Σχετικά άρθρα x

 

Ο θυμός είναι ένα από τα βασικά ανθρώπινα συναισθήματα και μας θέτει συχνά σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Δεν πρόκειται για ένα βίτσιο, αλλά για μία ανθρώπινη συγκίνηση (συν + κίνηση). Είναι ένα πάθος που εκφράζει το αίσθημα της δυσαρέσκειας, της αδικίας και της προσβολής.

Μπορεί να μην μπορούμε να τον αγγίξουμε, όμως ο θυμός μας αγγίζει πολύ δυνατά όταν τον βιώνουμε. Ο θυμός είναι παράλληλα πολύ σαγηνευτικός και διεγερτικός.

Ζητά επίμονα συναισθηματική λύτρωση. Αυτός είναι ίσως και ένας λόγος που δύσκολα μπορεί κάποιος να απαλλαγεί από αυτόν, καθώς  η συναισθηματική εκτόνωση είναι πλέον μία υπόθεση πολύ επιτακτική.

Κανένας άνθρωπος δεν περνάει την ζωή του χωρίς να τον έχει κυριέψει ο θυμός. Επειδή σε μερικές περιπτώσεις το ξέσπασμα του θυμού συνοδεύεται από καταστροφικές (έως και αυτοκαταστροφικές) πράξεις, υπάρχει η αντίληψη ότι το ίδιο το συναίσθημα είναι καταστρρεπτικό. Στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχουν «καλά» ή «κακά» συναισθήματα. Αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα. Δεν είναι ο θυμός που καταστρέφει, αλλά η πράξη που προέρχεται από αυτόν.

Η συναισθηματική επιρροή του θυμού
Τα συναισθήματα δεν είναι αποκομμένα μεταξύ τους
. Υπάρχει μία συνεξάρτηση, όπως συμβαίνει με οποιοδήποτε όργανο στο σώμα μας. Μέσα στο σώμα, κάθε όργανο εξετάζεται σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα. Αν για παράδειγμα, δεν λειτουργεί καλά το συκώτι, είναι πολύ πιθανό να παρουσιαστούν και προβλήματα στην καρδιά. Με τον ίδιο τρόπο, αν καταπιέζουμε ένα συναίσθημα, αυτομάτως καταστέλλουμε και όλα τα υπόλοιπα, είτε αυτά  είναι θετικά, είτε αρνητικά.

Όταν κάποιος καταπιέζει  τον θυμό του,  δυσκολεύεται να νιώσει εξίσου την αγάπη, την ευχαρίστηση, καθώς και άλλα συναισθήματα ταυτόχρονα.  Δεν μπορεί να αντλήσει ικανοποίηση από την ανθρώπινη επαφή, ούτε βρίσκει τόσο ενδιαφέρουσες τις δραστηριότητές του. Χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να καταπιέσει κάποιος τον θυμό του και το τίμημα που πληρώνει είναι και η καταπίεση συναισθημάτων που θέλει να βιώσει.

Ο καταπιεσμένος θυμός λειτουργεί σαν ένα φίλτρο που παρεμβάλλεται μεταξύ του εαυτού μας και του έξω κόσμου. Ο,τιδήποτε εισέρχεται ή εξέρχεται από τον συναισθηματικό μας κόσμο περνά από αυτό το φίλτρο. Δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να εκφραστεί αυθεντικά, γιατί φοβόμαστε ότι θα εκτεθούμε και ότι οι άλλοι θα μας εκμεταλλευτούν. Ανταποκρινόμαστε στις καταστάσεις και τους ανθρώπους με επιφύλαξη και αμυντική στάση. Δημιουργείται ένα τείχος αδιαφορίας και παθητικότητας.

Ορισμένες φορές οι άνθρωποι συγκρατούν με πολύ επιμονή τον θυμό τους και δημιουργούν ένα βυτίο, όπου εκεί μπορούν να τον αποθηκεύουν. Το βυτίο όμως κάθε τόσο γεμίζει και προκειμένου να αδειάσει ξεσπάει με εκρήξεις για μικροπράγματα. Το φίλτρο του θυμού κάνει μία συμπεριφορά να φαίνεται παράλογη. Για αυτόν το λόγο, καλό είναι ο θυμός ναεπεξεργάζεται και να αποβάλλεται σε συνεχή βάση.

Όταν «κουκουλώνω» το συναίσθημά μου?

