Πολλοί από μας έχουμε ρυθμιστεί/προγραμματιστεί κατά την παιδική ηλικία και από την σχολική εκπαίδευση να είμαστε παθητικοί και «καλοί», με συνέπεια να απορρίψουμε και να αποκηρύξουμε ζωτική ενέργεια και συναισθήματα που μας επιτρέπουν να κυνηγήσουμε τα όνειρά μας. Παίζουμε εκ του ασφαλούς αντί να παίζουμε και να εξερευνούμε τα πάντα.

Παρατηρούμε αντί να συμμετέχουμε. Είμαστε νεκροί αλλά εξακολουθούμε να ζούμε. Μέσα μας βρίσκεται καταπιεσμένη οργή. Το μίσος και η διαμαρτυρία που απορρίφθηκε είναι σαν δηλητήριο και αν δεν αντιμετωπιστεί, δημιουργεί ψυχοσωματικές ασθένειες όπως η κατάθλιψη.

Σίγουρα χρειαζόμαστε κοινωνικοποίηση του θυμού μας ως συναίσθημα, ώστε να είμαστε κοινωνικά προσαρμοστικοί και αποδεκτοί αλλά η διαδρομή έγκειται στην ενσωμάτιση αυτών των συναισθημάτων και όχι στην αποκήρυξη ή καταπίεσή τους στο σώμα και στην ασυνείδητη ζωή μας ή στην κάλυψή τους με γνωστική διαχείριση εξορθολογισμού.

Ο θυμός είναι ένα πρωτεύον συναίσθημα, κρίσιμο μέρος του ανθρώπινου σχεδιασμού μας. Δεν θα υπήρχαμε ως ανθρώπινη φυλή, χωρίς την παρουσία του στον εγκέφαλο και στο νευρικό μας σύστημα, ως ένας βασικός μηχανισμός αντίδρασης επιβίωσης. Ο θυμός είναι σχεδιασμένος για να δημιουργεί ασφάλεια και να μας βοηθάει να επιβιώσουμε, οπότε απ’ αυτή την άποψη δεν διαφέρει από τις άλλες συναισθηματικές αντιδράσεις επιβίωσής μας.

Όλες οι αντιδράσεις επιβίωσης, όπως η πάλη (θυμός), η φυγή, η προσκόλληση, το πάγωμα, η αποσύνδεση, χρησιμοποιούν το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (ΑΝΣ) είτε στην κατάσταση συμπαθητικοτονίας (επικράτηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος) ή στην κατάσταση παρασυμπαθητικοτονίας (επικράτηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος). Ο εγκέφαλος δεν προβλέπει ένα νέο κύκλωμα νευρώνων για το θυμό αυτό καθαυτό. Χρησιμοποιεί την υπάρχουσα υποδομή του και το νευρικό σύστημα του, σε συνδυασμό με τις χημικές διαδικασίες του υποθαλάμου και άλλων αδένων του σώματος που σχετίζονται με τη διάθεση, για να επιτευχθεί η έκφραση συναισθηματικών αντιδράσεων επιβίωσης όλων των ειδών.

Οι τρεις πιο συχνές μορφές παγιωμένης θυμωμένης προσωπικότητας έχουν διαφορετικές ρίζες.

Η πρώτη μορφή σχετίζεται με το νευροαναπτυξιακό τραύμα που εμφανίζεται στη μήτρα, καθώς αναπτύσσεται ο εγκέφαλος του εμβρύου και καταλήγει σε ένα διευρυμένο μεταιχμιακό σύστημα. Αυτά τα παιδιά -και στη συνέχεια οι ενήλικες- φαίνεται ότι αναπτύσσουν έναν (περισσότερο ή λιγότερο) συναισθηματικά αντιδραστικό εγκέφαλο και προσωπικότητα που έχει το θυμό/οργή ως πρωταρχικό μηχανισμό αντίδρασης.

