Προσωπικότητα

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι απόλυτα) σταθερό διαχρονικά και διαπεριστασιακά. Συνήθως οι άνθρωποι όταν αναφέρονται στην προσωπικότητα αναφέρονται κυρίως σε αξιολογικά κριτήρια, π.χ «είναι καλός χαρακτήρας», «έχει ενδιαφέρουσα προσωπικότητα».

Οι επιστήμονες από την άλλη πλευρά όταν χρησιμοποιούν τον όρο προσωπικότητα αναφέρονται στους τομείς που πρέπει να ερευνηθούν καθώς επίσης και στους τρόπους έρευνας κι αξιολόγησης της προσωπικότητας.

Έχουν προταθεί πολλοί ορισμοί και πολλές θεωρίες για την διαμόρφωση και την οργάνωση της προσωπικότητας.

Διάφορες θεωρίες έχουν ασχοληθεί με θέματα όπως:

  • τα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου και την μεταξύ τους συνάφεια, π.χ. «είναι εργατικός, έντιμος, συνεπής, υπομονετικός».
  • τους καθοριστικούς παράγοντες που συνεισφέρουν στη ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης προσωπικότητας, π.χ. σε ποιο βαθμό και με ποιον τρόπο αλληλεπιδρούν τα γονίδια και το περιβάλλον .
  • τις αιτίες και τα κίνητρα της συμπεριφοράς ενός ανθρώπου, π.χ. «Γιατί είναι καλός μαθητής; Για να ευχαριστήσει τους γονείς του, για να κάνει επίδειξη στους φίλους του, ή γιατί αξιοποιεί κάποιο ταλέντο του;» 


Υπάρχουν πολλές «διαμάχες» και διάφορα ερωτήματα γύρω από την προσωπικότητα.  Μερικά από αυτά είναι:

Ενδογενής και εξωγενής καθορισμός της συμπεριφοράς.  Όλες οι θεωρίες συμφωνούν ότι υπάρχουν παράγοντες που προέρχονται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά και επιρροές από το περιβάλλον του. Οι θεωρίες διαφωνούν στο  βαθμό που πιστεύουν ότι εσωτερικοί ή εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν την συμπεριφορά.

Συνείδηση και ασυνείδητο. Σε ποιο βαθμό έχουμε επίγνωση του εσωτερικού μας κόσμου και των βαθύτερων αιτιών της συμπεριφοράς μας; Ποιος είναι ο ρόλος του συνειδητού και ασυνείδητου στην συμπεριφορά (π.χ. όνειρα, ξεχασμένες μνήμες του παρελθόντος);

Η σχέση μεταξύ σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς. Σε ποιο βαθμό οι γνωστικές διεργασίες, τα συναισθήματα και η συμπεριφορά σχετίζονται μεταξύ τους, π.χ. τα συναισθήματα αλλάζουν τις σκέψεις, ή οι σκέψεις τα συναισθήματά, ή είναι και τα δύο πιθανά;  Οι θεωρίες (π.χ. συμπεριφορισμός, γνωστική θεωρία, ψυχανάλυση) διαφοροποιούνται ως προς την έμφαση που δίνουν σε καθένα από αυτούς τους παράγοντες.  Από αυτή την έμφαση εξαρτάται και ο τρόπος που μελετούν και αξιολογούν την προσωπικότητα.

Ο ρόλος του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος στην συμπεριφορά. Για παράδειγμα πόσο καθοριστικό ρόλο μπορεί να παίζουν οι πρώτες εμπειρίες της ζωής στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και την τωρινή συμπεριφορά; Μήπως η συμπεριφορά διαμορφώνεται και από την άποψή μας για το μέλλον, ή μήπως μόνο από αυτά που συμβαίνουν στο παρόν;

Ελεύθερη βούληση ή αιτιοκρατία; Έχουμε την ελευθερία επιλογής ή οι πράξεις μας καθορίζονται από δυνάμεις / παράγοντες πέρα από τον έλεγχό μας;

Αντικειμενικές και υποκειμενικές όψεις της προσωπικότητας.  Πρέπει να βασιζόμαστε μόνο σε αντικειμενικές αποδείξεις ή μπορούμε να εξάγουμε συμπεράσματα για τις εσωτερικές διεργασίες από την εμφανή συμπεριφορά;