Όταν ο θυμός θάβεται, η ανάγκη να εξωτερικευτεί εκφράζεται με πολλούς τρόπους. Ορισμένες φορές ο θυμός μεταμορφώνεται σε κάποιο άλλο συναίσθημα. Μπορεί να εμφανιστεί με την μορφή φόβου, ενοχής, πικρίας, ακόμα και κατάθλιψης. Αν για παράδειγμα, έχω διδαχθεί από το περιβάλλον μου ότι ο θυμός δημιουργεί καβγάδες, αξιωματικά δέχομαι ότι θα πρέπει να τον εξοστρακίσω. Έτσι, ενδέχεται να εκφράσω τον θυμό μου ενοχοποιώντας τους άλλους, ή ακόμα και κατηγορώντας τον εαυτό μου. Ο σπόρος της ενοχής ήδη έχει αρχίσει να καλλιεργείται μέσα μου.

Ο θυμός μπορεί να βρει διέξοδο είτε στην αυτοτιμωρία, είτε στην κακοποίηση των άλλων. Η αυτοτιμωρία εκδηλώνεται όταν κάνω στον εαυτό μου αυτό που θα ήθελα να κάνω σε κάποιον άλλον. Ο άνθρωπος που είναι θυμωμένος δεν βλάπτει μόνο τον εαυτό του, αλλά και όποιον τύχει να βρίσκεται κοντά στην ζώνη εκτόνωσης του θυμού του.
Υπάρχει άρρηκτη σχέση ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο νιώθουμε ή δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώσει, και στον τρόπο με τον οποίο νιώθουμε σωματικά.

Ο θυμός και ο πόνος που προσπερνώνται, μπορούν να εκδηλωθούν ως «σωματική στενοχώρια» με την μορφή πόνου ή ως «σωματικός θυμός», με την μορφή ποικίλων μολύνσεων και ασθενειών. Έπειτα από ένα διάστημα επίμονης καταπίεσης του θυμού το άτομο έχει πείσει τους γύρω του αλλά και τον εαυτό του ότι δεν νιώθει θυμό. Μπορεί όμως να βιώσει τον πόνο που αναδύεται από μέσα του. Τότε μπορεί να εκστομίσει: ?Εγώ δεν θυμώνω. Νιώθω όμως έναν πόνο στην χολή μου?.

Μύθοι γύρω από τον θυμό
Αν θέλουμε να προχωρήσουμε στην διαχείριση του θυμού, ίσως θα ήταν σκόπιμο να απομαγεύσουμε κάποιους μύθους γύρω από τον θυμό.

1) «Οι ευγενικοί, πολιτισμένοι και μορφωμένοι άνθρωποι δεν θυμώνουν ποτέ. Ο θυμός είναι ένα πρωτόγονο συναίσθημα και ταιριάζει στους άξεστους ανθρώπους». Στην πραγματικότητα κανένας άνθρωπος δεν εξαιρείται από αυτό το βασικό συναίσθημα.

2) «Αν παραδεχτώ ότι είμαι θυμωμένος, αυτό είναι αρκετό για να μου περάσει». Αυτό μπορεί να είναι ένα πρώτο βασικό βήμα ώστε να διαχειριστώ τον θυμό μου, αλλά η ανάλυση δεν είναι αρκετή για να το ξεπεράσω. Ακόμα και αν μπορώ να εκλογικεύω, η δύναμη της λογικής υποχωρεί όταν νιώθω ένα πολύ δυνατό συναίσθημα, όπως είναι ο θυμός. Πολλές φορές μπορεί να αναρωτηθώ: «γιατί ενώ ξέρω τι να κάνω με βάση αυτό που μου υπαγορεύει η λογική, δεν μπορώ να το ακολουθήσω;». Συχνά δεν αντιδρώ στις εκλογικεύσεις, αλλά σε αυτά που νιώθω. Για αυτό οφείλω στον εαυτό μου να δώσει χώρο στο συναίσθημά του.

3) «Δεν μπορώ να αγαπώ κάποιον και παράλληλα να θυμώνω μαζί του». Η αλήθεια είναι ότι αγάπη και θυμός είναι ολότελα διαφορετικά συναισθήματα. Όμως, ακριβώς επειδή αγαπάω κάποιον μπορεί να νιώσω πιο έντονο πόνο στην επαφή μαζί του και αυτό να με κάνει να θυμώσω. Ο θυμός σε τέτοιες περιπτώσεις είναι μία καλή ευκαιρία για να μπορέσω να επαναδιαπραγματευτώ τα όρια μου μέσα σε μία σχέση.

