Σχετικά άρθρα x

 

Τα προσωπικά όρια αποτελούν μία πολύ σημαντική πτυχή της προσωπικότητας μας διευκολύνοντας μας να ανταπεξέλθουμε στις κρίσιμες στιγμές της καθημερινότητας μας. Πρόκειται για μία έννοια που ακούγεται συχνά, αλλά τι σημαίνουν ακριβώς τα όρια και γιατί είναι τόσο μεγάλης σημασίας;

Τα προσωπικά όρια προστατεύουν τον εαυτό μας και τις σχέσεις μας.

Τα προσωπικά όρια, μας υποδεικνύουν που τελειώνει ο δικός μας σωματικός και ψυχικός χώρος και που αρχίζει του διπλανού. Επιπλέον μας βοηθούν να έχουμε μία πιο καθαρή εικόνα του αληθινού μας εαυτού, που συνιστά το σύνολο των σκέψεων μας, των συναισθημάτων, αξιών αλλά και αντιλήψεων που έχουμε ως άνθρωποι. Αυτό ενισχύει την αυτοεκτίμηση μας η οποία σχετίζεται με την επίγνωση των δυνατοτήτων μας καθώς και των περιορισμών μας. Έτσι, μας βοηθούν να διαχωρίζουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας από αυτά των άλλων ατόμων. Μας προστατεύουν από την χειραγώγηση, την παραβίαση αλλά και από την δική μας «υπερεμπλοκή» στα προβλήματα των άλλων.

Τα προσωπικά όρια διακρίνονται στα παρακάτω.

Σωματικά και φυσικά όρια. Πρόκειται για ορατά όρια που έχουν όλοι οι οργανισμοί, όπως είναι το σώμα μας. Το δέρμα μας δείχνει το φυσικό μας όριο. Φανταστείτε λοιπόν τι συμβαίνει αν σκιστεί το δέρμα μας, τότε γινόμαστε ευάλωτοι. Αντίστοιχα, αν τα όρια μας δεν γίνουν σεβαστά, τότε η προσωπικότητα μας δέχεται πλήγμα. Θέτοντας τα φυσικά μου όρια, αποφασίζω ποιος θέλω να με πλησιάζει και να με αγγίξει σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο. Αν κάποιος με αγγίξει με μη αποδεκτό τρόπο ή πλησιάσει πιο κοντά μου από αυτό που νιώθω άνετα, τότε παραβιάζονται τα όρια μου. Επίσης, περιλαμβάνουν την έννοια της ιδιωτικότητας και την σεξουαλική μας προτίμηση. Τα υγιή όρια είναι ευέλικτα, αλλάζουν δηλαδή ανάλογα με το είδος της σχέσης και το πώς νιώθω κάθε στιγμή για αυτή.

Συναισθηματικά και πνευματικά όρια. Τα συναισθηματικά και πνευματικά όρια περιλαμβάνουν τις πεποιθήσεις, τις επιλογές, την αίσθηση υπευθυνότητας και την ικανότητά μας να έχουμε οικειότητα με τους άλλους. Τα συναισθηματικά όρια είναι λιγότερο ορατά σε σχέση με τα φυσικά αλλά καθοριστικής σημασίας για την ψυχική μας υγεία.

Περιλαμβάνουν το σύνολο των συναισθηματικών μας αντιδράσεων και καθορίζουν ποιες συμπεριφορές ανεχόμαστε από τους άλλους και ποιες συναισθηματικές αντιδράσεις αξιολογούμε ως κατάλληλες για εμάς και αποδεκτές. Τα πνευματικά όρια σχετίζονται με τις αντιλήψεις και τις αξίες μας, τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Για παράδειγμα, μπορεί να ανταλλάσουμε απόψεις για θέματα που μας απασχολούν, όταν όμως επιβάλλει κάποιος τις αντιλήψεις του, ξεπερνάει τα όρια μας. Αντίστοιχα, αν δεν έχουμε συναισθηματικά όρια τότε εκθέτουμε τον εαυτό μας στην επιρροή των άλλων και νιώθουμε πληγωμένοι και κακοποιημένοι.

