Ο εαυτός μας είναι πολύπλευρος. Κάποιες φορές, νιώθουμε και φερόμαστε σαν παιδιά, άλλοτε υιοθετούμε ένα γονικό ρόλο προς τους άλλους, ενώ άλλες φορές λειτουργούμε απλά κι ενήλικα στην καθημερινότητα.
Οι τρεις βασικές όψεις του εαυτού μας ή δομές της προσωπικότητας μας, είναι το Παιδί, ο Γονέας και ο Ενήλικος.

Αυτές σύμφωνα με την θεωρία της Συναλλακτικής Ανάλυσης, ονομάζονται «καταστάσεις του εγώ». Αναπτύσσονται στην πρώτη παιδική ηλικία, εκτός από τον Ενήλικο που διαμορφώνεται εφόρου ζωής.

Το Παιδί είναι η παιδική πλευρά της προσωπικότητας μας και προέρχεται από τα συναισθήματα που βιώσαμε στην αρχή της ζωής μας. Η παιδική μας πλευρά μπορεί να είναι θετική όπως όταν είμαστε αυθόρμητοι, ή αρνητική όπως όταν γινόμαστε εγωκεντρικοί.

Γενικά το παιδί εκφράζεται με 3 τρόπους, ως:

Φυσικό Παιδί: έχει σταθερές ανάγκες, μεταβαλλόμενες επιθυμίες και συναισθήματα. Είναι διαισθητικό, αυθόρμητο, εύστροφο και δημιουργικό.
Υπάκουο Παιδί: έχει μάθει να υπακούει στις απαιτήσεις των γονέων.
Επαναστατημένο Παιδί: σε αντίθεση με το υπάκουο, επαναστατεί στις απαιτήσεις των γονέων.

Ο Γονέας γενικά συμπεριλαμβάνει την εκμαθημένη άποψη που έχουμε για τη ζωή, όπως τη διδαχτήκαμε στα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Μάθαμε να νοιαζόμαστε για τους άλλους, ή να τους επικρίνουμε; Βεβαίως έχει σχέση με το μοντέλο που είχαμε από τους δικούς μας γονείς. Ο γονέας μπορεί να είναι:

Τροφοδοτικός Γονέας: ενδιαφέρεται για τις ανάγκες των άλλων και παρέχει φροντίδα, θέτοντας ταυτόχρονα λογικά και συγκεκριμένα όρια.
Επικριτικός Γονέας: κριτικάρει, απαγορεύει, παρεμβαίνει ως «σωτήρας», εμποδίζοντας τους άλλους να αυτονομηθούν και να αναλάβουν ευθύνες, γενικεύει.

Τέλος ο Ενήλικος διαμορφώνεται από τη λογική επεξεργασία των δικών μας εμπειριών κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Είναι σε άμεση επαφή με την τρέχουσα πραγματικότητα. Η συμπεριφορά του είναι αιτιολογημένη και όχι παρορμητική, συνδυάζει τις πληροφορίες από τα διαφορετικά μας Εγώ και αποφασίζει ανάλογα με την περίσταση.

Η αποτελεσματική επικοινωνία βασίζεται στις επιτυχημένες συναλλαγές ανάμεσα στις διαφορετικές καταστάσεις του εγώτων ανθρώπων. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε διαφορετική κατάσταση κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες, τον συνομιλητή, ή τα συναισθήματα μας. Όταν όμως χρησιμοποιούμε κυρίως μία κατάσταση του Εγώ (αντί να τις εναλλάσσουμε), γινόμαστε άκαμπτοι και δυσλειτουργικοί.

Στην ενήλικη ζωή μας αρκούν μόνο οι 3 υποδιαιρέσεις που ονομάζουμε «ΟΚ εγώ»: το Φυσικό Παιδί, ο Τροφοδοτικός Γονέας και ο Ενήλικος. Όμως συχνά χρησιμοποιούμε και τα υπόλοιπα, τα οποία είναι πρότυπα επικοινωνίας και συμπεριφοράς που κάποτε ήταν χρήσιμα, αλλά πλέον δημιουργούν πρόβλημα τόσο στις σχέσεις μας με τους άλλους, όσο και με τον εαυτό μας.

Όταν για παράδειγμα υπακούμε στις παράλογες απαιτήσεις ενός συντρόφου ή υποκύπτουμε στην τελειομανία ενεργοποιείται το Υπάκουο Παιδί μέσα μας. Όταν φερόμαστε αντιδραστικά, ενεργοποιείται το Επαναστατημένο Παιδί. Ή μπορεί ο Επικριτικός Γονέας μέσα μας, να θέσει απαγορεύσεις στο σύντροφο. Άλλες φορές μπορεί να είναι συγκεντρωτικός και να αποφεύγει να αναθέτει ευθύνες που αναλογούν σε άλλους με το σκεπτικό «άσε, εγώ θα το κάνω καλύτερα». Εκφράζονται τόσο στη λεκτική όσο και στη μη λεκτική συμπεριφορά μας (π.χ. ο επικριτικός γονέας θα χτυπήσει το χέρι στο τραπέζι λέγοντας «εγώ αποφασίζω εδώ μέσα»).

