εαυτός

Πόσο στ’ αλήθεια ελεύθερες και συνειδητές είναι οι επιλογές μας;  Πόσο είμαστε ο αυθεντικός εαυτός μας; Τι είναι αυτό που πολλές φορές θολώνει τα νερά και νιώθουμε πιεσμένοι, εγκλωβισμένοι, προσποιητοί ή συμβιβασμένοι;
Τις περισσότερες φορές, αυτό που μας δυσκολεύει δεν είναι κάποιος εξωγενής παράγοντας, ή κάποιο γεγονός της ζωής, αλλά οι ίδιες μας οι σκέψεις. 

Ας δούμε 3 κατηγορίες σκέψεων που μας απομακρύνουν από όσα πραγματικά επιθυμούμε, μας μπερδεύουν, δημιουργούν άγχος και δυσφορία.

1. Γνωστικές διαστρεβλώσεις

Είναι παράλογοι και λανθασμένοι τρόποι σκέψης, που είναι βαθιά ριζωμένοι μέσα μας κι επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο.  Επειδή δεν βασίζονται στη λογική και στην πραγματικότητα, είναι αναποτελεσματικοί και δημιουργούν αρνητικά συναισθήματα. Έτσι κυνηγάμε συνεχώς αγχωτικά κάτι άπιαστο κι απομακρυνόμαστε από την ουσία.

Μερικά παραδείγματα είναι:

  • Διπολική ή διχοτομική σκέψη: απόλυτες απόψεις, όλα ή τίποτα, άσπρο-μαύρο.
  • Ετικέτα:  δεν κάνω απλά ένα λάθος  αλλά «είμαι λάθος».
  • Υποτίμηση των θετικών: «δεν έχω πετύχει και τίποτα σημαντικό».
  • Αυθαίρετα συμπεράσματα: χωρίς αποδείξεις, κάνουμε σενάρια, «διαβάζουμε» τη σκέψη των άλλων, κρίνουμε καταστάσεις από μια λεπτομέρεια.
  • «Πρέπει»: κρίνουμε τον εαυτό μας και τους άλλους με βάση σκέψεις σαν τις παρακάτω:

«Πρέπει να με αποδέχονται και να με αγαπούν».
«Είναι τρομερό να με εγκαταλείψουν / απορρίψουν».
«Πρέπει να ευχαριστώ τους πάντες και να ζω σύμφωνα με τις προσδοκίες τους».
«Πρέπει να ασχολούμαι με τα προβλήματα των άλλων».
«Πρέπει να πετυχαίνω και να είμαι τέλειος/α».

2. Διλήμματα

Βρισκόμαστε σε δίλημμα όταν θεωρούμε πως όλες οι εναλλακτικές είναι εξίσου δύσκολες, κάτι σαν «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα».  Έτσι παρόλο που δεν περνάμε καλά, βασανιζόμαστε από σκέψεις και μένουμε στάσιμοι. 

Τα συχνά διλήμματα είναι σε θέματα υγείας, εργασίας, σχέσεων και συνήθως αναρωτιόμαστε:

Να επιλέξω αλλαγή ή στασιμότητα;

Να κάνω αυτό που θέλω ή αυτό που πρέπει, ή αυτό που έχω συνηθίσει;

Τι θέλω τελικά; (η ακινησία και οι φόβοι δυσχεραίνουν την ανάγνωση των πραγματικών επιθυμιών και δυνατοτήτων μας)

3. Παγίδες ζωής

Οι παγίδες της ζωής είναι γνωστικά σχήματα, σταθεροί τρόποι σκέψης δηλαδή που έχουν διαμορφωθεί σε μικρή ηλικία κι επηρεάζουν το σύνολο της συμπεριφοράς μας.  Έτσι η ζωή μας γίνεται ένα επαναλαμβανόμενο σενάριο, έχουμε την αίσθηση ότι οι επιλογές μας δεν είναι απόλυτα δικές μας, ότι δεν είμαστε «ο εαυτός μας», νιώθουμε ανήμποροι, ότι δεν υπάρχει διέξοδος.  Μπαίνουμε σε έναν φαύλο κύκλο και συσσωρεύουμε αρνητικά συναισθήματα. 

Ένα παράδειγμα είναι η Παγίδα της Υποταγής: πέφτουμε σε αυτή όταν μονίμως νιώθουμε ότι προηγούνται οι άλλοι, ότι κάτι άλλο είναι πιο σημαντικό από το να ασχοληθούμε με τον εαυτό μας.  Έτσι δεν βάζουμε αποτελεσματικά όρια, δεν διεκδικούμε, νιώθουμε ενοχές όταν ασχολούμαστε με τις δικές μας επιθυμίες κι ανάγκες. 

Άλλα παραδείγματα είναι η Παγίδα της Μειονεκτικότητας (όταν νιώθουμε ανασφαλείς, ανεπαρκείς, ανάξιοι, αδύναμοι κι έτσι δεν διεκδικούμε, ή αμφιβάλλουμε ακόμα και για το τι πραγματικά θέλουμε) και η Παγίδα των Ανελαστικών Προτύπων (δηλαδή το κυνήγι της τελειότητας: ποτέ δεν είναι όλα τακτοποιημένα όπως τα θέλουμε, δεν είμαστε ικανοποιημένοι, ή έτοιμοι για κάποιο βήμα).

