Προσωπικότητα

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι απόλυτα) σταθερό διαχρονικά και διαπεριστασιακά. Συνήθως οι άνθρωποι όταν αναφέρονται στην προσωπικότητα αναφέρονται κυρίως σε αξιολογικά κριτήρια, π.χ «είναι καλός χαρακτήρας», «έχει ενδιαφέρουσα προσωπικότητα».

Οι επιστήμονες από την άλλη πλευρά όταν χρησιμοποιούν τον όρο προσωπικότητα αναφέρονται στους τομείς που πρέπει να ερευνηθούν καθώς επίσης και στους τρόπους έρευνας κι αξιολόγησης της προσωπικότητας.

Έχουν προταθεί πολλοί ορισμοί και πολλές θεωρίες για την διαμόρφωση και την οργάνωση της προσωπικότητας.

Διάφορες θεωρίες έχουν ασχοληθεί με θέματα όπως:

  • τα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου και την μεταξύ τους συνάφεια, π.χ. «είναι εργατικός, έντιμος, συνεπής, υπομονετικός».
  • τους καθοριστικούς παράγοντες που συνεισφέρουν στη ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης προσωπικότητας, π.χ. σε ποιο βαθμό και με ποιον τρόπο αλληλεπιδρούν τα γονίδια και το περιβάλλον .
  • τις αιτίες και τα κίνητρα της συμπεριφοράς ενός ανθρώπου, π.χ. «Γιατί είναι καλός μαθητής; Για να ευχαριστήσει τους γονείς του, για να κάνει επίδειξη στους φίλους του, ή γιατί αξιοποιεί κάποιο ταλέντο του;» 


Υπάρχουν πολλές «διαμάχες» και διάφορα ερωτήματα γύρω από την προσωπικότητα.  Μερικά από αυτά είναι:

Ενδογενής και εξωγενής καθορισμός της συμπεριφοράς.  Όλες οι θεωρίες συμφωνούν ότι υπάρχουν παράγοντες που προέρχονται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά και επιρροές από το περιβάλλον του. Οι θεωρίες διαφωνούν στο  βαθμό που πιστεύουν ότι εσωτερικοί ή εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν την συμπεριφορά.

Συνείδηση και ασυνείδητο. Σε ποιο βαθμό έχουμε επίγνωση του εσωτερικού μας κόσμου και των βαθύτερων αιτιών της συμπεριφοράς μας; Ποιος είναι ο ρόλος του συνειδητού και ασυνείδητου στην συμπεριφορά (π.χ. όνειρα, ξεχασμένες μνήμες του παρελθόντος);

Η σχέση μεταξύ σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς. Σε ποιο βαθμό οι γνωστικές διεργασίες, τα συναισθήματα και η συμπεριφορά σχετίζονται μεταξύ τους, π.χ. τα συναισθήματα αλλάζουν τις σκέψεις, ή οι σκέψεις τα συναισθήματά, ή είναι και τα δύο πιθανά;  Οι θεωρίες (π.χ. συμπεριφορισμός, γνωστική θεωρία, ψυχανάλυση) διαφοροποιούνται ως προς την έμφαση που δίνουν σε καθένα από αυτούς τους παράγοντες.  Από αυτή την έμφαση εξαρτάται και ο τρόπος που μελετούν και αξιολογούν την προσωπικότητα.

Ο ρόλος του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος στην συμπεριφορά. Για παράδειγμα πόσο καθοριστικό ρόλο μπορεί να παίζουν οι πρώτες εμπειρίες της ζωής στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και την τωρινή συμπεριφορά; Μήπως η συμπεριφορά διαμορφώνεται και από την άποψή μας για το μέλλον, ή μήπως μόνο από αυτά που συμβαίνουν στο παρόν;

Ελεύθερη βούληση ή αιτιοκρατία; Έχουμε την ελευθερία επιλογής ή οι πράξεις μας καθορίζονται από δυνάμεις / παράγοντες πέρα από τον έλεγχό μας;