Αναπτύσσουμε όρια από την παιδική μας ηλικία και από την αντιμετώπιση των άλλων προς εμάς.

Φυσικά η παιδική ηλικία και ο τρόπος που μας αντιμετωπίζουν παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη υγιή ορίων. Σε μία υγιή οικογένεια, καθώς μεγαλώνουμε, τα πρόσωπα φροντίδας του καθενός επιτρέπουν να διαφοροποιηθούμε από αυτούς, δημιουργώντας την δική μας ξεχωριστή προσωπικότητα, τις δικές μας αντιλήψεις και αξίες και να μην είμαστε δέσμιοι των προσδοκιών των σημαντικών για εμάς προσώπων. Προϋπόθεση βέβαια είναι να εισπράττουμε την αποδοχή και τη στοργή από τους γονείς μας με όρια από την πλευρά τους ελαστικά τα οποία επιτρέπουν να εκπληρώσουμε τις δυνατότητες μας και να αποκτήσουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Στις δυσλειτουργικές οικογένειες τα άτομα δεν έχουν ξεκάθαρη εικόνα των ορίων τους, είτε είναι πολύ χαλαρά είτε πολύ άκαμπτα. Αυτό συμβαίνει γιατί δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις αληθινές ανάγκες τους και τον εαυτό τους, κατά συνέπεια δεν αναγνωρίζουν μέχρι ποιο σημείο νιώθουν ασφαλείς.

Υπερβολικά χαλαρά όρια. Επιτρέπω να παραβιάζουν τα όρια μου ή εγώ των άλλων.

Άνθρωποι που έχουν πολύ χαλαρά όρια, μπορεί να επηρεάζονται πολύ έντονα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων. Ίσως έχουν αδύναμη αίσθηση της ταυτότητας τους και έτσι το πώς νιώθουν εξαρτάται από το πώς αντιμετωπίζονται από τους άλλους. Επιτρέπουν στους άλλους να παίρνουν αποφάσεις για αυτούς οπότε νιώθουν αδύναμοι να αναλάβουν ευθύνη για την ζωή τους. Ενδεχομένως να αξιολογούν τις δικές τους ανάγκες ως λιγότερο σημαντικές σε σχέση με των άλλων ή ακόμα να μην γνωρίζουν τι είναι κατάλληλο για αυτούς και αποδεκτό ώστε να θέσουν σαφή όρια. Αντιστρόφως, τα χαλαρά όρια μπορεί να οδηγήσουν στην υπερενασχόληση του ατόμου με τις ζωές των άλλων εισβάλλοντας στα όρια τους με ακατάλληλο τρόπο και την προσπάθεια να ελέγχουν τις ζωές τους. Ακόμα, μπορεί να παραμένουν σε σχέσεις προβληματικές για αυτούς. Πολλά από αυτά που αναφέραμε, μπορεί να σχετίζονται με την ανάγκη ενός ατόμου για άσκηση ελέγχου, την τάση ανάληψης της ευθύνης των άλλων, χαμηλή αυτό-εκτίμηση και μεγάλη ανεκτικότητα σε συμπεριφορές που προκαλούν δυσάρεστα συναισθήματα.

Υπερβολικά σταθερά/άκαμπτα όρια. Μας απομακρύνουν από τους γύρω μας.

Άνθρωποι οι οποίοι έχουν μεγαλώσει σε οικογένειες με υπερβολικά αυστηρούς κανόνες ή σε οικογένειες όπου υπήρχαν αυστηρές προϋποθέσεις προκειμένου να κερδίζουν την αποδοχή, πιθανό να αναπτύξουν πολύ άκαμπτα όρια τα οποία τελικά οδηγούν την συναισθηματική απομόνωση. Κλείνονται στον εαυτό τους πολύ γρήγορα και νιώθουν ότι η εγγύτητα με τους άλλους προκαλεί άγχος. Ίσως επειδή φοβούνται ότι θα χάσουν την ανεξαρτησία τους αν σχετιστούν με κάποιον στενά. Μπορεί να δυσκολεύονται να δώσουν και να πάρουν φροντίδα ή να μην ξέρουν τον σωστό τρόπο. Τέλος, το να δείξουν τον αληθινό εαυτό τους, νιώθουν ότι τους καθιστά ευάλωτους και ενδεχομένως κάποια στιγμή να είχαν βιώσει την απόρριψη σε μία τέτοια απόπειρα.