Μερικοί τρόποι  να αλλάξουμε όλες αυτές τις σκέψεις:

Μαθαίνουμε να τις αναγνωρίζουμε και να τις ονομάζουμε (π.χ. υποτίμηση θετικών, επιθυμία σε αντίθεση  με «πρέπει», παγίδα υποταγής). 

Αποκτάμε επίγνωση της προέλευσης τους.  Για παράδειγμα μπορεί οι γονείς μας να ήταν υπερβολικά κατευθυντικοί, επικριτικοί, απόμακροι, καταπιεστικοί κ.λπ.

Καταγράφουμε γεγονότα, σκέψεις και αντιδράσεις σε ένα «ημερολόγιο». 

Αναλύουμε τις σκέψεις μας και ελέγχουμε την ορθότητά τους με βάση την πραγματικότητα. 

Καταγράφουμε εναλλακτικές ερμηνείες, οργανώνουμε ένα σχέδιο δράσης, το εφαρμόζουμε και αξιολογούμε τα αποτελέσματα.

Εξασκούμαστε στη διεκδίκηση και τη σωστή απόδοση ευθυνών.

Ζυγίζουμε το κόστος – όφελος στο εδώ και τώρα.

Χαλαρώνουμε και παίρνουμε χρόνο.

Επιλύουμε τα ηθικά διλήμματα.

Γινόμαστε προνοητικοί, αντί να είμαστε μονίμως αντιδραστικοί. 

Δρούμε χωρίς να περιμένουμε να είναι τέλειες οι συνθήκες ή η ιδανική απόφαση.

Επαναξιολογούμε τις σχέσεις μας και αποφεύγουμε τους χειριστικούς ανθρώπους που δημιουργούν ενοχές.

Τέλος προσπαθούμε να γνωρίσουμε τον αυθεντικό μας εαυτό. Σαν ξεκίνημα, προτείνονται οι εξής ερωτήσεις:

Με τι και ποιον περνάω καλά; Κάνω αυτό που αγαπώ;
Τι ήθελα παλιότερα;  Πώς με φαντάζομαι μετά 20 χρόνια;
Πώς φροντίζω τον εαυτό μου;

Ένα μέρος αυτής της φροντίδας, είναι η αλλαγή των δυσλειτουργικών σκέψεων που μας καταδυναστεύουν!

 

Βιβλιογραφία:

1. Burns, D. D. (1997). Αισθανθείτε καλά! Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
2. Cohen, E. D. (2010, July 27). Dilemma Thinking may be Wrecking Your Life. Psychology Today.  Retrieved from Psychologytoday.com 
3. Young, J. E., & Klosko, J. S. (1996). Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή σας. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Από τον έρωτα στην απογοήτευση
έρωτας απογοήτευση

Οι περισσότερες σχέσεις ξεκινούν με ενθουσιασμό, έρωτα, ελπίδες για κοινή ευτυχισμένη πορεία.  Τι γίνεται άραγε και αυτό τελικά δεν συμβαίνει; Γιατί από τον έρωτα περνάμε στην απογοήτευση, το θυμό, την αποξένωση; 

Σχέσεις μεταξύ αδελφών
αδέλφια καυγάδες

Όταν υπάρχουν αδέλφια σε μια οικογένεια, είναι συνηθισμένες οι ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Τα προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ αδελφών υπάρχουν σε όλες τις ηλικίες και σε όλων των ειδών τις οικογένειες ανά τον κόσμο, έτσι συχνά δυσκολεύουν τους γονείς και αποτελούν πηγή αρνητικών συναισθημάτων για τα παιδιά.

Η πολύπλοκη έννοια της νοημοσύνης
νοημοσύνη

Ένας βασικός τομέας μελέτης και εφαρμογών στη ψυχολογία, είναι αυτός της νοημοσύνης και των τεστ νοημοσύνης.
Πώς ορίζεται η νοημοσύνη;
Ένα από τα πρώτα πράγματα που ανακαλύπτουμε για τη νοημοσύνη είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δείχνουν να καταλαβαίνουν τι σημαίνει - λένε πράγματα όπως “οι άνθρωποι με υψηλή νοημοσύνη είναι έξυπνοι”, ή “τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο”  ή “μαθαίνουν εύκολα” κ.λπ.

5 βασικές αρχές καλής επικοινωνίας στα ζευγάρια
καλή επικοινωνία

Για να μπορέσετε να έχετε μια καλή επικοινωνία με το σύντροφο, αλλά και γενικότερα με οποιονδήποτε άνθρωπο έχετε μια στενή σχέση, χρειάζεται  πρώτα απ’ όλα να εστιάσετε όντως στην επικοινωνία κι όχι κάπου αλλού.  Αυτό πρακτικά σημαίνει να είστε έτοιμοι να εστιάσετε:

Μάθηση και Απόδοση
Μάθηση και Απόδοση

Όταν σπουδάζουμε, ο στόχος μας είναι διπλός:
να αποκτήσουμε γνώσεις και ικανότητες στον τομέα που επιλέξαμε, δηλαδή να μάθουμε και να αξιοποιήσουμε τη μάθηση, δηλαδή όσα μάθαμε να φαίνονται στην απόδοσή μας (είτε στην ακαδημαϊκή μας επίδοση, είτε στη δουλειά μας).

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.