Έλξη

Γιατί άραγε κάποιοι μας αρέσουν και κάποιοι άλλοι όχι;
Γιατί κάποιους θέλουμε να τους γνωρίσουμε και να σχετιστούμε μαζί τους και με κάποιους άλλους νιώθουμε από ουδέτερα έως άβολα, ή τους αποφεύγουμε;

Μερικές από τις εξηγήσεις που συνήθως δίνουμε είναι «αρχικά μου άρεσε εμφανισιακά», «φάνηκε συμπαθητικός/ή», «με κέρδισε με μια έξυπνη συνομιλία – προσέγγιση», «τα αντίθετα έλκονται», «ήταν κεραυνοβόλος έρωτας», «υπάρχει χημεία», ή απλά δεν έχουμε εξήγηση και δεν ξέρουμε τι ακριβώς μας τράβηξε.

Από την πλευρά πάντως της ψυχολογίας σε θέματα έλξης και ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων, οι καθοριστικοί παράγοντες φαίνεται να είναι αρκετά ξεκάθαροι, καθώς υπάρχουν πολλές «κλασικές» έρευνες (1) και πάρα πολλές νεότερες στους ίδιους τομείς.

Παράγοντες που ευνοούν την έλξη

1. Η εγγύτητα

Συνήθως δημιουργούνται φιλίες και σχέσεις ανάμεσα στα άτομα που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά, όπως συμμαθητές, συγκάτοικοι, γείτονες, συνάδελφοι.

Μας είναι ευκολότερο να αναζητάμε συντροφιά, κοινωνική αποδοχή, αλληλοβοήθεια κ.λπ. από άτομα που βρίσκονται κοντά μας.  Επιπλέον ευνοείται η εξοικείωση μέσω των συχνών συναντήσεων, που είναι ο αμέσως επόμενος σημαντικός παράγοντας.

2. Οι συχνές συναντήσεις

Αυτό είναι παρόμοιο με το φαινόμενο της απλής έκθεσης, όπου η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε ένα ερέθισμα οδηγεί σε πιο θετική αξιολόγηση του ερεθίσματος αυτού. 

Αυτό σημαίνει ότι νιώθουμε έλξη για άτομα που συναντάμε συχνά, όπως προτιμούμε μουσική που ακούμε συχνά, ή ακόμα και λέξεις που χρησιμοποιούνται πολύ στο περιβάλλον μας. 

Φυσικά υπάρχουν και όρια στο φαινόμενο της απλής έκθεσης: από κάποιο σημείο και μετά δεν αυξάνεται άλλο η έλξη που αισθανόμαστε για κάποιον.  Επίσης όταν η αρχική μας γνώμη είναι πολύ αρνητική, μπορεί με τις συχνές συναντήσεις να ενταθεί η αντιπάθειά μας προς το άτομο αυτό.

3. Ομοιότητα και Αντίθεση

Είναι άραγε αλήθεια ότι τα αντίθετα έλκονται;  Στην πραγματικότητα είναι πιο πιθανό να μας αρέσουν άτομα που έχουν παρόμοιο κοινωνικό και μορφωτικό υπόβαθρο, αξίες, στάσεις, εμπειρίες ή ακόμα και χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. 

Ο λόγος είναι ότι αισθανόμαστε επιβεβαίωση μέσω των σχέσεων με άτομα που μας μοιάζουν.  Συμφωνούμε, κάνουμε καλή παρέα, έχουμε κοινά ενδιαφέροντα, μπορούμε ευκολότερα να κατανοήσουμε και να προβλέψουμε τη συμπεριφορά τους. 

Γιατί τότε αισθανόμαστε έλξη για κάποιους που μοιάζουν εντελώς διαφορετικοί από εμάς; Ένας λόγος μπορεί να είναι ότι ικανοποιούν ανάγκες μας, δηλαδή αρκετές φορές αναζητάμε κάποιον που μας συμπληρώνει, όπως ένα άτομο με ηγετικές τάσεις θα προτιμήσει άτομα υποτακτικά.

Πάντως οι περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν τη σημασία της ομοιότητας παρά της συμπληρωματικότητας.  Ειδικά σε στάσεις, απόψεις, πεποιθήσεις, στην όλη κοσμοθεωρία, η ομοιότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική.

4. Η εμφάνιση

Σε γενικές γραμμές συμπαθούμε περισσότερο τα άτομα με ωραία εξωτερική εμφάνιση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα του φύλου που μας ελκύει. Αυτή η έλξη για την ωραία εμφάνιση ξεκινά από την παιδική ηλικία, όπου τα όμορφα παιδιά είναι συνήθως πιο δημοφιλή ανάμεσα στους συμμαθητές και τους δασκάλους τους. 

