Shutter Island

Οι κινηματογραφικές παραγωγές τείνουν να χρησιμοποιούν υπέρ της τηλεθέασης την ψυχική ασθένεια. Όπως ζητήθηκε να συζητηθεί, ‘Το νησί των καταραμένων’ πρόκειται για μια πολυβραβευμένη ταινία με μια από τις μεγαλύτερες ανατροπές σεναρίου στον κινηματογράφο.

Πρόκειται για έναν στρατιωτικό με μια χαρούμενη οικογένεια. Ένα συμβάν που προκάλεσε ένας άνθρωπος ονόματι Andrew Laeddis, σκότωσε σε φωτιά τη γυναίκα και τα παιδιά του. Αργότερα, η εργασία αναγκάζει τον Teddy να μεταφερθεί σε ένα απόμακρο νησί, στο οποίο πρέπει να λύσει το μυστήριο μιας εξαφανισμένης γυναίκας. Στο νησί, υπάρχει ένα ψυχιατρικό άσυλο, που ο Teddy πιστεύει πως εκεί βρίσκεται ο Andrew. Εκείνος προσπαθεί να συντονίσει τόσο τις σκέψεις όσο και τα γεγονότα. Οράματα, αναπαραστάσεις που φαντάζουν ζωντανές, όπως αυτή της γυναίκας του, τον αποσπούν ή και τον δυσκολεύουν να συγκεντρωθεί. Μαζί με τον βοηθό του τον Chuck, ψάχνουν τον ένοχο για τον θάνατο της οικογένειας του και την χαμένη κοπέλα.

Το έργο αρχίζει να παίρνει διαφορετική τροπή, όταν ο Teddy βρίσκει τη γυναίκα της έρευνας σε μια απομακρυσμένη σπηλιά, κρυμμένη. Η σκηνή με την γυναίκα-ψυχίατρο παραπέμπει σε ένα πείραμα που έχει υπάρξει στην πραγματικότητα από τον David Rosenhan (1973), με όνομα

On being sane in insane places’:

Όντας έμπειρος ψυχολόγος, ο ίδιος με άλλους επτά συμμετέχοντες προσποιήθηκαν ότι είχαν κάποια συμπτώματα σχιζοφρένειας ώστε να εισέλθουν στα ψυχιατρικά κέντρα. Σκοπός της έρευνας ήταν να ελέγξουν την κατάσταση και τη συμπεριφορά του προσωπικού προς τους ασθενείς. Ως ψευδο-ασθενείς, είχαν δηλώσει ότι άκουσαν φωνές, ως μεμονωμένο περιστατικό. Μετά την εισαγωγή τους στα κέντρα, δε δήλωσαν άλλα συμπτώματα και βεβαίωσαν το προσωπικό ότι ένιωθαν καλά. Να σημειώσουμε εδώ ότι σύμφωνα με το DSM, τα συμπτώματα πρέπει να ισχύουν για 6 μήνες και πάνω για να γίνει διάγνωση.

Αυτό που βρέθηκε ήταν ότι το προσωπικό επέμενε στην ύπαρξη της ψυχικής ασθένειας και για την εξαγωγή τους από τον φορέα θα έπρεπε να συμφωνήσουν στο να τους χορηγηθούν χάπια.

Όπως και στην ταινία, έτσι και στο πείραμα, το προσωπικό φαίνεται να έχει ξεκάθαρες εντολές και να κρατά τους ασθενείς ‘αιχμάλωτους’ στην ασθένεια, επιμένοντας σε κάτι που ίσως να μην υπάρχει. Τα κέντρα σαφώς είναι καλό να έχουν μέτρα προστασίας, αλλά χωρίς αυτό να σημαίνει άκρως ρομποτικές κινήσεις των υπαλλήλων. Ο Rosenhan δήλωσε επίσης ότι δε μπορεί κάποιος να ξεχωρίσει ένα σώφρονα μεταξύ παραφρόνων μέσα στα πλαίσια των ψυχιατρικών κλινικών.

Ας επιστρέψουμε στον Teddy. Εν τέλει υπόκειται σε μια χειρουργική επέμβαση εγκεφάλου, με μικρές πιθανότητες επιτυχίας.

Τα πράγματα αρχίζουν να σκοτεινιάζουν όταν επιστρέφει η μνήμη με τη γυναίκα του να έχει σκοτώσει τα δύο τους παιδιά. Ο Teddy ή μάλλον όπως αποκαλύπτετε εν τέλει ο Andrew, παίρνει την απόφαση να την σκοτώσει, καθώς συνειδητοποιεί τι συνέβη. Η γυναίκα του πρωταγωνιστή έπασχε από ψυχική ασθένεια, δίνοντας μας στοιχεία διπολικής διαταραχής.