4) «Αν εκφράσω τον θυμό μου θα δημιουργηθεί ρήξη στην σχέση». Σε αυτό το σημείο καλό είναι να αναρωτηθώ: «γιατί δεν μπορώ να εκφράσω με άνεση την διαφωνία μου μέσα στην σχέση; Τόσο εύθραυστη είναι η επικοινωνία μου με το άλλο άτομο;». Αυτή η αίσθηση από μόνη της είναι ήδη ένας ισχυρός μοχλός πίεσης για μένα. Ίσως εδώ θα ήταν σκόπιμο να επαναπροσδιορίσω τον ρόλο μου μαζί με τον άλλον σε αυτήν την σχέση.

5) «Ο θυμός θεριεύει με τον θυμό. Αν εκφράσω τον θυμό μου θα δημιουργηθεί ακόμα μεγαλύτερη έκρηξη». Αυτό όντως συμβαίνει όταν αφήνω ανοιχτούς λογαριασμούς. Προσπερνάω καταστάσεις που με ενοχλούν και τα «χρέη»μεταφέρονται συνεχώς στο μέλλον, ακόμα και σε καινούργιες σχέσεις. Αυτό γίνεται επειδή υπάρχουν παλιοί ή μισοτελειωμένοι θυμοί  που με αποσπούν. Είναι σε αυτήν την περίπτωση που το βυτίο είναι έτοιμο να εκραγεί. Αν ξεκαθαρίζω το συναίσθημά μου στο εδώ και τώρα μπορώ να αποφύγω επικείμενα ξεσπάσματα.

Στρατηγικές διαχείρισης του θυμού
Παρατηρώ.
Αναγνωρίζω πότε αρχίζω να θυμώνω και αναζητώ τα σημάδια. Ο θυμός έχει συγκεκριμένα σωματικές εκδηλώσεις: το πρόσωπο συνοφρυώνεται, τα χείλη σφίγγονται, διαφαίνεται μία ένταση στα σαγόνια και τα δόντια, τεντώνονται οι μύες, η ανάσα γίνεται κοφτή, αλλάζει το χρώμα του δέρματος και γίνεται χλωμό ή κατακόκκινο, το βλέμμα γίνεται άγριο. Καμιά φορά τεντώνεται ολόκληρο το σώμα. Αλλάζει ο τρόπος που κινούμαι, στεκόμαι, οι χειρονομίες βγάζουν μία ένταση, η φωνή αποκτά μία άλλη χροιά. Όταν καταλαβαίνω ότι είμαι σε αυτήν την κατάσταση καθυστερώ να προχωρήσω σε λόγια ή πράξεις, ενώ είμαι εν βρασμώ ψυχής.

Αναλογίζομαι. Στην ουσία παίρνω τον χρόνο μου και σκέφτομαι ποιες θα είναι οι συνέπειες αν χάσω τον έλεγχο. Πώς θα είναι οι σχέση με τους γύρω μου αν αντί να χρησιμοποιήσω το μυαλό μου, χρησιμοποιήσω την γλώσσα μου ή και τα χέρια μου; Δίνω σημασία στην σημαντικότητα της σχέσης.

Αναρωτιέμαι. Τι είναι αυτό που με έχει κάνει να θυμώσω; Φταίει κάποια κατάσταση, κάποιο περιστατικό ή κάποιο πρόσωπο ή ο θυμός μου στηρίζεται σε μία αφορμή; Συχνά θυμώνω με ανθρώπους που τυχαίνει να βρίσκονται μπροστά μου σε ακατάλληλο χώρο την ακατάλληλη χρονική στιγμή. Μερικές φορές είναι πιο ασφαλές να ξεσπάσω στον σύντροφό μου, αντί να θυμώσω στον εργοδότη μου για κάποια άδικη απόφαση.

Κάνω ένα διάλειμμα. Δίνω χώρο στον εαυτό μου. Μπορώ να πάρω βαθιές αναπνοές, να στρέψω την προσοχή μου σε μία δραστηριότητα που με ευχαριστεί. Ασχολούμαι με κάποια σωματική άσκηση. Προσπαθώ να αντιμετωπίσω την κατάσταση με χιούμορ.