Η αντιστοιχία ανάμεσα στην εξωτερική εμφάνιση και τη συμπάθεια συνεχίζει και στην ενήλικη ζωή. 

Για παράδειγμα, προσφέρουμε ευκολότερα βοήθεια σε ελκυστικά άτομα και στα δικαστήρια οι ένορκοι κρίνουν με μεγαλύτερη επιείκεια τους ελκυστικούς κατηγορούμενους (εκτός εάν χρησιμοποίησαν την εμφάνισή τους για να διαπράξουν κάποια εγκληματική πράξη).

Ένας λόγος για τον οποίο συμπαθούμε περισσότερο τα άτομα με ωραία εμφάνιση, είναι ότι πιστεύουμε πως έχουν και άλλες καλές ιδιότητες, για παράδειγμα πιστεύουμε πως έχουν πιο ευχάριστη προσωπικότητα, είναι πιο έξυπνοι, επιτυχημένοι, ευτυχισμένοι. 

Αυτό είναι βέβαια στερεότυπο, μια γνωστική προκατάληψη.  Αν κάποιες φορές επιβεβαιώνεται, οφείλεται στην αποδοχή και τις ευκαιρίες που τους δίνονται από μικρή ηλικία, παράγοντες που συμβάλλουν στην αυτοπεποίθηση, την ανάπτυξη θετικών στοιχείων της προσωπικότητας και την επιτυχία.

Πάντως η ωραία εμφάνιση δεν είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ευτυχία και την επιτυχία και οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε πλεονέκτημα. 

Για παράδειγμα, στο χώρο των επιχειρήσεων υπάρχει μεγαλύτερη αντιπάθεια προς τις ωραίες επιτυχημένες γυναίκες και είναι πιο πιθανό η επιτυχία τους να αποδοθεί στην εμφάνιση παρά στις ικανότητές τους.  Επίσης είναι πιθανό η προσαρμογή των ατόμων αυτών με την πάροδο του χρόνου να χειροτερεύει, καθώς η επίδραση της γήρανσης μπορεί να βιωθεί πιο αρνητικά από ένα άτομο που είχε ωραία εμφάνιση στα νιάτα του.

5. Νοημοσύνη – ικανότητες

Αναφέραμε προηγουμένως πως συχνά αξιολογούμε τους εμφανισιακά ελκυστικούς ανθρώπους, σαν πιο ικανούς. Αυτό συμβαίνει και αντίστροφα: αξιολογούμε δηλαδή σαν πιο ελκυστικούς εμφανισιακά, τους ανθρώπους που επιδεικνύουν ευφυΐα ή ικανότητα.

Σε αυτό όμως υπάρχει ένα όριο: αν ένας άνθρωπος είναι υπερβολικά «τέλειος», ή πολύ ικανότερος από εμάς, τότε γίνεται λίγο λιγότερο συμπαθής.

6. Ο κίνδυνος – το απαγορευμένο

Όπως γνωρίζουν πολύ καλά οι άνθρωποι που κάνουν παράλληλες σχέσεις, η αίσθηση του «παράνομου» και του ριψοκίνδυνου αυξάνει την έλξη, σε αντίθεση με το ήσυχο και δεδομένο.

Στην ψυχολογία υπάρχει η κλασική έρευνα της γέφυρας, την οποία διέσχιζαν οι συμμετέχοντες.  Κάποιοι περνούσαν από μια σταθερή χαμηλή γέφυρα και κάποιοι άλλοι από μια ψηλή και ασταθή.  Στη μέση της διαδρομής υπήρχε μια κοπέλα-ερευνήτρια, που έδειχνε στους συμμετέχοντες εικόνες και τους ζητούσε να της πουν μια ιστορία.  Στο τέλος τους έδινε και το τηλέφωνο της «μήπως χρειαστούν περισσότερες πληροφορίες για το πείραμα».  Όσοι είχαν περάσει την ασταθή γέφυρα, περιέγραφαν περισσότερες ιστορίες με σεξουαλικό περιεχόμενο και περισσότεροι από αυτούς τηλεφώνησαν στην ερευνήτρια! 

Γενικά σε καταστάσεις ανασφάλειας, ταραχής, έντασης (π.χ. σε συνθήκες πολέμου, σε ατυχήματα, επιθέσεις, ασταθείς συνθήκες, εμπόδια), οι άνθρωποι νιώθουν αναστάτωση και υπερένταση.  Αυτή η υπερδιέγερση μπορεί εύκολα να μεταφραστεί ή να διοχετευθεί ως έλξη προς τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά εκείνη τη στιγμή.

