ενοχές

Οι ενοχές είναι ένα συναίσθημα που όλοι έχουμε νιώσει κάποια στιγμή στην ζωή μας. Όταν μιλήσουμε άσχημα σε έναν δικό μας άνθρωπο επειδή έχουμε νεύρα, όταν ξεχάσουμε ένα σημαντικό ραντεβού, όταν δεν αφιερώνουμε αρκετό χρόνο στα παιδιά μας, όταν δεν φροντίζουμε τον εαυτό μας όπως θα έπρεπε, νιώθουμε να κατακλυζόμαστε από τέτοιες ενοχικές σκέψεις.

Υπάρχουν, όμως , πολλοί άνθρωποι που βιώνουν  αυτό το δυσάρεστο συναίσθημα των ενοχών καθημερινά. Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν αυτές οι ενοχικές σκέψεις γίνονται κομμάτι του εαυτού μας και επηρεάζουν την καθημερινότητά μας;

Οι ενοχές ως μέσο κινητοποίησης

Οι ενοχές είναι ένα συναίσθημα θεμιτό και αναμενόμενο όταν βιώνουμε κάποιες στρεσογόνες και πιεστικές καταστάσεις. Πολλές φορές οι ενοχές μας προστατεύουν από ενδεχόμενα λάθη και από δυσάρεστες καταστάσεις, καθώς λειτουργούν σαν προειδοποίηση για τον οργανισμό μας ότι κάτι δεν πάει καλά. Μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρο, να μας κινητοποιήσουν να αξιολογήσουμε τις καταστάσεις και να αλλάξουμε συμπεριφορές που πιθανόν θα βλάψουν εμάς και τους άλλους. Οι ενδεχόμενες ενοχές που θα νιώσουμε, προλαμβάνουν πολλές φορές δυσάρεστες και παρορμητικές συμπεριφορές μας. Συνεπώς, οι ενοχές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν παραγωγικά για τον άνθρωπο καθώς τον βοηθάνε να μάθει από τα λάθη του και να προσπαθήσει να μην τα επαναλάβει. Δυστυχώς όμως το συναίσθημα των ενοχών δεν λειτουργεί έτσι πάντα.

Ενοχική προσωπικότητα

Μερικοί από μας νιώθουμε άσχημα συνεχώς και κατηγορούμε τον εαυτό μας, ακόμα και όταν δεν έχουμε την ευθύνη της εξέλιξης των καταστάσεων, ζητάμε συγγνώμη χωρίς να φταίμε και είμαστε έτοιμοι να χρεωθούμε και να νιώσουμε υπεύθυνοι για τα λάθη και τις συμπεριφορές των άλλων. Αυτά τα χαρακτηριστικά δηλώνουν μια ενοχική προσωπικότητα. Το άτομο με ενοχική προσωπικότητα έχει μάθει ότι θα πρέπει να έχει την ευθύνη για τα πάντα και αναλαμβάνει πολλές φορές πολύ περισσότερες υποχρεώσεις από αυτές που του αναλογούν με αποτέλεσμα όταν δεν τα καταφέρνει να τις βγάλει όλες εις πέρας να κατακλύζεται από συναισθήματα ενοχών.

Ο ενοχικός άνθρωπος έχει συνήθως χαμηλή αυτοεκτίμηση και είναι εξαιρετικά ευάλωτος απέναντι στις  επιθυμίες και διαθέσεις των άλλων υιοθετώντας έτσι μια πιο δεκτική και παθητική στάση απέναντι στους άλλους.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλές φορές οι άλλοι να τον εκμεταλλευτούν και να τον χρησιμοποιήσουν προς όφελός τους. Όταν οι ενοχικές σκέψεις γίνουν κομμάτι του τρόπου ζωής, το άτομο βιώνει πολύ πιο συχνά άγχος και έρχεται αντιμέτωπο με συναισθήματα θλίψης και απαισιοδοξίας.

Αιτίες ενοχικής προσωπικότητας

Η πηγή των ενοχών και της ανάπτυξης μια ενοχικής προσωπικότητας πολλές φορές βρίσκεται στα παιδικά μας χρόνια και πιο συγκεκριμένα στην αντιμετώπιση που είχαμε από τους γονείς μας. Οι γονείς θέλοντας να ασκήσουν εξουσία και να δείξουν τον ρόλο τους, έχουν την τάση να έχουν υπερβολικές απαιτήσεις και να δημιουργούν στα παιδιά μια αίσθηση υποχρέωσης απέναντι τους. Τα παιδιά αγχώνονται και αγωνιούν ώστε να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των γονιών τους και έτσι, δημιουργούνται αισθήματα ενοχής στην περίπτωση αποτυχίας τους. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι τα παιδιά να μην μαθαίνουν να λειτουργούν με βάση τις δικές τους επιθυμίες, σκέψεις και  συναισθήματα και να γίνονται έτσι υποχείριο των επιθυμιών των άλλων.

Πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από τις ενοχές;

Οι άνθρωποι που νιώθουν ένοχοι εξαιτίας όλων αυτών των «πρέπει» και των υποχρεώσεων που δεν διεκπεραίωσαν, λειτουργούν αυτοκαταστροφικά και με αδικία προς τον ίδιο τους τον εαυτό.

Σκόπιμο λοιπόν θα ήταν οι ενοχικοί άνθρωποι:

να μάθουν να συγχωρούν τον εαυτό τους. Να αξιολογούν τις καταστάσεις αντικειμενικά και αντιμετωπίζοντας τον εαυτό τους με συμπάθεια και σύνεση.

σε περιπτώσεις λάθους, να προσπαθήσουν να αποκαταστήσουν τις αρνητικές συνέπειες όπου είναι εφικτό και να μην επαναπαυτούν βιώνοντας μόνο τις ενοχές.

να δώσουν χώρο και προτεραιότητες στον εαυτό τους. Να ασχοληθούν με πράγματα που τους ευχαριστούν , να γνωρίσουν τις ανάγκες τους και τα δικαιώματά τους, τα συναισθήματα τους, να μάθουν να λένε «όχι» σε ότι δεν τους εκφράζει χωρίς τύψεις και ενοχές.

να εστιάσουν στο παρόν και να σταματήσουν να νιώθουν ενοχές για πράξεις και λάθη του παρελθόντος.

να αναγνωρίσουν την προσωπική τους αξία και την καθημερινή τους προσπάθεια και να σταματήσουν να επιτρέπουν στους άλλους να αμφισβητούν τις προσπάθεια τους και να τους δημιουργούν ενοχές. Μόνο στον εαυτό μας λογοδοτούμε για τις πράξεις μας και δεν έχει κανείς το δικαίωμα να μας κάνει να νιώθουμε άσχημα.

Συγγραφή Άρθρου

Τσιούλου Χριστίνα

tsioulou christinaΨυχολόγος, απόφοιτη του Τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.
Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία.

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η ανάγκη του ανθρώπου για αγάπη και οικειότητα
αγάπη και οικειότητα

Ο άνθρωπος διαφέρει από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο γιατί είναι προικισμένος με συνείδηση. Έχει συνείδηση του εαυτού του, του συνανθρώπου του, της προσωπικής του εμπειρίας, των δυνατοτήτων του μέλλοντος του.  Αυτή όμως η επίγνωση της μοναδικότητας του εαυτού του, της ξεχωριστής οντότητας του, της προσωρινότητας της ύπαρξης του, είναι κάτι που προκαλεί αγωνία.

Η εμπειρία του να «ακούς φωνές»
ακουστικές ψευδαισθήσεις

Η εμπειρία του να «ακούει κάποιος φωνές» δεν μπορεί να οριστεί εύκολα. Πολλοί άνθρωποι ακούνε φωνές, οι οποίες δεν αποτελούν μέρος της σκέψης τους που εκφράζεται δυνατά και δεν προέρχονται από τους ανθρώπους γύρω τους. Παρόλα αυτά, οι «φωνές» αυτές ή αλλιώς ακουστικές ψευδαισθήσεις είναι αληθινές εμπειρίες των ατόμων και δεν είναι κομμάτι της φαντασίας τους, παρά το γεγονός ότι δεν γίνονται αντιληπτές από άλλους.

Βιώνοντας την μέση ηλικία
μέση ηλικία

Η μέση ηλικία (τα χρόνια ανάμεσα στα 40 και στα 65) είναι μια περίοδος της ζωής των ανθρώπων η οποία έχει συνδεθεί με μια πληθώρα αρνητικών χαρακτηριστικών και αλλαγών. Παρόλα αυτά, για τους περισσότερους ανθρώπους  η μέση ηλικία είναι η πιο παραγωγική περίοδος της ζωής τους.

8 τρόποι που ευνοούν την καλή συναισθηματική υγεία του παιδιού
συναισθηματική υγεία παιδιού

Τι είναι η συναισθηματική υγεία του παιδιού; 
Είναι ο τρόπος που το παιδί σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται και αλληλεπιδρά με τον υπόλοιπο κόσμο. Καλή συναισθηματική υγεία σημαίνει ότι το παιδί σας είναι χαρούμενο και γεμάτο ενδιαφέρον για τον κόσμο γύρω του, κάνει φίλους, δίνει και δέχεται αγάπη, μοιράζεται, έχει διάθεση να μάθει, είναι ευτυχισμένο στο σχολείο.

Διαχείριση του στρες
Διαχείριση στρες

Στρες είναι η κατάσταση στην οποία ένας οργανισμός εκτίθεται σε κάποιο στρεσογόνο παράγοντα. Μπορεί να εμφανιστεί με την μορφή αυξημένης δραστηριότητας του αυτόνομου νευρικού συστήματος και μακροχρόνια μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε κάποιο όργανο ή να οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας ψυχικής διαταραχής.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.