κατάθλιψη

Τα ψυχολογικά προβλήματα δεν είναι απαραίτητα προϊόν μυστηρίων και αδιαπέραστων δυνάμεων, αλλά μπορούν να προκύψουν από απλές διαδικασίες όπως η εσφαλμένη γνώση, η εξαγωγή λανθασμένων συμπερασμάτων - Aaron Beck.

Πολύ συχνά οι άνθρωποι που εμφανίζουν κατάθλιψη ενδέχεται να κατηγορούν συνεχώς τον εαυτό τους και να επικεντρώνονται στα ελαττώματά τους, ενώ συχνά βλέπουν τα πράγματα από μια πολύ αρνητική οπτική και τείνουν να χάνουν την ελπίδα τους. Σε ορισμένες ψυχολογικές θεωρίες οι αρνητικές σκέψεις και πεποιθήσεις θεωρούνται βασικές αιτίες της κατάθλιψης.

Η θεωρία του Aaron Beck

Η πιο σημαντική γνωστική θεωρία για την κατάθλιψη είναι εκείνη του Aaron Beck (1967). Η υπόθεση του Beck είναι ότι οι άνθρωποι εμφανίζουν κατάθλιψη, επειδή ο τρόπος με τον οποίο σκέφτονται είναι αρνητικός. Πιο συγκεκριμένα, πρότεινε ότι η κατάθλιψη συνδέεται με την αρνητική τριάδα: αρνητικές αντιλήψεις για τον εαυτό, τον κόσμο- την οπτική γωνία που έχει το άτομο για τις καταστάσεις που αντιμετωπίζει-, το μέλλον.

Αρνητικά σχήματα. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, τα άτομα που έχουν κατάθλιψη απέκτησαν κατά την διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας κάποια αρνητικά σχήματα, την τάση δηλαδή να βλέπουν τον κόσμο με αρνητικό τρόπο, μέσα από διάφορα στρεσογόνα γεγονότα ζωής, όπως η απώλεια ενός γονέα, η κοινωνική απόρριψη του παιδιού από τους συνομηλίκους του, η καταθλιπτική στάση ενός από τους γονείς. Τα σχήματα δεν είναι συνειδητές σκέψεις. Είναι ένα σύνολο πεποιθήσεων, οι οποίες λειτουργούν χωρίς την επίγνωση του ατόμου και διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο νοηματοδοτεί τις εμπειρίες του. Τα αρνητικά σχήματα εμφανίζονται κάθε φορά που το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με καταστάσεις που μοιάζουν με αυτές που προκάλεσαν την δημιουργία τους.

Γνωστικές στρεβλώσεις. Οι γνωστικές στρεβλώσεις, η τάση του ανθρώπου να επεξεργάζεται τα δεδομένα με συγκεκριμένους αρνητικούς τρόπους, προκαλούνται από την στιγμή που ενεργοποιούνται τα αρνητικά σχήματα. Ο Beck υποστήριξε ότι τα άτομα που εμφανίζουν κατάθλιψη μπορεί να εστιάζονται υπερβολικά σε αρνητικές πληροφορίες και ανατροφοδότηση που τους αφορά, ενώ δεν παρατηρούν ή δεν θυμούνται γεγονότα θετικής ανατροφοδότησης που αφορά το άτομό τους. Κάποιος για παράδειγμα που έχει διαμορφώσει το αρνητικό σχήμα ότι είναι ανίκανος, έχει πιθανώς την τάση να παρατηρεί ενδείξεις της ανικανότητάς του και να μην παρατηρεί ή να μην θυμάται τα στοιχεία που δείχνουν ότι είναι ικανός. Με αυτόν τον τρόπο συντηρείται και το σχήμα της ανικανότητας που έχει διαμορφώσει για τον εαυτό του.

Γνωστικά σφάλματα. Προκειμένου να συντηρήσει αυτά τα γνωστικά σχήματα, το άτομο που έχει κατάθλιψη είναι επίσης πολύ πιθανό να εμφανίσει τα παρακάτω γνωστικά σφάλματα:

  • Αυθαίρετα συμπεράσματα: το να βγάζει κανείς συμπέρασμα χωρίς να υπάρχουν επαρκή στοιχεία. Για παράδειγμα, κάποιος συμπεραίνει ότι είναι ανάξιος, επειδή βρέχει την ημέρα που κανόνισε να πάει εκδρομή.
  • Επιλεκτική αφαίρεση: το να βγάζει κανείς συμπέρασμα εστιάζοντας την προσοχή του σε ένα μόνο στοιχείο, ενώ αγνοεί πολλά άλλα. Για παράδειγμα, ένας ηθοποιός αισθάνεται ανάξιος όταν η παράσταση που συμμετέχει δεν γνωρίζει επιτυχία, παρότι ο ίδιος είναι ένα μόνο από τα πολλά άτομα που συνέβαλαν για την δημιουργία της.
  • Υπεργενίκευση: το να βγάζει κανείς ένα γενικευμένο συμπέρασμα με βάση ένα  μεμονωμένο και πιθανώς ασήμαντο γεγονός. Για παράδειγμα, ένας μαθητής θεωρεί την κακή του απόδοση σε ένα μόνο διαγώνισμα μια συγκεκριμένη ημέρα απόδειξη ότι είναι ανίκανος.