Αντικειμενικές και υποκειμενικές όψεις της προσωπικότητας.  Πρέπει να βασιζόμαστε μόνο σε αντικειμενικές αποδείξεις ή μπορούμε να εξάγουμε συμπεράσματα για τις εσωτερικές διεργασίες από την εμφανή συμπεριφορά;

Το άτομο, η περίσταση και ο χρόνος.  Σε ποιο βαθμό είναι οι άνθρωποι συνεπείς στη συμπεριφορά τους σε διαφορετικές περιστάσεις και χρονικές στιγμές; Για παράδειγμα είναι ίδιοι όταν είναι με τους φίλους όπως όταν είναι με τους γονείς, είναι ίδιοι σ’ ένα πάρτι και μια πανεπιστημιακή διάλεξη, είναι ίδια η σημερινή τους προσωπικότητα με αυτήν της παιδικής ηλικίας;

Τελικά μπορεί η προσωπικότητα ν’ αλλάξει;  Αν όχι γιατί; Κι αν ναι με ποιον τρόπο;

Σε κάθε περίπτωση η διερεύνηση και κατανόηση της προσωπικότητας είναι εξαιρετικά χρήσιμη για τη σύναψη σχέσεων με τους άλλους, καθώς και ένας κλάδος με εξαιρετικό ενδιαφέρον για τους επιστήμονες.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Σύνδρομο mobbing

Aν και ο εκφοβισμός είναι ευρύτερα γνωστός στο σχολικό...


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η πολύπλοκη έννοια της νοημοσύνης
νοημοσύνη

Ένας βασικός τομέας μελέτης και εφαρμογών στη ψυχολογία, είναι αυτός της νοημοσύνης και των τεστ νοημοσύνης.
Πώς ορίζεται η νοημοσύνη;
Ένα από τα πρώτα πράγματα που ανακαλύπτουμε για τη νοημοσύνη είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δείχνουν να καταλαβαίνουν τι σημαίνει - λένε πράγματα όπως “οι άνθρωποι με υψηλή νοημοσύνη είναι έξυπνοι”, ή “τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο”  ή “μαθαίνουν εύκολα” κ.λπ.

5 βασικές αρχές καλής επικοινωνίας στα ζευγάρια
καλή επικοινωνία

Για να μπορέσετε να έχετε μια καλή επικοινωνία με το σύντροφο, αλλά και γενικότερα με οποιονδήποτε άνθρωπο έχετε μια στενή σχέση, χρειάζεται  πρώτα απ’ όλα να εστιάσετε όντως στην επικοινωνία κι όχι κάπου αλλού.  Αυτό πρακτικά σημαίνει να είστε έτοιμοι να εστιάσετε:

Μάθηση και Απόδοση
Μάθηση και Απόδοση

Όταν σπουδάζουμε, ο στόχος μας είναι διπλός:
να αποκτήσουμε γνώσεις και ικανότητες στον τομέα που επιλέξαμε, δηλαδή να μάθουμε και να αξιοποιήσουμε τη μάθηση, δηλαδή όσα μάθαμε να φαίνονται στην απόδοσή μας (είτε στην ακαδημαϊκή μας επίδοση, είτε στη δουλειά μας).

Η Έλξη: το βασικό στοιχείο μιας σχέσης
Έλξη

Γιατί άραγε κάποιοι μας αρέσουν και κάποιοι άλλοι όχι;
Γιατί κάποιους θέλουμε να τους γνωρίσουμε και να σχετιστούμε μαζί τους και με κάποιους άλλους νιώθουμε από ουδέτερα έως άβολα, ή τους αποφεύγουμε;

Οι 4 θέσεις της ζωής
θέσεις της ζωής

Οι θέσεις της ζωής είναι θεμελιώδεις στάσεις – πεποιθήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους.  Ανάλογα με τις πεποιθήσεις αυτές, διαμορφώνεται η συμπεριφορά και οι σχέσεις μας και παίρνουμε αποφάσεις. 

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.