Η Μαζοχιστική διαταραχή προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από ένα διάχυτο μοτίβο αυτοηττώμενης συμπεριφοράς, που ξεκινά από τα πρώτα στάδια της ενηλικίωσης και εκδηλώνεται σε διάφορα πλαίσια. Το άτομο μπορεί συχνά να αποφεύγει ή να υπονομεύει τις ευχάριστες εμπειρίες, να έλκεται από καταστάσεις ή σχέσεις στις οποίες θα υποφέρει και να εμποδίζει τους άλλους να τον βοηθήσουν, όπως υποδεικνύεται από τουλάχιστον πέντε από τα ακόλουθα κριτήρια:

● Επιλέγει ανθρώπους και καταστάσεις που οδηγούν σε απογοήτευση, αποτυχία, ή κακομεταχείριση, ακόμα και όταν είναι ξεκάθαρο ότι υπάρχουν καλύτερες επιλογές.

● Επιλέγει ανθρώπους και καταστάσεις που οδηγούν σε απογοήτευση, αποτυχία, ή κακομεταχείριση, ακόμα και όταν είναι ξεκάθαρο ότι υπάρχουν καλύτερες επιλογές.

● Απορρίπτει ή καθιστά αναποτελεσματικές τις προσπάθειες των άλλων να την βοηθήσουν.

● Μετά από θετικά προσωπικά γεγονότα (π.χ., νέο επίτευγμα), ανταποκρίνεται με κατάθλιψη, ενοχή ή μια συμπεριφορά που παράγει πόνο (π.χ., ένα ατύχημα).

● Υποκινεί θυμωμένες ή απορριπτικές αντιδράσεις από τους άλλους και στη συνέχεια, αισθάνεται πληγωμένη, ηττημένη ή ταπεινωμένη (π.χ., εμπαίζει το σύζυγό της δημόσια, προκαλώντας μια οργισμένη αντίδραση και μετά αισθάνεται συντετριμμένη).

● Απορρίπτει ευκαιρίες για ευχαρίστηση ή είναι απρόθυμη να παραδεχτεί ότι απολαμβάνει κάτι (παρά το γεγονός ότι έχει επαρκείς κοινωνικές δεξιότητες και ικανότητα για ευχαρίστηση).

● Αποτυγχάνει να εκπληρώσει καθήκοντα σημαντικά για τους προσωπικούς της στόχους, παρά την αποδεδειγμένη ικανότητά της να το κάνει (π.χ., βοηθά τους συμφοιτητές της να γράψει εργασίες αλλά δεν είναι σε θέση να γράψει τη δική της).

● Είναι αδιάφορη ή απορρίπτει ανθρώπους που της φέρονται σταθερά καλά (π.χ., δεν έλκεται από ερωτικούς συντρόφους που μπορούν να την φροντίσουν).

● Επιδίδεται σε υπερβολική αυτοθυσία που δεν έχει ζητηθεί από τους αποδέκτες για τους οποίους προορίζεται η θυσία.

Για την διάγνωση της διαταραχής, προϋπόθεση είναι ότι oι παραπάνω συμπεριφορές:

● δεν συμβαίνουν μόνο όταν το άτομο είναι σε καταθλιπτική διάθεση

● δεν εμφανίζονται αποκλειστικά σε απάντηση, ή σε αναμονή σωματικής, σεξουαλικής ή ψυχολογικής κακοποίησης.


Το προφίλ της μαζοχιστικής προσωπικότητας

Συναισθηματικό υπόβαθρο
Το άτομο υποφέρει από την ανάγκη να γίνει αποδεκτό και να αγαπηθεί. Λόγω αυτής της ανάγκης, οι προσωπικές του σχέσεις είναι πιο σημαντικές από τη δική του ανεξάρτητη σκέψη.

Θέλει να αγαπηθεί, να εκφράσει τα συναισθήματά του για τους άλλους, να τον έχουν ανάγκη, να τον εκτιμούν, να αναγκάσει τους άλλους να ανταποκριθούν σ’ αυτόν, να δικαιώσει τους ισχυρισμούς του για τον εαυτό του.

Συμπεριφορές
Υιοθετεί την υποταγή, συρρικνώνεται ή περιστρέφεται γύρω από τη δυσκολία και τη βία αντί να την αντιμετωπίζει κατά μέτωπο.

Πιστεύει ότι η πραγματική αγάπη είναι τυφλή αφοσίωση, παράδοση της ψυχής σου στον άλλο, αυτο-ταπείνωση, απόλυτη υποταγή και εμπιστοσύνη ενάντια στον εαυτό σου και σε όλο τον κόσμο.

