Η αϋπνία είναι η πιο συχνή και η πιο γνωστή διαταραχή του ύπνου, αν και τα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ανεπαρκή αναφορά, διάγνωση και θεραπεία αφού τις περισσότερες φορές οι πάσχοντες από αϋπνία δεν καταφεύγουν για βοήθεια σε έναν ειδικό της ψυχικής υγείας αλλά χρησιμοποιούν βοηθήματα αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Σε μεγάλο ποσοστό αϋπνικών ασθενών, το πρόβλημα της αϋπνίας είναι απόρροια άλλων ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, η διπολική διαταραχή, η σχιζοφρένεια.

Η παροδική δυσκολία του ύπνου δεν σημαίνει, υποχρεωτικά, αϋπνία, αφού όλοι μας μπορεί να έχουμε διανύσει κάποιες νύχτες που ο ύπνος μας ήταν ανεπαρκής εξαιτίας κάποιου προσωρινού προβλήματος που τυχόν αντιμετωπίζαμε την δεδομένη χρονική περίοδο. Το άτομο, όμως, που υποφέρει από αυπνία έχει ανεπαρκή ποσότητα ύπνου ή κακής ποιότητας ύπνο (ξυπνάει συχνά μέσα στη νύχτα και δεν μπορεί να ξανακοιμηθεί, ή ξυπνά πολύ νωρίς το πρωί) για μεγάλο χρονικό διάστημα—πάνω από τρείς νύχτες και για τέσσερες εβδομάδες τουλάχιστον. Συνδέεται με σωματικά συμπτώματα, όπως κούραση, με δυσκολία στην συγκέντρωση και στη μνήμη, με δυσκολία στις διαπροσωπικές σχέσεις και με έκπτωση τού επιπέδου ζωής. Επιπλέον, οι πάσχοντες, κατά την κατάκλιση, εμφανίζουν άγχος και σωρεία αρνητικών σκέψεων γύρω από την υγεία τους, την εργασία τους, τον θάνατο, ενώ αύξηση τού καρδιακού ρυθμού, της θερμοκρασίας και του μυϊκού τόνου, είναι αρκετά συχνά φαινόμενα.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ
Παράγοντες προδιάθεσης όπως η ηλικία (ειδικά η Τρίτη ηλικία), το φύλο (ειδικά οι γυναίκες), η χρήση ουσιών, η ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού αϋπνίας αλλά και η ιδιοσυγκρασιακή ροπή προς το άγχος, μπορούν να λειτουργήσουν επιβαρυντικά για την χρόνια μορφή της αϋπνίας. Επιπρόσθετα, εκλυτικοί παράγοντες όπως κάποια ασθένεια ή απώλεια, εργασιακό άγχος, οικογενειακές συγκρούσεις ή σημαντικές αλλαγές της ζωής, κάνουν ευάλωτα κάποια άτομα στην αϋπνία. Τέλος, διαιωνιστικοί παράγοντες έχουν εξίσου σημαντική θέση στην εμφάνιση της χρόνιας αϋπνίας. Το άτομο που κάνει αρνητικές σκέψεις για διάφορα θέματα, προκαλεί ανησυχία (συναίσθημα) και υπερένταση (σωματικό σύμπτωμα), το οποίο οδηγεί σε κατάσταση αϋπνίας (συμπεριφορα) και ανάλογα όταν αυτό αδυνατεί να κοιμηθεί, νέες αρνητικές σκέψεις δημιουργούνται και λειτουργούν ως παράγοντες διαιώνισης της αϋπνίας με αποτέλεσμα να εγκαθίσταται ένας φαύλος κύκλος ανησυχίας.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί την πιο άμεση και ταχεία θεραπευτική πρόταση στις διαταραχές τού ύπνου. Ωστόσο η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία έχει αποδειχτεί, σήμερα, εξίσου αποτελεσματική, αφού, μέσα από διάφορες γνωσιακές και συμπεριφοριστικές τεχνικές, στοχεύει στον εντοπισμό και στην τροποποίηση τών παραγόντων εκείνων που διατηρούν την αϋπνία και έχει μεγαλύτερης διάρκειας αποτελέσματα.

