, ολοένα και περισσότεροι χρήστες επιλέγουν τη διαδικτυακή επικοινωνία και επαφή μέσω του Internet. 

Προσδοκίες αυτοαποτελεσματικότητας: "Αν δεν το πιστέψεις δεν θα πραγματοποιηθεί"
αυτοαποτελεσματικότητα

Η παραπάνω φράση σε αρκετά άτομα αφήνει μια γλυκόπικρη αίσθηση, καθώς θυμίζει στόχους που επετεύχθησαν με πολύ κόπο, ενώ σε άλλα φέρνει στο νου ανεκπλήρωτα όνειρα και δυσάρεστα συναισθήματα. 

Αυτόματες σκέψεις: Ποια η σχέση τους με την διάθεση μας;
Αυτόματες σκέψεις

Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από προκλήσεις τις οποίες και καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σε πολλούς τομείς της ζωής μας αναφορικά με προσωπικά, επαγγελματικά, κοινωνική ζωή ή οικογενειακά ζητήματα. Συχνά όμως, ερχόμαστε αντιμέτωποι με συμβάντα τα οποία στεκόμαστε ανήμποροι να αντιμετωπίσουμε. Τα πράγματα δηλαδή δεν καταλήγουν όπως τα περιμένουμε και νιώθουμε «έρμαια» δυσάρεστων συναισθημάτων όπως ο πανικός, ο φόβος, η ανησυχία.

Ας μιλήσουμε για την ντροπή μας
ντροπή

Μπορείς να φέρεις στον νου σου μια κατάσταση όπου στάθηκες ανήμπορος να εκτεθείς μπροστά σε άλλους; Πόσες φορές έχεις ευχηθεί να «ανοίξει η γη να σε καταπιεί»; Έχεις βρεθεί ποτέ στην θέση όπου απέφυγες ένα άτομο μόνο και μόνο επειδή ένιωσες ότι το βλέμμα του σε διαπερνά; Αν κατάφερες να τοποθετήσεις τον εαυτό σου σε κάποιες από αυτές τις καταστάσεις τότε σίγουρα θα ένιωσες ένα συναίσθημα αρκετά γνώριμο : Αυτό της ντροπής.

Το χαρτζιλίκι στην εφηβεία
εφηβεία

Αναπόφευκτα η ύπαρξη ενός εφήβου σε μια οικογένεια «επιβάλλει» μια περίοδο «διαπραγματεύσεων» εντός του οικογενειακού συστήματος. Ο έφηβος βρισκόμενος σε μια φάση διαρκούς αναζήτησης της προσωπικής του ταυτότητας έρχεται πολλές φορές σε ρήξη με τους γονείς του. Τα φαινόμενα που ανακύπτουν είναι ποικίλα και αφορούν σχεδόν πάντα την επιθυμία του εφήβου για αυτονομία και ανάληψη περισσότερων ευθυνών.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).