Διεκδικητική συμπεριφορά

Όλοι μας βρισκόμαστε αντιμέτωποι με επικοινωνιακές καταστάσεις που μας φέρνουνε σε δύσκολη θέση και δεν είμαστε βέβαιοι για το πώς πρέπει να αντιδράσουμε ή να τις χειριστούμε. Παραδείγματα τέτοιων καταστάσεων μπορεί να είναι το να μας πάρει τη σειρά κάποιος στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, να μας επιπλήξει με άσχημο τρόπο το αφεντικό μας για κάτι που δεν φταίμε, να μας ζητάει ένας φίλος επίμονα μια χάρη που δεν θα θέλαμε να του κάνουμε ή να βάζει υπερβολικά δυνατά τη μουσική ο γείτονάς μας τις ώρες κοινής ησυχίας.

Πρόκειται για απλά καθημερινά ζητήματα που μας προκαλούν δυσφορία και τα οποία απαιτούν κάποια ευέλικτη μορφή επικοινωνίας για να αντιμετωπιστούν.

Το μη διεκδικητικό/παθητικό και το επιθετικό στυλ επικοινωνίας

Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται αρκετά να διαχειριστούν καταστάσεις, όπως οι παραπάνω, επειδή αγχώνονται ότι δεν θα καταφέρουν να επικοινωνήσουν κατάλληλα τη δυσαρέσκειά τους, φοβούνται ότι θα απορριφθούν ή θα παρεξηγηθούν, δεν αισθάνονται άνετα να εκφράσουν τα συναισθήματά τους ή νιώθουν κατώτεροι σε σχέση με το άλλο άτομο απέναντί τους. Επιλέγουν, λοιπόν, να αντιδρούν παθητικά σε καταστάσεις που τους δυσαρεστούν, μη υπερασπιζόμενοι τα δικαιώματά τους και τη γνώμη τους, με συνέπεια να ανέχονται επανειλημμένα συμπεριφορές που συμβαίνουν εις βάρος τους και τους δυσαρεστούν (μη διεκδικητικό/παθητικό στυλ). Αυτό, όμως, προκαλεί συναισθήματα στεναχώριας και ματαίωσης στο άτομο που υποχωρεί συνεχώς όταν θίγεται το δίκιο του.

Άλλοι άνθρωποι όταν νιώθουν ότι ενοχλούνται ή διαφωνούν με τη συμπεριφορά των άλλων προσπαθούν να επιβάλλουν τη γνώμη τους και να πετύχουν αυτό που επιθυμούν εις βάρος της άλλης πλευράς (επιθετικό στυλ). Μία τέτοια επικοινωνιακή αντίδραση μπορεί να επιφέρει τα θεμιτά αποτελέσματα, καθιστώντας το άτομο ικανό να «πάρει» αυτό που θέλει. Με τον τρόπο αυτόν, όμως, καταπατούνται τα δικαιώματα των άλλων και, πιθανώς, δημιουργούνται εκδικητικές διαθέσεις από εκείνον που θίγεται.

Το μη διεκδικητικό/παθητικό και το επιθετικό στυλ επικοινωνίας δεν είναι, συνήθως, ευεργετικά για την ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Αντιθέτως, όταν χειριζόμαστε τις διάφορες καταστάσεις με διεκδικητική συμπεριφορά νιώθουμε ικανοποίηση και θετικά συναισθήματα για τον εαυτό μας και δημιουργούμε ισότιμες σχέσεις με τους γύρω μας.

Τι σημαίνει διεκδικητικότητα;

Η διεκδικητικότητα αποτελεί ένα επικοινωνιακό στυλ συμπεριφοράς, το οποίο μας επιτρέπει να εκφράζουμε τη γνώμη ή την αντίθεσή μας, να υπερασπιζόμαστε τα συμφέροντα και τα δικαιώματά μας, σεβόμενοι ταυτόχρονα τη γνώμη και τα δικαιώματα της άλλης πλευράς.

Η διεκδικητική συμπεριφορά μας παρέχει τα εξής οφέλη:

Μας επιτρέπει να σχετιζόμαστε με τους άλλους με λιγότερες συγκρούσεις, άγχος και δυσαρέσκεια.

Μπορούμε να είμαστε άνετοι με τους γύρω μας, επειδή ξέρουμε ότι είμαστε ικανοί να διαχειριστούμε τις περισσότερες καταστάσεις.

Μας επιτρέπει να διατηρήσουμε τον αυτοσεβασμό μας, σεβόμενοι εξίσου και τους άλλους.

Αυξάνει την αυτοπεποίθησή μας, καθώς δεν προσπαθούμε να προσαρμόσουμε τη ζωή μας στα στάνταρντ των άλλων.

Μας καθιστά ικανούς να έχουμε τον έλεγχο στην καθημερινότητά μας, μειώνοντας το αίσθημα της αβοηθητότητας.

Ενισχύει την έκφραση των συναισθημάτων μας.

Είναι η μόνη στρατηγική που επιτρέπει, τόσο σε μας όσο και στους άλλους, το σχηματισμό σχέσεων ισοτιμίας.  