Η δεύτερη μορφή είναι ο σύγχρονος χρήστης ναρκωτικών τύπου μεθαμφεταμίνης, που ενδίδει στις ουσίες υπερδιέγερσης, οι οποίες έχουν ευρεία κυκλοφορία στην κοινωνία. Τέτοιες καταστάσεις ύπαρξης που τροφοδοτούνται από το θυμό, αποτελούν μια νέα μορφή ατόμων με μη υγιή ενεργειακή φόρτιση. Η οργή που προκαλείται από τα στεροειδή είναι στην ίδια κατεύθυνση όπως αυτή που προκαλείται από τα ναρκωτικά.

Η τρίτη μορφή είναι το άτομο που έχει αποκηρύξει το θυμό του ως γενική αρχή στην αναπτυξιακή του ψυχολογία ή που έχει κάποια μορφή τραύματος που προκαλεί το ίδιο αποτέλεσμα. Εδώ θα αναφερθούμε σ’ αυτό τον τύπο προσωπικότητας, καθώς οι δύο πρώτοι απαιτούν διαφορετικές παρεμβάσεις για να επιτευχθεί σταθερότητα.

Ο καταπιεσμένος και ανέκφραστος θυμός μπορεί να δημιουργήσει σωματικά ή ψυχολογικά προβλήματα: υπέρταση, στρες, αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής κοκ. Για να ξεπεραστούν τέτοιου είδους προβλήματα, είναι απαραίτητη η υγιής έκφραση του θυμού.

Δεν γίνεται απλά να παρακάμψουμε τα συναισθήματα και το θυμό μας για να είμαστε καλά. Μπορεί να ξεγελάσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους αλλά αυτή η άμυνα ποτέ δεν αποδίδει -τουλάχιστον όχι μακροπρόθεσμα. Θα το βρίσκουμε συνέχεια μπροστά μας.

Οι άνθρωποι που είναι σε άρνηση και εκείνοι που αποκηρύσσουν ζωτικής σημασίας πτυχές του εαυτού τους, έχουν την τάση να τις εκδραματίζουν, συχνά μέσω παθητικής επιθετικότητας. Πολλές φορές, τα άτομα αυτά καταφεύγουν στο να ασκούν έλεγχο στους άλλους και αυτός είναι ο τρόπος τους να ζουν. Δεν έχουν επίγνωση της συναισθηματικής τους ζωής και συνήθως ούτε του εαυτού τους. Άρα δεν έχουν και καλή συναισθηματική νοημοσύνη (EQ).

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται το θυμό των άλλων αλλά και το θυμό που έχουν μέσα τους χωρίς να το συνειδητοποιούν. Φοβούνται την έκφραση του θυμού και ιδιαίτερα τη σωματική έκφραση. Όμως όταν κάποιος αποκτήσει επαρκείς σωματικούς και ψυχονοητικούς πόρους, αυτοπεποίθηση και νιώθει παρών, γειωμένος και σε εγρήγορση, δεν θα φοβάται την ενσώματη έκφραση του θυμού γιατί ο φόβος δεν είναι πλέον κυρίαρχη κατάσταση της ύπαρξής του.

Αυτό αποδεικνύεται στην παράδοση των πολεμικών τεχνών. Όταν ένας μαθητής ξεκινά μια πολεμική τέχνη, συχνά ανησυχεί και φοβάται μήπως τραυματιστεί ή ταπεινωθεί. Όταν καθοδηγηθεί, διδαχθεί και εκπαιδευτεί σε συνθήκες ασφάλειας, μαθαίνει πώς να δαμάζει και να πειθαρχεί το φόβο και το θυμό του, έτσι ώστε να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, γείωση και εγρήγορση με έναν υγιή τρόπο. Δεν είναι σε μόνιμη κατάσταση φόβου ως ύπαρξη. Έχει επαρκείς πόρους μέσω της γείωσης του θυμού του σε ένα πειθαρχημένο τρόπο ύπαρξης.

