Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης

Ο Freud πίστευε ότι οι βάσεις της προσωπικότητας του ατόμου θέτονται στην παιδική ηλικία και ότι όλοι περνάμε από μια καθορισμένη αναπτυξιακή σειρά ψυχοσεξουαλικών σταδίων.
Αυτά βασίζονται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις ανάγκες μας. Κάθε στάδιο είναι μια αναπτυξιακή περίοδος με χαρακτηριστικό επίκεντρο, που επηρεάζει την έκφραση της προσωπικότητας. 

Η ψυχική μας ενέργεια κατευθύνεται προς διαφορετικές ζώνες του σώματος σε κάθε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης.  Η ικανότητα της μετάθεσης της ψυχικής ενέργειας στο επόμενο αναπτυξιακό στάδιο, εξαρτάται από το πώς το άτομο έχει επιλύσει τη βασική ενδοψυχική σύγκρουση του προηγούμενου σταδίου.

Σε κάθε στάδιο υπάρχει κάποια σύγκρουση που πρέπει να επιλυθεί, κάποια δουλειά δηλαδή που πρέπει να γίνει. Ο τρόπος χειρισμού των διαφόρων συγκρούσεων διαμορφώνει την προσωπικότητα.  Ανεπαρκής ή υπερβολική ικανοποίηση σε οποιοδήποτε στάδιο μπορεί να οδηγήσει σε καθήλωση σε αυτό το στάδιο.  Έτσι δημιουργούνται και παραμένουν σαν μέρος της προσωπικότητας χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αυτό το στάδιο.

Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης

Ας δούμε επομένως ποια είναι τα στάδια αυτά (με ενδεικτικές ηλικίες), τι συμβαίνει στη διάρκεια τους, ποια είναι η βασική σύγκρουση που αντιμετωπίζουμε στο καθένα και ποιες είναι οι πιθανές συνέπειες για την ενήλικη προσωπικότητα:

1. Στοματικό στάδιο (έως 12-18 μηνών): επίκεντρο είναι το στόμα, καθώς το βρέφος θηλάζει και γενικότερα χρησιμοποιεί το στόμα σαν πηγή ευχαρίστησης και μέσο επαφής με τον κόσμο.  Η βασική σύγκρουση αυτού του σταδίου έχει να κάνει με τον απογαλακτισμό.  Εάν στο στάδιο αυτό υπάρξει «καθήλωση» (λόγω ανεπαρκούς η υπερβολικής ικανοποίησης, π.χ. από το θηλασμό), τότε το άτομο γίνεται νάρκισσος, εξαρτητικός, εγωκεντρικός, φλύαρος, έχει συνήθειες όπως φάγωμα των νυχιών, κάπνισμα, ποτό, λαιμαργία, σαρκασμό.  Ιδίως όταν στρεσάρεται, βρίσκει εύκολα καταφύγιο σε αυτές τις συμπεριφορές.

2.  Πρωκτικό στάδιο (18 μηνών έως 3-4 ετών): επίκεντρο είναι ο πρωκτός και η βασική δουλειά που πρέπει να γίνει είναι η εκπαίδευση τουαλέτας και ο έλεγχος των σφιγκτήρων.  Αυτό φέρνει τις πρώτες συγκρούσεις με την «εξουσία», δηλαδή τους γονείς που προσπαθούν να μάθουν στο παιδί πότε και πού μπορεί να πάει τουαλέτα. Εάν υπάρξει «καθήλωση» στο στάδιο αυτό λόγω υπερβολικής αυστηρότητας, το άτομο γίνεται καταπιεσμένος και καταπιεστικός, τσιγκούνης, δογματικός, υπερβολικός με την καθαριότητα.  Αν υπάρξει υπερβολική ελευθερία, τότε έχουμε τα αντίθετα χαρακτηριστικά, π.χ. ανθρώπους πολύ δοτικούς, ακατάστατους, ανοργάνωτους.

3.  Φαλλικό στάδιο (3 ετών έως 5-6 ετών): επίκεντρο είναι τα γεννητικά όργανα.  Το παιδάκι μπορεί να ανακαλύψει και την ευχαρίστηση του "αυνανισμού". Σε αυτό το στάδιο έχουμε επίγνωση της διαφοράς μεταξύ των δύο φύλων και το παιδί ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το γονέα του αντίθετου φύλου. Εδώ έχουμε το γνωστό Οιδιπόδειο σύμπλεγμα για τα αγόρια και το σύμπλεγμα της Ηλέκτρας για τα κορίτσια.  Αυτό σημαίνει ότι το παιδί επιθυμεί αρχικά το γονέα του αντίθετου φύλου, αλλά τελικά κατανοεί πως για να βρει μελλοντικά έναν σύντροφο, πρέπει να ταυτιστεί με τον γονέα του ίδιου φύλου.  Δηλαδή το κορίτσι ταυτίζεται με την μαμά, ώστε μελλοντικά να βρει έναν άντρα σαν τον μπαμπά.  Αν σε αυτό το στάδιο η ταύτιση δεν επιτευχθεί, π.χ. λόγω απόρριψης του γονέα, ή λόγω κακοποιητικής συμπεριφοράς, τότε δημιουργούνται βαθιά ζητήματα στη σεξουαλικότητα και στις σχέσεις μας.  Θεωρείται πως επηρεάζει το σεξουαλικό προσανατολισμό, αλλά και συμπεριφορές όπως σωβινισμό, επιδειξιομανία, υπερβολική εξιδανίκευση των ρομαντικών σχέσεων, υστερικές συμπεριφορές.

