Διεκδικητικότητα

Η διεκδικητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε προσωπικότητας, αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση των ατόμων, στην έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων, αναγκών, όπως επίσης και στην υγιή εξέλιξη μίας σχέσης. Πολλές φορές όμως κάποια άτομα διστάζουν στο να εκφράσουν απόψεις και σκέψεις, λόγω του φόβου που νιώθουν στο να εκτεθούν ή ακόμα και για τις επιπτώσεις ως προς τις αντιδράσεις που θα δημιουργηθούν.

Κάποια άτομα με ισχυρή προσωπικότητα «εμπνέουν» τέτοιου είδους αντιδράσεις, ιδίως σε άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση τα οποία πιστεύουν πως κάποια άτομα είναι πιο δυνατά από αυτά. Σε κάθε περίπτωση, η έλλειψη διεκδικητικότητας οδηγεί στην παθητικότητα και στην απόκρυψη έκφρασης των πραγματικών συναισθημάτων και απόψεων.

Παθητική Συμπεριφορά

Η κατ’ εξακολούθηση παθητική συμπεριφορά, σύμφωνα με την ειδικό Michelle Farris, οδηγεί σε μία κατάσταση «ύπνωσης», κατά την οποία απομονώνεται η αυτοεκτίμηση και ενισχύεται η θυματοποίηση. Αυτό σημαίνει ότι και στις περιπτώσεις που εκφράζετε την άποψή σας, αυτή δεν εκλαμβάνεται θετικά  (π.χ. ενώ λέτε «όχι» σε κάποια πράγματα, με τον τρόπο σας εννοείτε «ναι») με αποτέλεσμα να είστε «αόρατοι» στη διαδικασία του διαλόγου. Η συνεχιζόμενη απόρριψη μπορεί να πλημυρίσει το άτομο με συναισθήματα θλίψης, απαξίωσης και θυμού.

Αιτιολογία έλλειψης διεκδικητικότητας

Κάποια άτομα δυσκολεύονται να διεκδικήσουν διότι φοβούνται την πρόκληση με όλες τις συνέπειες που μπορεί να έχει, όπως ντροπή, απόρριψη ή κοινωνική απομόνωση. Η αιτιολογία έλλειψης διεκδικητικότητας μπορεί να οφείλεται σε επικριτικούς γονείς, εκπαιδευτικούς, φίλους και συνομηλίκους. Μέσα από αυτές τις «τραυματικές» σχέσεις το άτομο καλλιεργεί μία παθητική στάση, χωρίς άμυνες. Η αλληλεπίδραση των σχέσεων αυτών στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη κάθε ατόμου ξεχωριστά, έχει και διαφορετικό αντίκτυπο. Με αυτό τον τρόπο καλλιεργείται και η ψυχική ανθεκτικότητα κάθε ατόμου, με συνυπάρχοντα στοιχεία όπως και η διεκδίκηση θέσεων, απόψεων, συναισθημάτων, κλπ.

Πολύ συχνά η έλλειψη διεκδικητικότητας στα ζευγάρια οδηγεί στην παθητική αποδοχή καταστάσεων, λόγω του φόβου απόρριψης ή φυγής από τον άλλο σύντροφο. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που υπάρχει σε σχεδόν όλες τις σχέσεις.

Το κλειδί για τη διεκδικητική συμπεριφορά

Το κλειδί για την απόκτηση συμπεριφορών διεκδίκησης είναι η αντικατάσταση του αισθήματος φόβου με το αίσθημα της ασφάλειας. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:

Ιεραρχείστε τις αξίες σας

Κάντε την ενδοσκόπηση σας, με στόχο την ιεράρχηση των αξιών σας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα ενισχύσετε τους στόχους σας την αυτοεκτίμησή σας.  Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει με ερωτήσεις όπως:

  1. Πώςνιώθω τώρα;
  2. Ποια είναι τα σωματικά «σημάδια» που υποδηλώνουν την αναγκαιότητα της επίγνωσης κάποιων πραγμάτων;
  3. Ποιοι είναι οι στόχοι της ζωής μου; Τι θέλω να πετύχω στη ζωή μου;
  4. Υπήρξαν ευχάριστες στιγμές στη ζωή μου μέχρι σήμερα;
  5. Ποια είναι τα κοινά στοιχεία αυτών των εμπειριών;

Προσπαθείστε να καταγράψετε τα συναισθήματα σας σε μία λίστα και στη συνέχεια τις αξίες σας. Η ιεράρχηση των αξιών σας θα σας δείξει την σημαντικότητά τους, έτσι ώστε να κατανοήσετε καλύτερα τις προτεραιότητές σας.

