διαζύγιο

Ο χωρισμός από τη συντροφική σχέση είναι μία από τις πιο στρεσογόνες αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου. Προκαλεί δηλαδή έντονο άγχος και στρες, ακόμη δε περισσότερο, στην περίπτωση διαζυγίου ή ύπαρξης παιδιών. Όπως κάθε απώλεια, έτσι κι ο χωρισμός από έναν άνθρωπο που ήταν σημαντικός στη ζωή μας, περιλαμβάνει πένθος. Χρειάζεται να πενθήσουμε για την απώλεια του συντρόφου, προκειμένου να προχωρήσουμε.

Τα στάδια του πένθους

Το πένθος περιλαμβάνει συνήθως κάποια στάδια τα οποία βιώνει ο άνθρωπος, όχι απαραίτητα με την παρακάτω σειρά που θα αναφερθούν:

Σοκ, κυρίως στις περιπτώσεις που ο χωρισμός είναι μονόπλευρη απόφαση.

Άρνηση αποδοχής του χωρισμού. Οι άνθρωποι χρειάζονται συνήθως κάποιο χρονικό διάστημα – που ποικίλει ανάλογα και με τη διάρκεια της σχέσης – προκειμένου να αρχίσουν να αισθάνονται ότι έχουν χωρίσει από το σύντροφό τους.

Θυμός προς το σύντροφο, για όλα αυτά που δεν έλαβαν από τη σχέση, για τη στάση του, για όσα προσέφεραν οι ίδιοι και δεν αναγνωρίστηκαν.

Έντονη θλίψη κι απαισιοδοξία. Σε αυτή τη φάση – η οποία μπορεί να εναλλάσσεται με αυτή του θυμού – ο άνθρωπος πενθεί για τη χαμένη του σχέση, αισθάνεται φόβο για το μέλλον, μοναξιά κι απομονώνεται. Συχνά εμφανίζει διαταραχές στον ύπνο, αύξηση ή μείωση βάρους, ψυχοσωματικά συμπτώματα, εξαρτήσεις (αύξηση καπνίσματος, κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, κατάχρηση Η/Υ και τηλεόρασης).

Διαπραγμάτευση – παζάρεμα. Σε αυτό το στάδιο διαπραγματευόμαστε τι θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, έτσι ώστε να αποφευχθεί ο χωρισμός. Η διαπραγμάτευση αυτή μπορεί να συνοδεύεται κι από αισθήματα ενοχής.

Αποδοχή της απώλειας. Σε αυτή τη φάση ο άνθρωπος αρχίζει να ανασυγκροτείται, να αισθάνεται ανακούφιση ή και ενθουσιασμό για τη ζωή που ανοίγεται μπροστά του ή για το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας νέας σχέσης. Κάποιοι μπορεί να βιώνουν απάθεια στο ενδεχόμενο δημιουργίας μιας καινούριας σχέσης, είναι όμως απαλλαγμένοι από βαριά συναισθήματα.

Χρειάζεται να τονίσουμε ότι κάθε αλλαγή – όπως είναι ένας χωρισμός - έχει απώλεια, αλλά και κέρδος ή ευκαιρίες. Πολλοί άνθρωποι έχουν την ευκαιρία, σε αυτή τη φάση, να ασχοληθούν περισσότερο με τον εαυτό τους, με την εμφάνισή τους, με επαγγελματικά τους θέματα, να διευρύνουν τον κύκλο τους και να ασχοληθούν με κάποιο χόμπι ή σπορ που ανέκαθεν ήθελαν.

Όλα τα παραπάνω στάδια είναι πολύ χρήσιμα – ειδικά όταν συνδυάζονται με ψυχοθεραπεία – καθώς μέσα από αυτά ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του. Το να μπορέσει κάποιος να καταλάβει τι γινόταν σε μια σχέση, ποιες προσωπικές του ανάγκες προσπαθούσε να καλύψει, τι ρόλο είχε ο ίδιος αλλά και ο σύντροφός του αλλά και τους φόβους που έχει για το μέλλον, όλα αυτά αποτελούν έναν εξαιρετικά χρήσιμο κι απαραίτητο οδηγό για τις μετέπειτα σχέσεις του.

Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που λειτουργούν ανακουφιστικά - ή επιβαρυντικά - σε ένα χωρισμό, όπως η ύπαρξη ή μη ενός οικογενειακού / φιλικού δικτύου υποστήριξης, η προσωπικότητα και τα προηγούμενα επίπεδα αυτοεκτίμησής μας. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας δίνεται έμφαση στο φόβο της απώλειας και της μοναξιάς, σε μη ρεαλιστικές προσδοκίες από το σύντροφο (π.χ. ο σύντροφος σωτήρας), στη συνειδητοποίηση δυσλειτουργικών ρόλων, μοτίβων και συμπεριφορών στη σχέση και στην αυτοεκτίμηση του ατόμου.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντέχουν να βιώσουν τα δυσάρεστα συναισθήματα του χωρισμού ή το αίσθημα μοναξιάς και δημιουργούν αμέσως μια νέα σχέση. Αυτό δε σημαίνει ότι δε θα βιώσουν δυσάρεστα συναισθήματα ή ότι ανεπεξέργαστα δικά τους θέματα που επηρέαζαν την προηγούμενη σχέση δεν θα επηρεάσουν και την επόμενη. Όταν αυτό είναι ένα μοτίβο ζωής, οι άνθρωποι συνήθως προσπαθούν να καλύψουν όλες τις ανάγκες τους μέσα από μια συντροφική σχέση, δημιουργώντας έτσι συνθήκες εξάρτησης.

Διαζύγιο και παιδιά

Στην περίπτωση του διαζυγίου, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι σύντροφοι είναι περισσότερες, ειδικά εάν υπάρχουν και παιδιά. Οι προσδοκίες για κοινή ζωή και η επένδυση στη σχέση είναι συχνά μεγαλύτερες. Έτσι μπορεί, μαζί με τα δυσφορικά συναισθήματα, να είναι μεγαλύτερη και η απογοήτευση. Από την άλλη, οι πρώην σύντροφοι, χρειάζεται να μπορούν να συνεργαστούν προς όφελος των παιδιών, εφόσον υπάρχουν.

Στην πραγματικότητα όμως πολλά διαζύγια είναι συγκρουσιακά, κι αυτό επηρεάζει ιδιαιτέρως αρνητικά την ψυχολογία των παιδιών. Η ιδιότητα του συντρόφου υπερτερεί έναντι της ιδιότητας του γονιού κι έτσι τα παιδιά γίνονται το «μέσο» εκτόνωσης όλης της σύγκρουσης.

Κυριαρχούν συχνά οι αλληλοκατηγορίες και οι πρώην σύντροφοι προσπαθούν να κερδίσουν την εύνοια και την αγάπη του παιδιού. Πολλές φορές ο ένας γονιός κατηγορεί τον άλλο στο παιδί ότι δε νοιάζεται αρκετά. Νιωθουν απειλημένοι από τον πρώην σύντροφο και δυσκολεύονται να αποδεχτούν ότι το παιδί χρειάζεται να αισθάνεται ότι αγαπιέται και από τους δύο γονείς του.

Τα παιδιά από μεριάς τους αντιλαμβάνονται αυτή την αγωνία του γονιού και τη χρησιμοποιούν προς όφελός τους: «Θα πάω να μείνω στον μπαμπά» (ή στη μαμά, αναλόγως με το ποιος έχει την κηδεμονία) είναι μια συχνή απειλή των παιδιών για να τρομοκρατήσουν επιπλέον τον ήδη τρομοκρατημένο γονιό.

Όταν η σχέση είναι τόσο συγκρουσιακή μεταξύ των πρώην συζύγων συχνά τα παιδιά εμφανίζουν διάφορα προβλήματα – λόγου και σχολικής απόδοσης, συμπεριφοράς ή συναισθηματικών διαταραχών. Έχω συναντήσει γονείς που είναι τόσο πληγωμένοι από τον πρώην σύντροφό τους που εμπλέκονται σε ατέρμονες δικαστικές διαμάχες και εξωδικαστικές συγκρούσεις, μολονότι τα παιδιά εκδηλώνουν δυσάρεστα συμπτώματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται ο κάθε γονιός να ασχοληθεί με τα δικά του τραύματα γύρω από τη σχέση, προκειμένου να βοηθήσει τελικά και το παιδί του.

Όταν οι χωρισμένοι γονείς μπορούν να συνεργαστούν προς όφελος του παιδιού δημιουργούν ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον για το παιδί και την ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη.