Διαπραγματεύομαι. Παίρνω την ευθύνη του του συναισθήματός μου. Αυτό σημαίνει ότι μπορώ να παραδεχτώ και λάθη που έχω κάνει, μοιράζομαι με τον άλλον άνθρωπο τις προθέσεις μου και ξεκαθαρίζω στο εδώ και τώρα τις προσδοκίες μου. Επιλέγω να μιλήσω με το σεβασμό που θέλω να μου μιλάει και ο ίδιος.

Συγγραφή Άρθρου

Μάρω Μπέλλου Ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια Msc στην Ιατρική Ψυχολογία

Ιστοσελίδα: www.marobellou.gr

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Σχέσεις - Σεξουαλικότητα
Ζευγάρι: Αυτή η εύθραυστη σχέση!
  • Παρασκευή, 02 Δεκέμβριος 2016
  • Από: Αικατερίνη Μούτουπα

Τελικά υπάρχει ο πρίγκιπας με το άλογο που θα σώσει την πριγκίπισσα από τον κακό το δράκο ή την κακιά τη μάγισσα; Ή μήπως όλα αυτά είναι ένα παραμύθι ή μήπως μύθος; Ας τα πάρουμε τα...

Σχέσεις - Σεξουαλικότητα
Παθητική-Επιθετική συμπεριφορά: Για το ταγκό χρειάζονται δύο!
  • Παρασκευή, 02 Δεκέμβριος 2016
  • Από: Παναγιώτα Κυπραίου

Όταν η Νατάσα ζητά από το σύζυγό της Πέτρο να κάνει κάποια δουλειά στο σπίτι, εκείνος πάντα συμβιβάζεται και συμφωνεί να το κάνει. Αλλά στην πραγματικότητα σπάνια το φέρνει εις...

Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική
Γιατί υπάρχουν τα όρια στην ψυχοθεραπεία;
  • Κυριακή, 27 Νοέμβριος 2016
  • Από: Άννα Αλβανού

Πολύ συχνά, άνθρωποι που προσέρχονται στο γραφείο ενός ψυχοθεραπευτή ξαφνιάζονται από τον αριθμό των ορίων που τίθενται προκειμένου να προστατεύσουν την ιδιαίτερη σχέση που...


Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η κρυφή γοητεία της παθητικότητας

Η ενεργητικότητα και η παθητικότητα είναι δύο διαφορετικοί δρόμοι που οδηγούν προς την ικανοποίηση. Άντρες και γυναίκες θέλουν τόσο να αγαπήσουν όσο και να αγαπηθούν. Στην ουσία μοιράζονται μία αμοιβαία συναισθηματική ανάγκη. Θέλουν να είναι τόσο ενεργητικοί, όσο και παθητικοί.

Στους δύο χωρά και ένας τρίτος
couple-happy

Στην ουσία το ερώτημα είναι: μπορεί ο άλλος να μου ανήκει; Όταν είμαι με τον άλλον ζευγάρι τίποτα δεν μπορεί να μου εξασφαλίσει την ιδιοκτησία πάνω του. Μπορεί κατά τα άλλα να υπάρχει εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό του, όμως παρόλα αυτά υπάρχει ένα ρίσκο. Ο άλλος πάντα μου διαφεύγει γιατί πολύ απλά δεν μπορώ να βρίσκομαι στο κεφάλι του.

Ναρκισσισμός ή εξιδανίκευση;
ναρκισισμός

Ο μύθος του Νάρκισσου περιγράφει την τραγική ιστορία ενός όμορφου νέου που ερωτεύεται το είδωλό του. Η ομορφιά του είναι τόσο εκθαμβωτική που συναντά τόσο τον θαυμασμό, όσο και την περιφρόνηση. Όσες νέες τον ερωτεύτηκαν παράφορα δεν γεύτηκαν παρά μόνο την απογοήτευση, καθώς ο Νάρκισσος έδειχνε πάντα αδιαφορία ώστε να ανταποκριθεί στο ερωτικό τους κάλεσμα.

Αλλάζω άρα υπάρχω

Η ζωή με πάει ή την πάω; Είναι κάτι που συχνά αναρωτιέμαι όταν δεν αντλώ ικανοποίηση από το πώς βαίνουν τα πράγματα στη ζωή μου. Παίρνω λοιπόν την απόφαση να κάνω μία καινούργια αρχή.
Ή από την άλλη, εγώ μια χαρά ήμουν με την ζωή μου, αλλά κάτι συνέβη που με ταρακούνησε και χρειάζομαι να προσαρμοστώ σε καινούργια δεδομένα.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.