Τι προσφέρει η εκπαίδευση στη διεκδικητικότητα;

Μέσα από την εκπαίδευση στη διεκδικητικότητα, ο θεραπευτής σάς βοηθά να αναγνωρίσετε τις μη διεκδικητικές ή επιθετικές συμπεριφορές, που αποδεικνύονται μη λειτουργικές στην αντιμετώπιση διαφόρων καταστάσεων στη ζωή σας. Στη συνέχεια, σας κατευθύνει να κατανοήσετε την έννοια και τα στοιχεία της διεκδικητικής συμπεριφοράς, αλλά και το πώς να την εφαρμόζετε. Στόχος της εκπαίδευσης είναι να αντικατασταθούν οι δυσλειτουργικές στρατηγικές επικοινωνίας, οι οποίες σας δυσκολεύουν και δεν αποδίδουν τα θεμιτά αποτελέσματα, με πιο αποτελεσματικές διεκδικητικές στρατηγικές.

Μέσω αυτής της διαδικασίας, μπορείτε να αποκτήσετε ή να εξελίξετε τη διεκδικητική σας συμπεριφορά, και κατά συνέπεια, να νιώθετε μεγαλύτερη  σιγουριά για τον εαυτό σας, αλλά και να βελτιώσετε τις σχέσεις σας με τους άλλους ανθρώπους.

 

Πηγές:

1. Alberti, R. E. & Emmons, M. L. (1995). Your perfect right: A guide to assertive living (7th ed). Oakland: Impact Publishers.
2. Paterson, R. J. (2000). The Assertiveness Workbook: How to Express Your Ideas and Stand Up for Yourself at Work and in Relationships. Oakland: New Harbinger Publications.

Συγγραφή Άρθρου

Αριστέα Λιάκου - Ψυχολόγος

Αριστέα Λιάκου: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια - MSc Κλινική Ψυχολόγος, Leiden University, NL
Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία. Ατομική ψυχοθεραπεία ενηλίκων, Συμβουλευτική γονέων.

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η κοινωνική και η συναισθηματική αποφυγή στη ζωή μας
κοινωνική αποφυγή

Στην ψυχολογία, με τον όρο αποφυγή εννοούμε ένα δυσπροσαρμοστικό τρόπο διαχείρισης, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια να αποφύγουμε ή να «αποδράσουμε» από ορισμένες δυσάρεστες σκέψεις ή/και συναισθήματα.Οι συμπεριφορές αποφυγής στα πλαίσια του κοινωνικού άγχους αποσκοπούν στη μείωση του άγχους που δημιουργείται στις κοινωνικές καταστάσεις. 

Διαταραχή Υπερφαγίας: Όταν χάνεται ο έλεγχος στο φαγητό
διαταραχή υπερφαγίας

H διαταραχή υπερφαγίας, αν και εντάχθηκε σχετικά πρόσφατα στις επίσημες κατηγορίες των διαταραχών πρόσληψης τροφής, όπως είναι η ψυχογενής ανορεξία και η βουλιμία, είναι εκείνη που συναντάται πιο συχνά. Το άτομο που πάσχει από διαταραχή υπερφαγίας μπορεί να τρώει ιδιαίτερα μεγάλες ποσότητες φαγητού, νιώθοντας αδύναμο να σταματήσει (υπερφαγικό επεισόδιο).Αυτό συμβαίνει ακόμα και όταν δεν πεινάει, ενώ το φαγητό συνήθως καταναλώνεται τόσο γρήγορα που το άτομο δεν αναλογίζεται την ποσότητα ή τη γεύση της τροφής. 

Το συναίσθημα του θυμού και η διαχείρισή του
συναίσθημα θυμού

Το συναίσθημα του θυμού

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό και υγιές συναίσθημα, το οποίο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως καλό ή κακό. Όπως και κάθε άλλο συναίσθημα που προκαλεί δυσφορία, ο θυμός εκδηλώνεται όταν ερμηνεύουμε μια κατάσταση ως θλιβερή, ανησυχητική, άδική ή απειλητική και καλούμαστε να αντιδράσουμε αναλόγως.

Ψυχοθεραπεία: Πότε αναζητάμε τη βοήθεια ενός θεραπευτή/τριας
Ψυχοθεραπεία

Στις ζωές όλων των ανθρώπων υπάρχουν περίοδοι με δυσκολίες, έντονο προβληματισμό για καταστάσεις της καθημερινότητας ή/και αρνητικά συναισθήματα που επηρεάζουν με δυσάρεστο τρόπο τη διάθεση. Πρόκειται για φάσεις ζωής, τις οποίες βιώνουμε όλοι μας, καθώς υπάρχουν κατά καιρούς διάφοροι παράγοντες εξωτερικοί ή/και εσωτερικοί (ψυχολογικοί) που μας δημιουργούν θλίψη, άγχος ή γενικότερα δυσφορία. 

Κλινική Τελειοθηρία: Τι είναι, ποιες συνέπειες έχει και πώς αντιμετωπίζεται
Κλινική Τελειοθηρία

Όλοι μας λίγο έως πολύ έχουμε την τάση να προσπαθούμε να αποδίδουμε όσο καλύτερα μπορούμε σε έναν ή περισσότερους τομείς της ζωής μας. Είναι φυσιολογικό και θεμιτό να επιδιώκουμε την επιτυχία στη δουλειά, στις σπουδές, στις σχέσεις ή σε άλλες παραμέτρους της καθημερινότητάς μας, όπως και το να διατηρούμε ενισχυμένα κίνητρα για προσωπική πρόοδο.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).