Η τεχνική τής προοδευτικής χαλάρωσης τών μυών όπου ο θεραπευόμενος εξασκείται στη μείωση της σωματικής υπερδιέγερσης που διατηρεί την αϋπνία καθώς και ο έλεγχος του ερεθίσματος σε συνδυασμό με την εκμάθηση αρχών υγιεινής (νέων συμπεριφορών αναφορικά με τον ύπνο), είναι μερικοί συμπεριφοριστικοί χειρισμοί που συστήνονται για την αντιμετώπιση τής διαταραχής της αϋπνίας.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ

  • Ξυπνημα την ίδια ώρα κάθε μέρα, ανεξέρτητα με την ώρα που το άτομο κοιμήθηκε
  • Αποφυγή καφεΐνης 4-6 ώρες πριν τον ύπνο
  • Αποφυγή νικοτίνης ή αλκοόλ πριν τον ύπνο και κατά τη διάρκεια της νύχτας αν το άτομο ξυπνήσει
  • Αποφυγή βαριών γευμάτων ή γυμναστικής 3-4 ώρες πριν την κατάκλιση
  • Αποφυγή ύπνου το μεσημέρι ή κατά τη διάρκεια της ημέρας
  • Προσέλευση στο κρεβάτι μόνο όταν το άτομο νυστάζει
  • Μείωση θορύβου, κλείσιμο φώτων και αποφυγή υψηλών θερμοκρασιών στο δωμάτιο την ώρα του ύπνου
  • Μετακίνηση του ρολογιού από το κρεβάτι αν αυτό αποτελεί πηγή έντασης και άγχους
  • Αν το άτομο ξαπλώσει αλλά δεν καταφέρει να κοιμηθεί, χρειάζεται να σηκωθεί μέσα στα επόμενα 20 λεπτά και να μετακινηθεί σε άλλο δωμάτιο και να επιστρέψει όταν θα έχει ξανανυστάξει


Όλες αυτές οι τεχνικές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με ευελιξία και να μην χρησιμοποιούνται με τρόπο καταπιεστικό από το άτομο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Espie, C.,(1993),”Practical Management of insomnia; Behavioral and Cognitive Techiques’’, in British journal of Psychiatry, 306, 509–511.
Σιμος, Γ., (2010), Γνωστική Συμπεριφοριστική Θεραπεία΄. Ένας οδηγός για την κλινική πράξη, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα.

 

Συγγραφή Άρθρου

Καλλιόπη Κωστέα
Μphil Ψυχολογίας,University of Glasgow,UK.
Μaster practitioner in eating disorders and Obesity.
Συντονίστρια σχολών γονέων. 
Σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού.

Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Σύνδρομο της άδειας φωλιάς (Empty Nest Syndrome)
Σύνδρομο άδειας φωλιάς

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί από τους γονείς το σύνδρομο της άδειας φωλιάς.
Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γονείς προκειμένου να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που λαμβάνουν χώρα μετά την ανεξαρτητοποίηση τών παιδιών τους.

Μαρία Μοντεσσόρι (Maria Montessori 1870-1952)
Μαρία Μοντεσσόρι

Η Μαρία Θέκλα Αρτεμισία Μοντεσσόρι γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου 1870 στο Κιαραβάλε της Ιταλίας. Το 1896 αποφοιτά από την Ιατρική σχολή του πανεπιστημίου της Ρώμης με τις ειδικότητες της παιδιάτρου και της ψυχιάτρου έχοντας, ήδη, κλινική εμπειρία κατά τη διάρκεια των σπουδών της με παιδιά με νοητική υστέρηση.

Ο δεκάλογος της θεωρίας της Μοντεσσόρι που πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδαγωγοί
Μοντεσσόρι

1. Μην αγγίζετε ένα παιδί παρά τη θέλησή του.

2. Μην μιλάτε με άσχημο τρόπο σε ένα παιδί και μην χρησιμοποιείτε άσχημα λόγια όταν αναφέρεστε σε αυτό κατά την απουσία του.

Διαταραχή του πόνου
ψυχική διαταραχή

Η αιώνια σχέση σώματος και νου έχει επισημανθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια πριν, μέσα από τις σοφές ρήσεις των αρχαίων Ελλήνων (νους υγιής εν σώματι υγιεί), και έχει απασχολήσει την επιστήμη,την θρησκεία αλλά και την φιλοσοφία, αρκετές φορές.

Πώς μπορούν οι γονείς να ενισχύσουν τα κίνητρα του παιδιού τους για μάθηση
μητέρα-παιδί

Η γνώση είναι δύναμη – Francis Bacon
Ένα από τα πολυτιμότερα δώρα που μπορούν να προσφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους είναι η μόρφωσή τους. Η ενεργή συμμετοχή τους στη διδακτική διαδικασία μέσω της μελέτης του παιδιού στο σπίτι, για να είναι βοηθητική και αποτελεσματική, πρέπει να πληροί ορισμένες προυποθέσεις ώστε ο ρόλος τους να συμβάλλει στην ενίσχυση της σχολικής επίδοσης αλλά και στην προσωπική επιτυχία του ατόμου.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.