Στην ήπια μορφή της η μαζοχιστική προσωπικότητα είναι συναισθηματικά εκδηλωτική, φλύαρη, φιλική, γεμάτη καλές προθέσεις για τα πάντα. Γίνεται υπερβολικά οικεία και κτητική: η αυτοθυσιαζόμενη μητρική φιγούρα που κάνει τα πάντα για τους άλλους. Νιώθει ότι είναι απαραίτητη, αλλά υπερεκτιμά τις δυνατότητές της προς χάρη των άλλων.

Στην ακραία μορφή της μπορεί να είναι χειριστική και ιδιοτελής, υποκινώντας ενοχές στους άλλους. Τρέφει αυταπάτες για τα κίνητρα και τη συμπεριφορά της. Είναι αυταρχική και καταπιεστική: αισθάνεται ότι δικαιούται να παίρνει ό, τι θέλει από τους άλλους. Το «θύμα και μάρτυρας» αισθάνεται κακοποιημένος, αγανάκτηση και θυμό που καταλήγει σε υποχονδρία και ψυχοσωματικά προβλήματα.

Αιτιολογία της μαζοχιστικής διαταραχής
Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η οικογένεια του μαζοχιστή είναι χαοτική και εξαιρετικά απρόβλεπτη. Υπάρχει γονική αμφιθυμία, η οποία συχνά εκδηλώνεται στο ότι οι γονείς άλλοτε ενισχύουν και άλλοτε τιμωρούν το παιδί για την ίδια συμπεριφορά. Οι γονείς φαίνεται να μην έχουν ένα σταθερό ορθολογικό κύρος.

Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι οι γονείς των μαζοχιστών αντισταθμίζουν την έλλειψη επαρκούς θετικού συναισθήματος προς τα παιδιά τους, υπερπροστατεύοντας τα και αντιμετωπίζοντάς τα ως μωρά.. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον τα παιδιά είναι συχνά σε θέση να εξασφαλίσουν την αγάπη μόνο μέσα από ανάρμοστη συμπεριφορά ή με το να εκδηλώνουν σωματική ασθένεια, πράγμα που τα κάνει να πιστεύουν ότι τα αγαπούν περισσότερο όταν υποφέρουν.

Η έρευνα δείχνει ότι η γονική ασυνέπεια και η αντιμετώπιση των παιδιών ως μωρά. μπορεί να συμβάλλει στη μη ασφαλή προσκόλληση και στη χαμηλή αυτοεκτίμηση που εμφανίζουν τα άτομα με μαζοχιστική δομή χαρακτήρα. Οι γονείς των μαζοχιστικών προσωπικοτήτων χαρακτηρίζονται ως απρόβλεπτα επικριτικοί και κατηγορητικοί και συχνά χρησιμοποιούν ως άμυνα την προβολή (η διεργασία κατά την οποία κάποιο δικό μας στοιχείο, το αντιλαμβανόμαστε ως στοιχείο κάποιου άλλου), την προβλητική ταύτιση (προβάλλουμε δικά μας στοιχεία σε ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο επηρεαζόμενο, ταυτίζεται με την προβολή μας, οπότε συμπεριφέρεται σύμφωνα με αυτήν) και τη διχοτόμηση (η τάση αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα ως άσπρο-μαύρο – δυσκολία να κατανοήσουμε ότι καθετί έχει και καλά και κακά στοιχεία). Αυτή η συμπεριφορά, ωστόσο, διανθίζεται με απρόβλεπτη εκδήλωση αγάπης ή ανεκτικής συμπεριφοράς απέναντι στο παιδί, που βασίζεται περισσότερο στην διάθεση του γονέα παρά στις πράξεις του παιδιού.

Πεποιθήσεις
Βασική πεποίθηση: Έχω ανάγκη να με έχουν ανάγκη οι άλλοι.

Στρατηγική: Υποταγή.