Το άτομο, η περίσταση και ο χρόνος.  Σε ποιο βαθμό είναι οι άνθρωποι συνεπείς στη συμπεριφορά τους σε διαφορετικές περιστάσεις και χρονικές στιγμές; Για παράδειγμα είναι ίδιοι όταν είναι με τους φίλους όπως όταν είναι με τους γονείς, είναι ίδιοι σ’ ένα πάρτι και μια πανεπιστημιακή διάλεξη, είναι ίδια η σημερινή τους προσωπικότητα με αυτήν της παιδικής ηλικίας;

Τελικά μπορεί η προσωπικότητα ν’ αλλάξει;  Αν όχι γιατί; Κι αν ναι με ποιον τρόπο;

Σε κάθε περίπτωση η διερεύνηση και κατανόηση της προσωπικότητας είναι εξαιρετικά χρήσιμη για τη σύναψη σχέσεων με τους άλλους, καθώς και ένας κλάδος με εξαιρετικό ενδιαφέρον για τους επιστήμονες.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Γνωσιακή θεραπεία στην κατάθλιψη
γνωσιακή θεραπεία, κατάθλιψη

Η γνωσιακή θεραπεία, βασίζεται στη σημασία της ερμηνείας, καθώς ο καθένας μας αντιλαμβάνεται και κατανοεί με διαφορετικό τρόπο. Ο στόχος είναι η αλλαγή του τρόπου σκέψης (γνωστική αλλαγή), των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και των αυτόματων σκέψεων, με τελικό αποτέλεσμα τη συναισθηματική και συμπεριφορική αλλαγή. 

Κατανοήστε και αντιμετωπίστε τους φόβους σας!
αντιμετώπιση φόβων

«Οι δειλοί πεθαίνουν πολλές φορές», είχε πει ο Σέξπιρ. Εννοώντας πως κάθε φορά που δειλιάζουμε, δεν αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις, αποφεύγουμε το άγνωστο, το ρίσκο, τις δυσκολίες, δεν αγωνιζόμαστε για τα πιστεύω και τις επιθυμίες μας, δεν εκφράζουμε τη γνώμη μας, είναι ένας μικρός θάνατος.

Στρες στα παιδιά: τρόποι αντιμετώπισης
Στρες στα παιδιά

Ως ενήλικοι έχουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με τα παιδιά: στην πορεία της ζωής μαθαίνουμε στρατηγικές και τρόπους αντιμετώπισης των στρεσογόνων καταστάσεων, ενώ τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα λόγω της περιορισμένης εμπειρίας. Επίσης είναι εξαρτημένα από εμάς και δεν μπορούν να είναι αυτάρκη, δεν έχουν διαμορφώσει την ατομική τους ταυτότητα και τις κοινωνικές τους σχέσεις, βιώνουν γρήγορες και σημαντικές αλλαγές στον εαυτό τους. 

Στρες στα παιδιά: αιτίες και συμπτώματα
στρες παιδιά

Ως ενήλικοι και μάλιστα πιεσμένοι από το σύγχρονο τρόπο ζωής, αναπολούμε την παιδική μας ηλικία σαν μια περίοδο ανεμελιάς και ελεύθερης έκφρασης. Συχνά λοιπόν πιστεύουμε ότι τα παιδιά δεν μπορεί να υποφέρουν από στρες, άγχος, κατάθλιψη και τα θεωρούμε ευτυχισμένα και ξένοιαστα. Στο κάτω-κάτω, δεν έχουν εργασιακά προβλήματα, δάνεια και λογαριασμούς που τρέχουν, τη φροντίδα της οικογένειας ή δύσκολες συζυγικές σχέσεις. 

Μήπως τρέμετε την απόρριψη;
απόρριψη

Μήπως τρέμετε την απόρριψη; Αν ναι, ο φόβος αυτός καθορίζει την ζωή σας και σας εμποδίζει να πετύχετε αυτά που θέλετε. 
Γιατί;  Επειδή δεν τολμάτε να αξιοποιήσετε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.  Ή επειδή αυτό-σαμποτάρεστε: για παράδειγμα, βγάζετε στην επιφάνεια τα αρνητικά σας στοιχεία, φεύγετε πριν δοκιμάσετε, απορρίπτετε για να μην σας απορρίψουν.


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).