Ξεκινήστε με μικρά βήματα

 Μη θέτετε μεγάλους και δύσκολους στόχους από την αρχή. Ξεκινήστε με απλά πράγματα, όπως να μιλήσετε στην πωλήτρια για το σκισμένο ρούχο που αγοράσατε, ή στο γκαρσόνι της καφετέριας για την λανθασμένη παραγγελία που σας πήγε. Βήμα βήμα θα γίνει και η κατάκτηση συμπεριφορών διεκδίησης και προς τα ατομα που φοβάστε να μιλήσετε (γονέας, προϊστάμενος, φίλος, κλπ).

Να θυμάστε ότι «δεν είστε κατώτερος/η από κάποιον άλλον/η»

Κάθε άνθρωπος από τη στιγμή που θα γεννηθεί έχει μια μοναδική διαφορετικότητα, η οποία τον χαρακτηρίζει ως προσωπικότητα. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε ίσοι και έχουμε τα ίδια ακριβώς δικαιώματα. Επομένως η σκέψη ότι «κάποιος είναι καλύτερος από εμένα» υποβαθμίζει αυτόματα το άτομο και δεν το αφήνει να προχωρήσει μπροστά μέσα από μία σωστή συμπεριφορά διεκδίκησης.

Σκεφτείτε ότι έχετε υψηλότερα ιεραρχική θέση σε σχέση με τα άτομα που φοβάστε

Εάν ήσασταν ο διευθυντής του προϊσταμένου σας,  πώς θα τον αντιμετωπίζατε; Με αυτή τη διαδικασία, τροποποιούνται τα λανθασμένα πρότυπα σκέψης, και υιοθετούνται νέα πρότυπα υγιούς διεκδίκησης. 

Σκεφτείτε το άτομο που διστάζετε ή φοβάστε να μιλήσετε ως μία αστεία φιγούρα

Η σκέψη μίας αστείας μορφής θα βοηθήσει να πάρετε το θάρρος της γνώμης και να αντιμετωπίσετε τις τυχόν δυσκολίες (Εικονοποίηση (Imagery, Visualization). Για παράδειγμα σκεφτείτε τον προϊστάμενό σας ως κλόουν με κόκκινη μύτη!!!

Επικεντρωθείτε στο συναισθηματικό στάδιο του ατόμου που βρίσκετε απέναντί σας.

Σκεφτείτε ότι κάποιο άτομο ίσως έχει περάσει πολλές δυσκολίες στη ζωή του και για το λόγο αυτό λειτουργεί με αυτό τον «εκφοβιστικό» τρόπο στα άτομα με τα οποία συνεργάζεται. Επομένως, η συμπεριφορά τους αποτελεί πρόκληση για εσάς Σίγουρα αυτό αποτελεί μία εκλογικευμένη αντίληψη, η οποία δεν θα πρέπει να σας ακινητοποιήσει… Το αντίθετο, παραμένοντας σε ήρεμη κατάσταση έχετε το πλεονέκτημα της επιλογής. Η δική σας ανάγκη δεν έχει να κάνει με την «δυστυχία» των άλλων, η οποία εκφράζεται με τον εκφοβιστικό αυτό τρόπο. Προσπαθείστε να διαλέξετε τις μάχες σας, χωρίς να υποτιμάτε τον εαυτό σας.

Η υγιής διεκδίκηση αποτελεί δείγμα υγιούς ψυχικής υγείας. Όλοι μας έχουμε μέσα μας τη δύναμη για να «βελτιώσουμε» τη διαχείριση των καταστάσεων της ζωής μας.

Η απόκτηση του ελέγχου για την ίδια μας τη ζωή, μέσα από την αυτοβελτίωση και την αυτοεπίγνωση,  στο βαθμό που αυτό μπορεί να γίνει, θα φέρει και την ισορροπία του συναισθηματικού πλαισίου μας.