Υγιή όρια είναι τα ελαστικά/εύκαμπτα όρια που προϋποθέτουν να έχουμε επαφή με τον αληθινό εαυτό μας.

Τα ελαστικά όρια είναι αυτά που προσαρμόζονται ανάλογα με την σχέση και με τις συναισθηματικές μας ανάγκες, παίρνοντας την ευθύνη για αυτά που αποφασίζουμε να βάλουμε κάθε φορά ή αυτά που αποσύρουμε. Όταν έχουμε εμπιστοσύνη ότι ξέρουμε να βάλουμε υγιή όρια, μπορούμε να είμαστε πιο ανοιχτοί στις σχέσεις μας, προστατεύοντας και εμάς και τους άλλους.

Υπάρχει μία αυθόρμητη διαδικασία αξιολόγησης για το τι είναι επιτρεπτό για εμάς, σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο, η οποία βοηθάει να μην παραβιάζουμε τα «θέλω» μας. Για παράδειγμα, μπορώ να δεχτώ τον θυμό ενός κοντινού μου προσώπου, εφόσον εκφράζεται με έναν αποδεκτό για εμένα τρόπο κι όχι με σωματική ή λεκτική βία. Μπορώ από την επαφή μου με έναν άνθρωπο να διακρίνω πόσο «άξιος» της εμπιστοσύνης μου είναι και τι ακριβώς επικοινωνώ μαζί του. Ακόμα, ίσως κρίνω ότι είναι σημαντικό κάποιες φορές να βάζω τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά δεν γίνεται ο κανόνας ή σπεύδω να βοηθήσω κάποιον εφόσον μου το ζητήσει και στον βαθμό που μου το επιτρέπει χωρίς να εμπλέκομαι υπέρ του δέοντος.

Επιδιώκω να είμαι αυθεντικός απέναντι στους άλλους, βάζω όμως τα όρια μου προκειμένου να μην νιώθω υπερβολικά ευάλωτος. Έτσι, αποφεύγω το συναίσθημα της αδικίας και υπερασπίζομαι πιο αποτελεσματικά τον εαυτό μου και τις επιλογές μου.

Να θυμόμαστε λοιπόν ότι τα όρια δεν είναι ένα όπλο απέναντι στους άλλους αλλά ένας τρόπος να σεβόμαστε τον εαυτό μας καθώς προσπαθούμε να σχετιζόμαστε με υγιή τρόπο.

 

Συγγραφή Άρθρου

Ελένη Κολτσίδα - Ψυχολόγος

Ελένη Κολτσίδα: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, απόφοιτη Παντείου Πανεπιστημίου.
Απόφοιτη τριετούς βιωματικής εκπαίδευσης στην Συμβουλευτική Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στο Κολλέγιο Ανθρωπιστικών Σπουδών I.C.P.S. Εκπαιδευόμενη στο πρόγραμμα παιγνιοθεραπείας στο Play Therapy Greece. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Άγχος/Φοβίες
Ψυχοσωματικά Συμπτώματα - Όταν η ψυχή νοσεί, το σώμα πονά
  • Παρασκευή, 02 Δεκέμβριος 2016
  • Από: ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

Δεν είναι λίγες οι φορές που όλοι μας έχουμε νιώσει δυσφορία, έντονη ενόχληση ή σωματικό πόνο χωρίς να ξέρουμε πού οφείλεται. Εκφράσεις όπως «έχω έναν κόμπο στο στομάχι» ή «η...