Συνοψίζοντας, ο χωρισμός (με ή χωρίς διαζύγιο και παιδιά) περιλαμβάνει κάποια στάδια ψυχικής επεξεργασίας απαραίτητα προκειμένου να προχωρήσει κάποιος στη ζωή του, να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να μην επαναλάβει τα ίδια δυσλειτουργικά μοτίβα. Αυτό επιτυγχάνεται συνήθως μέσω της ψυχοθεραπείας. Όταν υπάρχουν παιδιά οι καταστάσεις γίνονται πιο σύνθετες, καθώς χρειάζεται να είναι σε προτεραιότητα το συμφέρον των παιδιών, έναντι των προσωπικών αναγκών των γονέων, οι οποίες πηγάζουν από έντονα ανεπεξέργαστα συναισθήματα που αφορούν στον πρώην σύντροφό τους.

Συγγραφή Άρθρου

Αρετή Δρακάκη - Ψυχολόγος

Αρετή Δρακάκη: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, MSc - Ψυχοθεραπεύτρια - ειδίκευση στη Συστημική Θεραπεία / Σύμβουλος Καριέρας - Εργασιακή Ψυχολόγος. Ατομική & Ομαδική Ψυχοθεραπεία, Θεραπεία ζευγαριού & οικογένειας, Συμβουλευτική καριέρας & επαγγελματικός προσανατολισμός.

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Κρίσεις πανικού: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζονται
Κρίσεις πανικού

Τι είναι η κρίση πανικού.

Η κρίση πανικού ή διαταραχή πανικού είναι μια ξαφνική εκδήλωση άγχους ή φόβου σε υπέρμετρο βαθμό. Πρόκειται για μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από έντονα ψυχοσωματικά συμπτώματα, τα οποία συνήθως εντείνουν περαιτέρω το άγχος και τον πανικό. Ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και, μαζί με τις φοβίες και την ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή, αποτελούν τις συνηθέστερες εκδηλώσεις παθολογικού άγχους.

Διαφοροποίηση: το κλειδί για την αυτογνωσία και την ψυχική μας υγεία
Διαφοροποίηση οικογένεια

Η Διαφοροποίηση είναι μια σπουδαία έννοια και, όπως θα περιγράψω παρακάτω, ο διαφοροποιημένος άνθρωπος μοιάζει να είναι ο «τέλειος» άνθρωπος, μολονότι το τέλειο δεν υφίσταται στη ζωή. Για να ακριβολογούμε πρόκειται για έναν αυθεντικό, ισορροπημένο και ψυχικά υγιή άνθρωπο.

Εξάρτηση από το Διαδίκτυο & τα Smartphones
Εξάρτηση Διαδίκτυο

Είναι η εξάρτηση από το internet και τα smartphones η νέα τάση της εποχής; Η απάντηση είναι μάλλον ναι. Άνθρωποι είναι σε ένα μέρος μαζί και ταυτόχρονα χώρια, ο καθένας στην οθόνη του κινητού, του tablet ή του υπολογιστή του. Μπορούμε να πούμε ότι αυτό συνέβαινε και παλαιότερα, με τα βιβλία ή τις εφημερίδες; Συνέβαινε.

Η μελαγχολία των Χριστουγέννων και σύντομος οδηγός επιβίωσης

Οι εορτές των Χριστουγέννων προκαλούν, σε πολλούς, αισθήματα θλίψης. Είναι η περίοδος, κατά την οποία ερχόμαστε περισσότερο αντιμέτωποι με τις ελλείψεις της ζωής μας. Το αίσθημα μοναξιάς, αδιέξοδου ή αποτυχίας, που προσπαθούμε να κρύψουμε όλο τον υπόλοιπο χρόνο, ξεχύνεται ανεξέλεγκτο τις γιορτές. 

Τι είναι η Συμβουλευτική Καριέρας: βήμα προς βήμα για τον επιθυμητό στόχο

Η Συμβουλευτική Καριέρας - Επαγγελματική Συμβουλευτική περιλαμβάνει την κατανόηση των ικανοτήτων, των δυνατών σημείων, των λιγότερο δυνατών, των ενδιαφερόντων, των εργασιακών κινήτρων και της "επαγγελματικής" προσωπικότητας του ανθρώπου.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).