Συγγραφή Άρθρου

Ρέα Δουμανά - Σύμβουλος Ψ.Υγείας

Ρέα Δουμανά: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Η Ρέα Δουμανά εξειδικεύτηκε στον τομέα της Ψυχολογίας με τον μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών Κλινικής Ψυχολογίας σε ενήλικες και εφήβους. Διετέλεσε ως επιστημονική συνεργάτης στη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.), της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Παν/μίου Αθηνών, του Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Έχει αναπτύξει ερευνητικό έργο αναφορικά με την εφηβεία, τις σεξουαλικές συνήθειες των Ελλήνων εφήβων, τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πληροφορίες για γονείς σχετικά με τη χρήση και κατάχρηση ουσιών (Μέρος 5ο)
χρήση και κατάχρηση ουσιών

Πληροφορίες για γονείς (σχετικά με την εξάρτηση ουσιών).
Σημάδια που ανησυχούν: Οι απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά ενός παιδιού, μπορεί να αποτελούν «σημάδια» εμπλοκής του με τα ναρκωτικά. Πρέπει να αξιολογηθεί από τον γονέα κατά πόσο οι αλλαγές αυτές συνάδουν με τη μετάβαση του ατόμου προς την ενηλικίωση και φυσικά με βάση την προσωπικότητά του.

Έφηβοι και Εξαρτήσεις (Μέρος 4ο) Αυτοκτονικότητα και αυτοτραυματισμός (cutting)
Αυτοκτονικότητα και αυτοτραυματισμός

Ο αυτοτραυματισμός, ως συμπεριφορά χαρακτηρίζεται αρχικά από την παρόρμηση και από τη σκόπιμη πρόθεση πρόκλησης πόνου. Δεν στοχεύει στην αυτοκτονική συμπεριφορά, αλλά να προσφέρει ανακούφιση από τον ψυχικό πόνο που βιώνει το άτομο. Ωστόσο ο αυτοτραυματισμός μπορεί να θεωρηθεί ως ένας προγνωστικός παράγοντας για την πρόθεση ενός ατόμου να προχωρήσει σε απόπειρα αυτοκτονίας, και για το λόγο αυτό θα πρέπει να αξιολογηθεί κατάλληλα (αξιολόγηση αυτοκτονικού ιδεασμού/απόπειρας).

Συμπεριφορές υψηλού κινδύνου: Έφηβοι και Εξαρτήσεις (Μέρος 3ο) Χρήση Ουσιών-Αλκοόλ
ναρκωτικά εφηβεία

Με τον όρο «ναρκωτικό» ορίζεται κάθε παράνομο φάρμακο, ενώ στον ορισμό αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται οι ψυχοδραστικές ουσίες (αλκοόλ, καπνός, καφεΐνη). Επομένως είναι οποιαδήποτε ουσία φυσική ή τεχνητή, που μπορεί να δράσει στο κεντρικό νευρικό σύστημα, κατασταλτικά ή διεγερτικά, και άρα είναι εξαρτησιογόνος.

Έφηβοι και εξαρτήσεις: Κάπνισμα, τζόγος
Έφηβοι και εξαρτήσεις

Κάπνισμα
Τα στατιστικά στοιχεία επιδεικνύουν ότι η έναρξη του καπνίσματος πραγματοποιείται σε πολύ νεαρή ηλικία. Οι σημερινοί καπνιστές ουσιαστικά δεν θυμούνται το λόγο που «δοκίμασαν» το πρώτο τους τσιγάρο.

Εφηβεία και εξαρτήσεις (Μέρος 1ο)
Εφηβεία και εξαρτήσεις

Η εφηβική ηλικία αποτελεί το μεταβατικό στάδιο προς την ενηλικίωση. Η μεταβατικότητα αυτή δημιουργεί πολλές αλλαγές τόσο στο αναπτυξιακό, όσο και στο συμπεριφορικό και ψυχοκοινωνικό μοτίβο της προσωπικότητάς τους. Τείνουν να πειραματίζονται σε παραβατικές συμπεριφορές καθώς και στο να «δοκιμάσουν» διάφορες ουσίες.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.