Προσωπικότητα
Διαταραχές Προσωπικότητας
  • Δευτέρα, 28 Νοέμβριος 2016
  • Από: Ρέα Δουμανα

Οι διαταραχές προσωπικότητας οι οποίες περιλαμβάνονται στον διαγνωστικό οδηγό DSMV (APADSMV, 2013), αποτελούν ένα ξεχωριστό κομμάτι των ψυχικών διαταραχών. Σύμφωνα με τον διαγνωστικό...

Προσωπικότητα
Οριακή διαταραχή προσωπικότητας (αιτιολογία)
  • Κυριακή, 27 Νοέμβριος 2016
  • Από: Άννα Αλβανού

Η αιτιολογία της οριακής διαταραχής προσωπικότητας είναι μόνο εν μέρει γνωστή, ωστόσο ως υπεύθυνοι για την ανάπτυξη και εξέλιξη της διαταραχής εμφανίζονται τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί...


Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Συγκρούσεις. Από την ματαίωση των προσδοκιών μας στην ουσιαστική επικοινωνία

Οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις είναι μέρος της ζωής μας, των σχέσεων μας και τελικά μέρος του εαυτού μας. Ακόμα και αυτή τη στιγμή μπορεί να βιώνουμε μία εσωτερική σύγκρουση σκεπτόμενοι αν θέλουμε να συνεχίσουμε να διαβάζουμε αυτό το κείμενο ή όχι.

Αποδοχή και αυτοεκτίμηση. Δύο έννοιες που συνδέονται και μας δείχνουν πόσο αξίζουμε και πώς αξιολογούμε τον εαυτό μας.
αυτοεκτίμηση

«Το παράδοξο είναι, ότι όταν αποδεχτώ τον εαυτό μου γι αυτό που είμαι, τότε ακριβώς μπορώ να αλλάξω» - Carl Rogers.
«Εγώ είμαι αυτός που είμαι. Δεν είμαι αυτός που θα ήθελα να είμαι. Δεν είμαι αυτός που θα έπρεπε να είμαι. Δεν είμαι αυτός που η μαμά μου θα ήθελε να είμαι. Είμαι αυτός που είμαι» Χόρχε Μπουκάι.

Ποιά είναι η διαφορά ανάμεσα στο φόβο και τη φοβία και πώς εντείνονται σε συνθήκες κρίσης;

O φόβος είναι ένα από τα βασικά συναισθήματα του ανθρώπου που προκαλείται από την συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου, μιας απειλής. Είναι μία φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού η οποία προκαλείται είτε αυθόρμητα είτε ως αποτέλεσμα σκέψεων.

Τραυματικές εμπειρίες. Επώδυνα βιώματα που μας ακολουθούν ή ευκαιρία για προσωπική ανάπτυξη;

Στην καθημερινή μας ζωή, όλοι βιώνουμε τραύματα μικρά ή μεγάλα. Κάποια τα προσπερνάμε , κάποια μας συνοδεύουν το υπόλοιπο της ζωής μας. Κάποιες εμπειρίες μπορεί να είναι πολύ έντονες, τρομακτικές με αποτέλεσμα να χάνουμε κάθε αίσθηση ελέγχου. Θα μπορούσαμε να βρεθούμε σε ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα, να είμαστε θύματα παρενόχλησης, να πεθάνει ένα αγαπημένο μας πρόσωπο ή να στιγματιστούμε από έναν χωρισμό.

Πόσο υγιείς δεσμούς συνάπτουμε και πόσο δέσμιοι είμαστε των σχέσεων μας;
ασφαλής-δεσμός

Πολλές φορές όλοι μας έχουμε αναρωτηθεί για τον εαυτό μας αλλά και για τους άλλους πώς προκύπτουν οι συμπεριφορές μας και οι ποικίλες αντιδράσεις μας σε διαφορετικές καταστάσεις και με διαφορετικούς ανθρώπους. Συμπεριφορές φαινομενικά ανεξήγητες που όμως αν εμβαθύνουμε κρύβουν μία μεγάλη ιστορία και ένα προσωπικό νόημα για τον καθένα από εμάς.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.