Είναι πλέον γνωστό ότι όλη η ταινία πρόκειται για ένα καλοστημένο role-playing για τον Andrew. Η διαταραχή που φαίνεται να ταιριάζει περισσότερο είναι η παραληρητική διαταραχή (Delusional Disorder),στην οποία και θα εστιάσουμε.

Η διαταραχή αυτούσια, χωρίς άλλες διαταραχές να συνυπάρχουν, περιλαμβάνει αυταπάτες της σκέψης. Οι αυταπάτες αυτές δεν είναι εξωπραγματικές, για παράδειγμα το να εξαπατηθεί ή να πάσχει από κάποια ασθένεια μπορεί να είναι μια αλλά η απαγωγή από εξωγήινους όχι.

Οι αυταπάτες φαντάζουν αληθινές, όπως και ο ίδιος ο ασθενής συμπεριφέρεται φυσιολογικά έως ότου να βρεθεί κάποιος να αντικρούσει αυτές τις πεποιθήσεις. Υπάρχουν επίσης σχετικά σύντομες σε διάρκεια διαταραχές στη διάθεση του ασθενή. Οι παραληρητικές ιδέες συνήθως ακολουθούν έναν από τους ακόλουθους τύπους:

1. Ερωτομανής τύπος – Ιδέες ότι κάποιο άτομο συνήθως ανώτερης κοινωνικοοικονομικής τάξης είναι ερωτευμένο μαζί του.

2. Τύπος Μεγαλείου – Η ιδέα ότι η προσωπική αξία είναι ανώτερη σε δύναμη, γνώση, ταυτότητα ή ότι υπάρχει κάποια ιδιαίτερη σχέση με μια θεότητα ή διασημότητα.

3. Τύπος Ζηλοτυπίας – Ιδέες χωρίς στοιχεία ότι ο σύντροφός τους τον/την απατά.

4. Διωκτικός Τύπος – Απόψεις ότι το ίδιο το άτομο ή κάποιο κοντινό πρόσωπο αντιμετωπίζεται κακόβουλα με οποιονδήποτε τρόπο.

5. Σωματικός Τύπος – Ιδέες για την ύπαρξης κάποιου ελαττώματος ή κάποιο ιατρικό πρόβλημα.

6. Μεικτός Τύπος – Παραληρητικές ιδέες που προέρχονται από δύο και περισσότερους τύπους, χωρίς κάποιος να κυριαρχεί.

7. Απροσδιόριστος Τύπος – Τύπος που δεν ταιριάζει με κάποιον από τους παραπάνω.

Ο Andrew εδώ φαίνεται να έχει χρησιμοποιήσει αμυντικά την ταυτότητα του ‘Teddy’ ώστε να αποφύγει το σκοτεινό του παρελθόν. Έχει αποστασιοποιηθεί από τον εαυτό του, που όπως αφήνεται να εννοηθεί, είναι κάτι που το ξέρει και ο ίδιος ότι το κάνει.

‘Which would be worse? To leave as a monster or to die as a good man?’
(Τι θα ήταν χειρότερο; Να ζεις ως τέρας ή να πεθάνεις ως ένας καλός άνθρωπος;)
-Andrew Laeddis, ShutterIsland

Η θεραπεία απαιτεί από τον θεραπευτή να είναι στην ώρα του, να μην έρχεται -σε πρώιμο επίπεδο τουλάχιστον- σε αντιπαράθεση με τα εξωπραγματικά στοιχεία των ιδεών του θεραπευομένου και να μην του αποκρύπτει στοιχεία που να αφορούν την θεραπευτική τους σχέση. Με προσοχή προσπαθεί να δείξει στον θεραπευόμενο τον τρόπο που οι ιδέες αυτές τον εμποδίζουν να ζει με παραγωγικό τρόπο, πώς εντείνεται η κατάσταση και ποιο σκοπό εξυπηρετούν. Φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με την ψυχοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση του ασθενή.

Το μοτίβο αυτό μπορούμε να το διακρίνουμε και στην ταινία, με τον Chuck-ψυχοθεραπευτή να τον ακολουθεί και να τον παρακινεί να εγκαταλείψει τις παραληρητικές του ιδέες. Επίσης, του χορηγείται φαρμακευτική αγωγή. Όλα αυτά βέβαια στο πρώιμο επίπεδο της ψυχιατρικής του 1954.

Οι ταινίες δεν αποτελούν διαγνωστικό εργαλείο, καθώς πρόκειται για την αποτύπωση μιας ιδέας. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τις κινηματογραφικές προβολές ίσως να υπερβάλλουν ή να είναι ανακριβείς ως προς την επιστημονική μέθοδο.