Παρόμοιο αποτέλεσμα έχει και η σωματική ψυχοθεραπεία, παρόλο που δεν διδάσκονται τεχνικές άμυνας πολεμικών τεχνών ως βοηθητικοί πόροι. Το αποτέλεσμα ωστόσο είναι παρόμοιο. Και οι δύο τύποι αποφοίτων έχουν τη χαλαρή και γεμάτη αυτοπεποίθηση φύση που είναι σε ισορροπία κοινωνικά και ψυχικά και συχνά ανακαλύπτουν ότι αναπτύσσεται μια αίσθηση πνευματικής επίγνωσης μέσα από τη νέα ήρεμη αλλά γεμάτη αυτοπεποίθηση φύση τους.

Στη σωματική ψυχοθεραπεία ο θεραπευτής βοηθά τον αναλυόμενο να έχει επίγνωση των εικόνων και ασυνείδητων στοιχείων που γίνονται συνειδητά, καθώς η διαδικασία εκφόρτισης προκαλεί την «αντίδραση μάχης» και τα συναισθήματα του θυμού. Αυτά συνειδητοποιούνται και ενσωματώνονται. Μερικοί άνθρωποι είναι εντελώς αποκομμένοι από το θυμό τους ενώ άλλοι είναι σε επαφή με τον καταπιεσμένο θυμό που χρειάζεται επεξεργασία και εκκαθάριση.

Τα διάφορα αποτελέσματα που προκύπτουν σε αυτές τις διαδικασίες έχουν βαθύ νόημα και δίνουν πολλές πληροφορίες για τις άμυνες του αναλυόμενου, τους κανόνες, τις πεποιθήσεις και τη συναισθηματική κατάσταση της υγείας του. Οι περισσότεροι αναλυόμενοι βρίσκουν αυτές τις διαδικασίες ενισχυτικές. Μπορεί επίσης πέρα από την οργή να νιώσουν ευχαρίστηση που είναι το πρωτογενές συναίσθημα του παιχνιδιού, της εξερεύνησης και της περιέργειας. Μόνο αν νιώθεις ασφαλής μπορείς να νιώσεις αυτές τις θετικές καταστάσεις. Ο θυμός σε κάνει να νιώθεις ασφαλής, ώστε μπορεί να βιώσεις αυτά τα θετικά συναισθήματα.

Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, η ζωή σταδιακά αλλάζει προς το καλύτερο. Είμαστε λιγότερο θυμωμένοι και λιγότερο φοβισμένοι από ό,τι πριν. Η κατάθλιψη και άλλες ψυχοσωματικές ασθένειες και σωματονοητικές καταστάσεις αποκαθιστώνται με την πάροδο του χρόνου. Η ζωή γίνεται και πάλι μια θετική εμπειρία. Αναπτυσσόμαστε και αισθανόμαστε ασφαλείς και με επαρκείς πόρους. Η δουλειά με το θυμό δεν είναι πλέον το επίκεντρο της θεραπείας.

Είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε. Δουλεύουμε αναπτυξιακά προς μεγαλύτερη αυτοπραγμάτωση και αρχές της θετικής ψυχολογίας. Εξελισσόμαστε με αυθεντικό τρόπο και το τραύμα και η θυματοποίηση γίνονται αναμνήσεις του παρελθόντος.

Συγγραφή Άρθρου

Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπευτής

Παναγιώτα Κυπραίου: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχοθεραπεύτρια, Συντονίστρια Σχολών Γονέων.
Κάτοχος του Ευρωπαϊκού Πιστοποιητικού Ψυχοθεραπείας (ECP), Μέλος της British Psychological Society και της European Association for Body Psychotherapy.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.


Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Διάφορα θέματα Ψυχολογίας
Ο άνθρωπος και το παιγνίδι. Η θεραπευτική δύναμη του θεάτρου.
  • Τετάρτη, 15 Μάρτιος 2017
  • Από: Μακρογιάννη Ελένη

Αξίζει να θυμόμαστε πάντα, πως o Ολλανδός ιστορικός του πολιτισμού Johan Huizinga, μίλησε 80 χρόνια πίσω, το 1938, για τον Homo Ludens, τον Παίζοντα Ανθρωπο. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η...

Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική
Ενσυναίσθηση: Τι είναι και πώς επιτυγχάνεται στη θεραπευτική σχέση
  • Τρίτη, 14 Μάρτιος 2017
  • Από: Έλλη Γκαλτέμη

Οι θεραπευτές καλούνται μέσα στο πλαίσιο μιας θεραπευτικής διαδικασίας να έρθουν σε επαφή με άτομα τα οποία προέρχονται από εντελώς διαφορετικούς κόσμους. Οι διαφορές μπορεί να...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Μεγαλώνοντας συναισθηματικά υγιή παιδιά
  • Δευτέρα, 06 Μάρτιος 2017
  • Από: Αντιγόνη Επιβατιανού

Όλοι θέλουμε να είμαστε σωστοί γονείς. Τι σημαίνει όμως αυτό; Είναι ένας στόχος που μπορούμε να πετύχουμε βασιζόμενοι απλά και μόνο στην αγάπη που νιώθουμε για το παιδί μας;...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ


Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πως μπορούμε να τιθασεύσουμε τον εσωτερικό κριτή;
εσωτερικός κριτής

Όλοι γνωρίζουμε τη γκρινιάρικη φωνή μέσα μας που λέει ότι είμαστε ανεπαρκείς και μας θυμίζει τις αποτυχίες μας. Μερικές φορές ακούμε μια φωνή που μας προειδοποιεί να μην κάνουμε μεγαλεπήβολα σχέδια, να μη στοχεύουμε πολύ ψηλά ή να μην είμαστε τόσο σίγουροι για τον εαυτό μας.

Η θετικότητα κατευθύνει τους επιγενετικούς μας μηχανισμούς προς την υγεία
θετικότητα και επιγενετική

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι δεν μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε και έτσι χρησιμοποιούν αυτό σαν δικαιολογία για να μην κοιτάξουν πέρα από τις τρέχουσες συνθήκες και την κατάσταση της ζωής τους. Όμως τώρα πλέον γνωρίζουμε ότι μπορούμε να είμαστε είτε συνειδητοί ή μη συνειδητοί συμμέτοχοι και δημιουργοί στη δική μας εξέλιξη μέσω των διαδικασιών της Επιγενετικής που συνδέονται με τη σωματονοητική μας κατάσταση.

Πως μπορούμε να ξεπεράσουμε την τελειομανία;
τελειομανία

Α. Αλλαγή του τελειομανούς τρόπου σκέψης
1.Εξασκήσου στο ρεαλιστικό τρόπο σκέψης. Επειδή οι τελειομανείς είναι συχνά πολύ επικριτικοί με τον εαυτό τους, ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για να ξεπεράσεις την τελειομανία είναι να αντικαταστήσεις τις αυτοκριτικές ή τελειομανείς σκέψεις με πιο ρεαλιστικές και βοηθητικές δηλώσεις.

Γιατί τσακώνονται τα ζευγάρια;
ζευγάρια τσακωμός

Πολύ συχνά, τα ζευγάρια δεν τσακώνονται για αυτό που νομίζουν, δηλαδή για τα χρήματα, το σεξ, την ανατροφή των παιδιών, τα πεθερικά ή τις δουλειές του σπιτιού. Στην πραγματικότητα, οι σύντροφοι τσακώνονται κυρίως όταν πιστεύουν ότι το ταίρι τους δεν ενδιαφέρεται για το πώς αισθάνονται. Τσακώνονται εξαιτίας του πόνου της αποσύνδεσης.

Αναλύοντας το μοτίβο της αναβλητικότητας
αναβλητικότητα

Το μοτίβο της αναβλητικότητας χαρακτηρίζεται από την τάση να αποφεύγουμε ορισμένα είδη δράσης. Μπορεί να αποφεύγουμε καθήκοντα που δεν μας αρέσουν ιδιαίτερα. Μπορεί επίσης να αποφεύγουμε πράγματα που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε, ειδικά δραστηριότητες που συνεπάγονται την ανάληψη ρίσκου και την πιθανότητα της αποτυχίας.