7. Αμοιβαιότητα και διεκδίκηση

Είναι φυσικό να μας αρέσουν άτομα που ξέρουμε ότι τους αρέσουμε κι εμείς.  Μας αρέσουν όμως περισσότερο άτομα που ξέρουμε ότι η αρχική τους εντύπωση για εμάς δεν ήταν θετική, αλλά άλλαξε και έγινε θετική στην πορεία! 

Ο λόγος είναι πως νιώθουμε καλύτερα όταν ξέρουμε πως κερδίσαμε κάτι, παρά όταν το έχουμε εξαρχής και σταθερά «στο πιάτο»!

 

(1) Οι «κλασικές» έρευνες για τους ανωτέρω παράγοντες:

ΕΓΓΥΤΗΤΑ

Festinger, L., Schachter, S., & Back, K. (1950). Social pressures in informal groups; a study of human factors in housing. New York: Harper. 

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ

Zajonc R. B. (1970). Brainwash: familiarity breeds comfort. Psychology Today, 2, 32-35, 60-62.

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ

Byrne, D., & Nelson, D. (1965). Attraction as a linear function of proportion of positive reinforcements. Journal of Personality and Social Psychology, 1(6), 659-663.

ΕΜΦΑΝΙΣΗ

Dion K. K., Berscheid D., Walster E. (1972). What is beautiful is good. Journal of Personality and Social Psychology, 24, 285-290.

Goldman, W., Lewis, P. (1977). Beautiful is good. Evidence that the physically attractive are more socially skillful. Journal of Experimental Social Psychology, 13, 125-130.

ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Gross, A. E., Crofton, C. (1977). What is good is beautiful. Sociometry, 40, 85-90.

ΚΙΝΔΥΝΟΣ

Dutton, D. G., & Aron, A. P. (1974). Some evidence for heightened sexual attraction under conditions of high anxiety. Journal of Personality and Social Psychology, 30(4), 510-517.

ΚΕΡΔΟΣ

Aronson, E., & Linder, D. (1965). Gain and loss of esteem as determinants of interpersonal attractiveness. Journal of Experimental Social Psychology, 1(2), 156-171.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Μάθηση και Απόδοση
Μάθηση και Απόδοση

Όταν σπουδάζουμε, ο στόχος μας είναι διπλός:
να αποκτήσουμε γνώσεις και ικανότητες στον τομέα που επιλέξαμε, δηλαδή να μάθουμε και να αξιοποιήσουμε τη μάθηση, δηλαδή όσα μάθαμε να φαίνονται στην απόδοσή μας (είτε στην ακαδημαϊκή μας επίδοση, είτε στη δουλειά μας).

Οι 4 θέσεις της ζωής
θέσεις της ζωής

Οι θέσεις της ζωής είναι θεμελιώδεις στάσεις – πεποιθήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους.  Ανάλογα με τις πεποιθήσεις αυτές, διαμορφώνεται η συμπεριφορά και οι σχέσεις μας και παίρνουμε αποφάσεις. 

Ο φόβος για την Ανεξαρτησία, η Σταχτοπούτα και ο Πίτερ Παν
φόβος για Ανεξαρτησία

Ο φόβος για την ανεξαρτησία, είναι ο φόβος να στηριχτούμε αποκλειστικά και μόνο στον εαυτό μας και να είμαστε αυτάρκεις. Στην ουσία πρόκειται για φόβο και αποφυγή διάφορων ενήλικων ευθυνών, καθώς και των ισότιμων σχέσεων, ακριβώς επειδή δημιουργούν τέτοιες ευθύνες. 

Ψυχολογία Υγείας
Ψυχολογία Υγείας

Η Ψυχολογία της Υγείας είναι κλάδος της Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας, που μελετά την αλληλεπίδραση ψυχολογικών, βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων και πώς αυτοί σχετίζονται με την υγεία ή την ασθένεια. Ασπάζεται λοιπόν το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο, που αναγνωρίζει αυτή ακριβώς την αλληλεπίδραση, σε αντίθεση με το παραδοσιακό βιοϊατρικό μοντέλο, που ασχολούνταν μόνο με τον βιολογικό παράγοντα (π.χ. γενετική, βακτήρια, βιοχημικές διεργασίες στον οργανισμό).

Προσωπικότητα
Προσωπικότητα

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι απόλυτα) σταθερό διαχρονικά και διαπεριστασιακά. Συνήθως οι άνθρωποι όταν αναφέρονται στην προσωπικότητα αναφέρονται κυρίως σε αξιολογικά κριτήρια, π.χ «είναι καλός χαρακτήρας», «έχει ενδιαφέρουσα προσωπικότητα».

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.