Ποια είναι η γνώμη σας για την προβολή της ψυχικής ασθένειας; Κατάφερε η ταινία να προβάλλει επαρκώς την ψυχική ασθένεια;

Συγγραφή Άρθρου

Χρυσανθακοπουλου Μαρία Εφαρμοσμένη Ψυχολογία, Bsc (hons) Applied Psychology.
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Προσωπικότητα
Προσωπικότητα
  • Δευτέρα, 13 Φεβρουάριος 2017
  • Από: ΤΖΙΝΑ ΧΟΝΔΡΟΥ

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι...

Προσωπικότητα
Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης
  • Δευτέρα, 13 Φεβρουάριος 2017
  • Από: ΤΖΙΝΑ ΧΟΝΔΡΟΥ

Ο Freud πίστευε ότι οι βάσεις της προσωπικότητας του ατόμου θέτονται στην παιδική ηλικία και ότι όλοι περνάμε από μια καθορισμένη αναπτυξιακή σειρά ψυχοσεξουαλικών σταδίων.Αυτά...

Αθλητική Ψυχολογία
Ο ρόλος του γονέα στον παιδικό αθλητισμό
  • Δευτέρα, 13 Φεβρουάριος 2017
  • Από: ΦΡΟΣΩ ΠΑΤΣΟΥ

«…Oι γονείς μου ήταν τόσο ευαισθητοποιημένοι στον τρόπο που με υποστήριζαν, ώστε δεν με άφησαν ποτέ να χάσω την αυτοπεποίθησή μου.  Και τους πίστεψα…» - Jimmy Connors – Αμερικανός...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η ψυχική ασθένεια και η προβολή της μέσω των κινούμενων σχεδίων

Η τηλεθέαση εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την ιδιαιτερότητα ενός χαρακτήρα. Οι ιδιαίτεροι χαρακτήρες με τις περίπλοκες και φανταστικές ιστορίες κρύβουν πολλές φορές κάποιες ψυχολογικές ασθένειες ήπιας ή όχι μορφής. Το κοινό που χρειάζεται περισσότερο να προσελκυσθούν με τέτοιου είδους χαρακτήρες είναι τα παιδιά.

Η επικοινωνία με το παιδί μέσα από παιδικά μάτια

Ο ρόλος ενός γονέα είναι συχνά απαιτητικός και μοιάζει με ένα δύσβατο μονοπάτι, άλλοτε ενός, άλλοτε δύο ατόμων. Ο ορισμός του "τέλειου γονιού" είναι μακρινός και σίγουρα όχι στα πλαίσια του πραγματικού. Παρόλα αυτά, η επιρροή που ασκείται στο παιδί από μια μητρική ή/και μια πατρική φιγούρα, είναι σε μεγάλο ποσοστό σημαντική για την μετέπειτα ανάπτυξη του παιδιού.

Αρνητικές σκέψεις και πώς να τις αποτρέψετε

Το άγχος και ο θυμός μπορούν να προκαλέσουν συχνά έντονες αρνητικές σκέψεις, μετατρέποντας το σώμα και το μυαλό μας σε μια ωρολογιακή βόμβα. Οι αρνητικές σκέψεις έχουν αποτελέσει πρόβλημα για όλους τους ανθρώπους κάποιες φορές στη διάρκεια της ζωής τους. Όσο εύκολα μπορεί να καταβάλουν έναν άνθρωπο, άλλο τόσο μπορεί ο άνθρωπος να αντιδράσει με αλλόκοτο τρόπο.

Οι σχιζοφρενείς δεν κρατούν πριόνι. Καταρρίπτοντας μύθους

Γύρω από το όνομα της ασθένειας κρύβονται πολλοί ορισμοί και συμπεράσματα, που εν τέλει είναι μύθοι. Για αρχή, θα δώσουμε έναν ορισμό για την σχιζοφρένεια.

Η σχιζοφρένεια είναι μια σοβαρή ψυχική ασθένεια (αλλιώς και ψυχωσική συνδρομή), που ανήκει στην κατηγορία των ψυχώσεων.Μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες των ανθρώπων που πάσχουν από σχιζοφρένεια είναι ο διαχωρισμός του εσωτερικού και εξωτερικού τους περιβάλλοντος.

Internet addiction - Συμπτώματα
Internet addiction

Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είναι μια μορφή επικοινωνίας των χρηστών τους. Καθώς θα εστιάσουμε στα θετικά των διαδικτυακών παιχνιδιών πολλών παικτών (multiplayer), υπάρχουν και αρνητικά σημεία που θα ήταν καλό να τονιστούν.
Τα παιχνίδια μέσω του διαδικτύου, προσφέρουν στους χρήστες τους διασκέδαση, ομαδικότητα και κάποιες φορές ενισχύει ικανότητες αντίληψης και πολυπραγμοσύνης.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.