καταθλιπτική προσωπικότητα

Ο σύγχρονος άνθρωπος οραματίζεται ένα μέλλον που αγγίζει την τελειότητα. Ένα αύριο απαλλαγμένο απο κάθε είδους προβληματική με συνοδοιπόρο την τεχνολογία και την επιστήμη. Τα αισθήματα του για τις σημερινές εξελίξεις θα μπορούσαν εύκολα να χαρακτηριστούν «αμφιθυμικά».

Από την μια αδημονεί να ατενίζει την τελειότητα δίχως τα «βάρη» της ανθρώπινης ύπαρξης όπως είναι το γήρας, οι ασθένειες και τα διάφορα άλλα προβλήματα. Απο την άλλη, βομβαρδισμένος από τα νέα δεδομένα και τις πληροφορίες ο ίδιος άνθρωπος αδυνατεί να προχωρήσει και αγγιστρώνεται στην ανάμνηση ενός «ιδανικού παρελθόντος», ενός παρελθόντος όπου εκείνος όριζε σίγουρα την εξέλιξή του σε μεγαλύτερο βαθμό. 

Η καταθλιπτική προσωπικότητα

Αυτό λοιπόν είναι και το υπόστρωμα της καταθλιπτικής προσωπικότητας. Μίας προσωπικότητας της οποίας η φύση είναι τις περισσότερες φορές εξαιρετικά εύαλωτη λόγω τραυματικών παιδικών βιωμάτων.

Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά μια καταθλιπτικής προσωπικότητας;

Κύριο χαρακτηριστικό της καταθλιπτικής προοσωπικότητας είναι η έντονη λύπη.  Η λύπη είναι τόσο εμφανής στα άτομα με κατάθλιψη που οι «όροι» θλίψη και κατάθλιψη έχουν γίνει πλέον συνώνυμοι. Η θλίψη αυτή συνήθως σχετίζεται με μια έντονη απώλεια, όπως είναι ένα διαζύγιο, η απώλεια εργασίας, η αλλαγή περιβάλλοντος.

Ακόμη, τα άτομα με καταθλιπτική προσωπικότητα χαρακτηρίζονται από έλλειψη ενδιαφέροντος για το εξωτερικό περιβάλλον,  αναστολή της δραστηριότητας τους και ανικανότητα για εκδήλωση συναισθημάτων αγάπης. Έχουν την εντύπωση οτι είναι ελλαττωματικά, ανάξια, κατώτερα ή μη αγαπητά. Εσωτερικεύουν δηλαδή τις παραπάνω αρνητικές ιδιότητες ως κομμάτι του εαυτού τους.

Όμως, τις περισσότερες φορές αυτές οι ιδιότητες ανήκουν στα αγαπημένα αντικείμενα της αγάπης τους που πλέον έχουν χάσει. Προτιμούν να θυμούνται με αγάπη τα χαρακτηριστικά του χαμένου αντικειμένου της αγάπης τους και να βιώνουν τις δυσάρεστες πτυχές τους ως ένα κομμάτι του εαυτού τους.

Συνεπώς, τα χρόνια αιθήματα ντροπής κα ματαίωσης είναι εξαιρετικά οικεία για τον ψυχισμό τους. Η πεποίθηση τους αυτή ανακυκλώνεται και εδραιώνεται με την ίδια την συμπεριφορά τους καθώς από την στιγμή που τα ίδια τα άτομα υποτιμούν και δεν αγαπούν τον εαυτό τους επιτρέπουν και στους άλλους να τους υποτιμούν και να μην τους αγαπούν.

Δίχως να το ομολογούν νιώθουν πως είναι οι μόνοι που φταίνε για τα προβλήματα που δημιουργούνται. Βιώνουν δηλαδή μια αδικαιολόγητη τάση για αυτομομφή. Δεν πιστεύουν όμως οτι έχουν το δικαίωμα να εκδηλώσουν τον θυμό τους αυθόρμητα στο περιβάλλον τους και βιώνουν έντονες συγκρούσεις. 

«Τα άτομα δηλαδή που βιώνουν καταθλιπτικά συμπτώματα, όπως παρατήρησε ο Freud, αποσπούν το μεγαλύτερο μέρος των αρνητικών συναισθημάτων από τους άλλους στρέφοντας τα στον ίδιο τους τον εαυτό με αποτέλεσμα να μισούν τον εαυτό τους με τρόπο που δεν αντιστοιχεί στις πραγματικές τους αδυναμίες».

Η αυτοεκτίμηση τους εξαρτάται κυρίως από εξωγενής παράγοντες αφου ο ψυχισμός τους δεν διαθέτει τους απαραίτητους μηχανισμούς που βοηθούν στην ρύθμιση της αυτοεκτίμησης.

Αυτός είναι και ο λόγος που επειδυκνύουν συνεχώς την ανάγκη στους γύρω τους για φροντίδα, αγάπη και θαυμασμό. Τα περισσότερα καταθλιπτικά άτομα εμπνέουν συμπάθεια. Επειδή συνήθως αυτομέμφονται και κατευθύνουν την επιθετικότητα προς τον ίδιο τους τον εαυτό παρουσιάζονται εξαιρετικά γεναιόδωροι και αλτρουιστές. Αγωνιούν συνεχώς να μην απογοητεύσουν τους άλλους, να μην υποπέσουν σε οποιοδήποτε «αμάρτημα» και να μην προβούν σε οποιαδήποτε εγωιστική σκέψη. Αυτό δεν συμβαίνει απο αλτρουσιμό αλλά κυρίως λόγω των έντονων τύψεων που βιώνουν.