Γνωστική θεραπεία

Με βάση την θεωρία του ότι η κατάθλιψη είναι αποτέλεσμα αρνητικών σχημάτων και γνωστικών στρεβλώσεων, ο Beck ανέπτυξε την γνωστική θεραπεία, η οποία έχει στόχο να μεταβάλει τα αρνητικά μοτίβα σκέψης. Ο θεραπευτής προσπαθεί να βοηθήσει το άτομο να αλλάξει την άποψη του για τον εαυτό του και για τα γεγονότα της ζωής του, αναζητώντας ενδείξεις που αντικρούουν την υπεργενίκευση και αναγνωρίζοντας ικανότητες που το άτομο τείνει να υποτιμά και να παραβλέπει. Το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει τα αρνητικά μοτίβα σκέψης που συμβάλλουν στην κατάθλιψη, να τα αμφισβητεί και να αποκτά νέες στρατηγικές που θα το βοηθήσουν να αποκτήσει πιο ρεαλιστικές και θετικές παραδοχές.  

Συγγραφή Άρθρου

Τσιούλου Χριστίνα

tsioulou christinaΨυχολόγος, απόφοιτη του Τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.
Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία.

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή
Ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή

Η ψυχαναγκαστική- καταναγκαστική διαταραχή χαρακτηρίζεται από επίμονες και ανεξέλεγκτες σκέψεις ή παρορμήσεις (ψυχαναγκασμοί) και από την ανάγκη επανάληψης συγκεκριμένων πράξεων (καταναγκασμοί). Φυσικά, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ανεπιθύμητες σκέψεις μερικές φορές, όπως κάποιο τραγούδι ή κάποια μελωδία που «κολλάει» στο μυαλό μας, ή την παρόρμηση να κάνουμε κάτι επικίνδυνο.

Αναζητώντας την αγάπη των άλλων
αγάπη

Από όλα τα ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο κανένα δεν έχει μεγαλύτερη σημασία από την αγάπη. Η ανάγκη μας να αγαπάμε και να αγαπηθούμε είναι ζωτικής σημασίας. Είναι σαν το νερό, τον αέρα, τον ύπνο και την τροφή που χρειαζόμαστε για να ζήσουμε.

Πώς λειτουργεί η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή
γενικευμένη αγχώδης διαταραχή

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής είναι η ανησυχία. Τα άτομα με ΓΑΔ ανησυχούν συνεχώς και πολύ συχνά για ασήμαντα πράγματα. Η ανησυχία του ατόμου αναφέρεται στην γνωστική του τάση να αναμασά ένα πρόβλημα και να μην μπορεί να ησυχάσει από αυτό και συνήθως αυτή η ανησυχία συνεχίζεται γιατί το άτομο δεν μπορεί να καταλήξει σε μία λύση του προβλήματος.

Ψυχολογικές θεωρίες των ψυχοφυσιολογικών διαταραχών
Ψυχολογικές θεωρίες

Οι ψυχοφυσιολογικές διαταραχές είναι διαταραχές με καθαρά σωματικά συμπτώματα, τα οποία μπορεί να συνδέονται με βλάβη των ιστών που συνήθως αφορούν ένα σύστημα οργάνων και που μπορεί να προκληθούν ή να επιδεινωθούν από ψυχολογικούς παράγοντες, όπως το στρες και τα αρνητικά συναισθήματα.

Πώς να απαλλαγούμε από τις ενοχές
ενοχές

Οι ενοχές είναι ένα συναίσθημα που όλοι έχουμε νιώσει κάποια στιγμή στην ζωή μας. Όταν μιλήσουμε άσχημα σε έναν δικό μας άνθρωπο επειδή έχουμε νεύρα, όταν ξεχάσουμε ένα σημαντικό ραντεβού, όταν δεν αφιερώνουμε αρκετό χρόνο στα παιδιά μας, όταν δεν φροντίζουμε τον εαυτό μας όπως θα έπρεπε, νιώθουμε να κατακλυζόμαστε από τέτοιες ενοχικές σκέψεις.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.