4.  Λανθάνουσα περίοδος (6-7 ετών έως την εφηβεία): σε αυτή την περίοδο υποχωρεί η ενασχόληση με τη σεξουαλικότητα, καθώς το παιδί στρέφει το ενδιαφέρον του στο σχολείο, στη μάθηση, σε νέες δραστηριότητες και κοινωνικές σχέσεις.  Είναι μια σχετικά ήρεμη περίοδος σε σχέση με τις μικρότερες ηλικίες και την επερχόμενη εφηβεία.

5.  Γεννητικό στάδιο (εφηβεία):  Το άτομο προετοιμάζεται για τις ενήλικες σχέσεις, δημιουργεί συναισθηματικούς δεσμούς και εκφράζει τη σεξουαλικότητα του.  Εδώ μπορεί να επανέλθουν στο προσκήνιο οι άλυτες συγκρούσεις των προηγούμενων σταδίων και να επηρεαστεί τόσο η προσωπικότητα, όσο και η σεξουαλική συμπεριφορά και ο προσανατολισμός.  Μπορεί για παράδειγμα να δημιουργηθούν νευρώσεις, ή σεξουαλικές διαστροφές, ή συγκεκριμένες προτιμήσεις, ανάλογα με τα  ζητήματα που είχαν προκύψει σε προηγούμενα στάδια.

Προκειμένου να έχουμε μια υγιή ενήλικη προσωπικότητα, είναι σημαντικό να αποκτήσουμε επίγνωση των ζητημάτων που προέκυψαν σε κάθε αναπτυξιακό στάδιο και να τα αντιμετωπίσουμε.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Μήπως τρέμετε την απόρριψη;
απόρριψη

Μήπως τρέμετε την απόρριψη; Αν ναι, ο φόβος αυτός καθορίζει την ζωή σας και σας εμποδίζει να πετύχετε αυτά που θέλετε. 
Γιατί;  Επειδή δεν τολμάτε να αξιοποιήσετε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.  Ή επειδή αυτό-σαμποτάρεστε: για παράδειγμα, βγάζετε στην επιφάνεια τα αρνητικά σας στοιχεία, φεύγετε πριν δοκιμάσετε, απορρίπτετε για να μην σας απορρίψουν.

Είναι άραγε Κατάθλιψη;
Κατάθλιψη

Για να βεβαιωθεί κανείς ότι πράγματι υπάρχει κατάθλιψη χρειάζεται:
1. Να αποκλείσει

Άλλα προβλήματα υγείας (π.χ. αναιμία, έλλειψη κάποιων βιταμινών-στοιχείων), χρόνιοι πόνοι ή χρόνια κόπωση, παρενέργειες τυχόν φαρμακευτικής αγωγής (π.χ για καρδιά, πίεση, χοληστερίνη, ορμονικές θεραπείες). Βέβαια μερικά φάρμακα απλά χειροτερεύουν μια προϋπάρχουσα κατάθλιψη. 

Κατάθλιψη σε κοντινό μας πρόσωπο
Κατάθλιψη

Αν έχει κατάθλιψη κάποιος δικός σας άνθρωπος…

Δείξτε κατανόηση στο πώς αισθάνεται, δεν υπάρχουν "σωστά" και "λάθος" συναισθήματα.
Μην κριτικάρετε, προσβάλλετε, ενοχοποιείτε.
Συζητήστε με σοβαρότητα, ήπιο και γλυκό τρόπο για το πώς νιώθει.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να είμαστε ο εαυτός μας;
εαυτός

Πόσο στ’ αλήθεια ελεύθερες και συνειδητές είναι οι επιλογές μας;  Πόσο είμαστε ο αυθεντικός εαυτός μας; Τι είναι αυτό που πολλές φορές θολώνει τα νερά και νιώθουμε πιεσμένοι, εγκλωβισμένοι, προσποιητοί ή συμβιβασμένοι;
Τις περισσότερες φορές, αυτό που μας δυσκολεύει δεν είναι κάποιος εξωγενής παράγοντας, ή κάποιο γεγονός της ζωής, αλλά οι ίδιες μας οι σκέψεις. 

Από τον έρωτα στην απογοήτευση
έρωτας απογοήτευση

Οι περισσότερες σχέσεις ξεκινούν με ενθουσιασμό, έρωτα, ελπίδες για κοινή ευτυχισμένη πορεία.  Τι γίνεται άραγε και αυτό τελικά δεν συμβαίνει; Γιατί από τον έρωτα περνάμε στην απογοήτευση, το θυμό, την αποξένωση; 

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.