Παρόλο που είναι άτομα σταθερά, αξιόπιστα, εργατικά και με αξιοζήλευτα επιτεύματα στο ενεργητικό τους εκτελούν ρομποτικά τις υποχρεώσεις τους αντλώντας λίγη ή και καθόλου ευχαρίστηση από τα κεκτημένα τους. Αυτό συμβαίνει διότι στοχεύουν στο να αποσπάσουν επαίνους από σημαντικά πρόσωπα για την ζωή τους. Προσπαθούν να ικανοποιήσουν τους «εξιδανικευμένους άλλους» επειδή φοβούνται οτι οι τελευταίοι θα τους εγκαταλείψουν.

Πολλές φορές αφοσιώνονται σε υπέρμετρο βαθμό στην πραγματοποίηση κάποιου φανταστικού στόχου δίχως να δίνουν βάση στην άντληση ευχαρίστησης από άλλες πηγές. Θεωρούν οτι η ενασχόληση με άλλες άλλες δραστηριότητες που πιθανόν να τους προσφέρουν χαρά μπορεί να τους στερήσει την δυνατότητα επίτευξης αυτού τους του ονείρου.

Όταν τα άτομα με καταθλιπτική προσωπικότητα έρθουν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα και καταλάβουν οτι ο στόχος τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί τότε συνήθως «βυθίζονται» στην κατάθλιψη.

Ένα άτομο όμως με καταθλιπτική προσωπικότητα δεν είναι απαραίτητο οτι θα εκδηλώσει Κατάθλιψη. Όμως, όπως περιγράφτηκε παραπάνω, οι ραγδαίοι και στρεσσογόνοι ρυθμοί της σημερινής «σύγχρονης» κοινωνίας φέρνουν στην επιφάνεια πιθανά παιδικά τραύματα συνηγορώντας στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Συγγραφή Άρθρου

Μαρία Λαΐου
Κλινική και Κοινοτική Ψυχολόγος
Επικοινωνία: 6986823375
Σχετικά άρθρα
Παιδικό άγχος

Το άγχος μπορεί γενικά να οριστεί ως ένα δυσάρεστο αίσθημα...

Προσεχώς κατάθλιψη

Είναι άραγε η ψυχική ασθένεια του μέλλοντος; Είναι μια ασθένεια που εμφανίζεται...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Αυτόματες σκέψεις: Ποια η σχέση τους με την διάθεση μας;
Αυτόματες σκέψεις

Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από προκλήσεις τις οποίες και καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σε πολλούς τομείς της ζωής μας αναφορικά με προσωπικά, επαγγελματικά, κοινωνική ζωή ή οικογενειακά ζητήματα. Συχνά όμως, ερχόμαστε αντιμέτωποι με συμβάντα τα οποία στεκόμαστε ανήμποροι να αντιμετωπίσουμε. Τα πράγματα δηλαδή δεν καταλήγουν όπως τα περιμένουμε και νιώθουμε «έρμαια» δυσάρεστων συναισθημάτων όπως ο πανικός, ο φόβος, η ανησυχία.

Ας μιλήσουμε για την ντροπή μας
ντροπή

Μπορείς να φέρεις στον νου σου μια κατάσταση όπου στάθηκες ανήμπορος να εκτεθείς μπροστά σε άλλους; Πόσες φορές έχεις ευχηθεί να «ανοίξει η γη να σε καταπιεί»; Έχεις βρεθεί ποτέ στην θέση όπου απέφυγες ένα άτομο μόνο και μόνο επειδή ένιωσες ότι το βλέμμα του σε διαπερνά; Αν κατάφερες να τοποθετήσεις τον εαυτό σου σε κάποιες από αυτές τις καταστάσεις τότε σίγουρα θα ένιωσες ένα συναίσθημα αρκετά γνώριμο : Αυτό της ντροπής.

Το χαρτζιλίκι στην εφηβεία
εφηβεία

Αναπόφευκτα η ύπαρξη ενός εφήβου σε μια οικογένεια «επιβάλλει» μια περίοδο «διαπραγματεύσεων» εντός του οικογενειακού συστήματος. Ο έφηβος βρισκόμενος σε μια φάση διαρκούς αναζήτησης της προσωπικής του ταυτότητας έρχεται πολλές φορές σε ρήξη με τους γονείς του. Τα φαινόμενα που ανακύπτουν είναι ποικίλα και αφορούν σχεδόν πάντα την επιθυμία του εφήβου για αυτονομία και ανάληψη περισσότερων ευθυνών.

Το χρονικό μιας εξάρτησης
εξάρτηση

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις ατόμων που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της εξάρτησης. Θα μπορούσε να γίνει αναφορά σε πολλές ιστορίες, όπου σίγουρα οι συνθήκες και τα γεγονότα θα διέφεραν. Το παράδοξο όμως... που τελικά μπορεί να μην είναι και τόσο, είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις, έχουν μια λεγόμενη «κοινή πορεία»!

Αδελφικές συγκρούσεις
Αδελφικές συγκρούσεις

Η έννοια της σύγκρουσης είναι αρρηκτα συνδεδεμενη με κάθε είδος σχέσης. Είναι επομένως απρόσφορο να προσπαθούμε να τις αποφεύγουμε και παράλληλα απαραίτητο να είμαστε ευέλικτοι, ώστε να τις αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά. Το οικογενειακό έδαφος αποτελεί ένα αρκετά γόνιμο πεδίο συγκρούσεων.


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.