Άλλες φορές, χρησιμοποιούμε μια κατάσταση του Εγώ που είναι ακατάλληλη για την περίσταση και έτσι δημιουργείται πρόβλημα στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Μπορεί για παράδειγμα να παιδιαρίζουμε σε μια περίσταση που απαιτεί σοβαρότητα, ή αντίθετα να μην χαλαρώνουμε ποτέ.

Στη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, αναγνωρίζουμε και κατανοούμε τις διαφορετικές καταστάσεις του εγώ μας, με στόχο τη βελτίωση της αυτογνωσίας, της αποτελεσματικότητας των επικοινωνιακών συναλλαγών και της ικανοποίησης. Και μπορούμε ενεργοποιώντας τον Ενήλικο να αλλάξουμε τις αποφάσεις που κάποτε πήραμε για τον εαυτό μας και να ξαναγράψουμε ένα καλύτερο σενάριο για τη ζωή μας.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Αυτοβοήθεια
Γιατί μειώνουμε τους άλλους;
  • Κυριακή, 29 Ιανουάριος 2017
  • Από: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Στην καθημερινότητά μας , όλοι έχουμε γίνει μάρτυρες , έχουμε βιώσει ή έχουμε και εμείς οι ίδιοι προσπαθήσει με λόγια και με πράξεις να μειώσουμε έναν άλλο άνθρωπο. Απαξιωτικά...

Αυτοβοήθεια
Συγχωρώ σημαίνει προχωρώ
  • Σάββατο, 28 Ιανουάριος 2017
  • Από: Χατζηστρατή Μάγδα

Ο Άγγλος ποιητής Alexander Pope έλεγε ότι «το να κάνεις λάθος είναι ανθρώπινο, το να συγχωρείς θεϊκό». Μπορεί οι δεκαετίες να περνούν, ωστόσο, όπως φαίνεται, η συγχώρεση παραμένει...

Σχέσεις - Σεξουαλικότητα
Κρατήστε ευτυχισμένο τον/τη σύζυγό σας για καλύτερη υγεία!
  • Σάββατο, 07 Ιανουάριος 2017
  • Από: Ελίνα Τσιούλη

Aν ο σύντροφός σας είναι ευτυχισμένος τότε και η δική σας υγεία θα είναι καλή! Μια νέα έρευνα, που διεξήχθη σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, υποστηρίζει ότι ο ευτυχισμένος σύντροφος...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Προσωπικότητα
Προσωπικότητα

Η προσωπικότητα αναφέρεται στους χαρακτηριστικούς τρόπους που ο κάθε άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, συμπεριφέρεται.  Η προσωπικότητα είναι ένα σύνολο που έχει συνοχή και είναι σχετικά (όχι απόλυτα) σταθερό διαχρονικά και διαπεριστασιακά. Συνήθως οι άνθρωποι όταν αναφέρονται στην προσωπικότητα αναφέρονται κυρίως σε αξιολογικά κριτήρια, π.χ «είναι καλός χαρακτήρας», «έχει ενδιαφέρουσα προσωπικότητα».

Εφαρμοσμένη Ψυχολογία
Εφαρμοσμένη Ψυχολογία

Ο όρος εφαρμοσμένη ψυχολογία αναφέρεται στον τρόπο και τους τομείς όπου η ψυχολογική έρευνα μεταφράζεται σε πρακτική εφαρμογή.  Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει τομείς όπως η κλινική ψυχολογία, εκπαιδευτική και σχολική ψυχολογία, δικαστική ψυχολογία, βιομηχανική/οργανωτική ψυχολογία, ψυχολογία υγείας, αθλητική ψυχολογία, περιβαλλοντική ψυχολογία και πολλούς άλλους.

Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης
Στάδια Ψυχοσεξουαλικής Ανάπτυξης

Ο Freud πίστευε ότι οι βάσεις της προσωπικότητας του ατόμου θέτονται στην παιδική ηλικία και ότι όλοι περνάμε από μια καθορισμένη αναπτυξιακή σειρά ψυχοσεξουαλικών σταδίων.
Αυτά βασίζονται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις ανάγκες μας. Κάθε στάδιο είναι μια αναπτυξιακή περίοδος με χαρακτηριστικό επίκεντρο, που επηρεάζει την έκφραση της προσωπικότητας. 

Ψυχοπαθολογία
Ψυχοπαθολογία

Με βάση ποια κριτήρια θα μπορούσαμε άραγε να ξεχωρίσουμε τη "μη φυσιολογική" από τη "φυσιολογική" συμπεριφορά;
Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της ψυχοπαθολογίας είναι:

Από την Αυτογνωσία στην Αυτοπραγμάτωση

Τι είναι η Αυτογνωσία;
Αυτογνωσία σημαίνει γνωρίζω τον εαυτό μου: τις ανάγκες, τις επιθυμίες, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τα κίνητρα.  Είναι σημαντική γιατί μόνο αν γνωρίζω τι θέλω και γιατί το θέλω,  μπορώ να γνωρίσω και να αποδεχτώ τους άλλους.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.