Χαρακτηριστικές πεποιθήσεις

● Ο σκοπός της ζωής είναι να υπηρετούμε τους άλλους.
● Οι ανάγκες μου μπορούν να περιμένουν μέχρι να εξυπηρετηθούν οι άλλοι.
● Αγάπη είναι να δίνεις.
● Πρέπει να βοηθάω τους άλλους, ακόμη και αν δεν μου το έχουν ζητήσει.
● Είναι λάθος να είσαι φιλόδοξος και να ανταγωνίζεσαι τους άλλους.
● Δεν αντέχω να είμαι το κέντρο της προσοχής.
● Πρέπει πάντα να προβλέπω τις επιθυμίες εκείνων που αγαπώ.
● Πρέπει να δίνω σε όλους όσους έρχομαι σε επαφή.
● Το να αγωνίζεσαι για να κάνεις τη ζωή των άλλων καλύτερη, είναι αυτό που δίνει νόημα στη ζωή.
● Δεν μπορώ να αντέξω την επιτυχία ή την ευχαρίστηση.
● Ο μόνος τρόπος για να αποκτήσω εσωτερική ηρεμία είναι να ξεχάσω τον εαυτό μου βοηθώντας τους άλλους.
● Είναι καλύτερο να αποφεύγεις να παίρνεις ανταμοιβές, προσοχή και αναγνώριση για τις καλές πράξεις.
● Δεν μ’ αρέσει να φαίνομαι υπερήφανος ή τυχοδιώκτης.
● Δουλεύω τόσο σκληρά για να κάνω τους άλλους ευτυχισμένους, αλλά κανείς δεν φαίνεται να το βλέπει ή να ενδιαφέρεται.
● Αισθάνομαι ένοχος όταν παίρνω ιδιαίτερη προσοχή.
● Δεν θέλω οι άλλοι να κάνουν πράγματα για μένα. Με κάνει να νιώθω άβολα.
● Μόνο δίνοντας στους άλλους θα γίνω αποδεκτός.
● Οι γονείς θα πρέπει να θυσιάζουν τα πάντα για τα παιδιά τους.
● Μπορώ να χαλαρώσω και να απολαύσω μόνο όταν είμαι μόνος.
● Ο κόσμος είναι σκληρός και η αποστολή μου είναι να κάνω τα πράγματα καλύτερα για τους άλλους ανθρώπους.
● Ποτέ δεν θα μπορέσω να εκπληρώσω τις υποχρεώσεις μου στους άλλους.
● Δεν αξίζω την αγάπη, την προσοχή και την ευχαρίστηση.
● Πρέπει πάντα να σέβομαι τα άτομα σε θέσεις εξουσίας.
● Η εξέλιξη της καριέρας μου δεν είναι σημαντική για μένα.
● Απεχθάνομαι να ζητάω χάρες.
● Πρέπει να αποφεύγω θέσεις όπου θα είμαι υπεύθυνος για την εποπτεία της δουλειάς και της συμπεριφοράς άλλων ανθρώπων.

Θεραπευτική αντιμετώπιση της Μαζοχιστικής διαταραχής

H θεραπευτική αντιμετώπιση της Μαζοχιστικής διαταραχής βασίζεται κυρίως στην ψυχοθεραπεία. Η φαρμακευτική αγωγή που χορηγείται σε κάποιες περιπτώσεις, είναι συμπληρωματική της ψυχοθεραπείας και αφορά μόνο στη θεραπεία συνυπαρχουσών διαταραχών (π.χ. κατάθλιψη).

Στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία, το άτομο χρειάζεται μια ανάλαφρη και «ζεστή» θεραπευτική σχέση σε μακροχρόνια βάση, που θα κινητοποιήσει την ικανότητά του για χιούμορ ώστε να αντισταθμίσει το συναισθηματικό βάρος και την αποκαρδιωμένη του αντίληψη για τη ζωή. Ο θεραπευτής χρειάζεται να βοηθήσει το άτομο να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι χρειάστηκε «να είναι καλός» προκειμένου να πάρει αγάπη και αποδοχή από το ελεγκτικό και δεσποτικό οικογενειακό του περιβάλλον. Επίσης, να τον φέρει αντιμέτωπο με την περιφρόνηση και την εχθρότητα που βρίσκεται κάτω από την παθητικότητα του και να τον «προκαλέσει» σταδιακά και με σύνεση ώστε να αναγνωρίσει και να κινητοποιήσει το θυμό του. Στη συνέχεια, χρειάζεται να ενισχυθεί η δυνατότητα για ευχαρίστηση και επέκταση.

Συγγραφή Άρθρου

Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπευτής

Παναγιώτα Κυπραίου: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχοθεραπεύτρια, Συντονίστρια Σχολών Γονέων.
Κάτοχος του Ευρωπαϊκού Πιστοποιητικού Ψυχοθεραπείας (ECP), Μέλος της British Psychological Society και της European Association for Body Psychotherapy.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.


Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Άγχος/Φοβίες
Πώς αντιμετωπίζεται η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή
  • Τρίτη, 07 Μάρτιος 2017
  • Από: Αριστέα Λιάκου

Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΘ) σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή ή χωρίς θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της Γενικευμένης Αγχώδους...

Σημαντικοί Ψυχολόγοι
Ρέυμοντ Κάτελ (Raymond Cattell 1905-1998)
  • Τρίτη, 07 Μάρτιος 2017
  • Από: Έλλη Γκαλτέμη

Βρετανοαμερικανός ψυχολόγος ιδιαίτερα γνωστός για την προσφορά του στο πεδίο της ψυχολογίας της προσωπικότητας. Ήταν εκείνος που εισηγήθηκε τη θεωρία για τους δεκαέξι παράγοντες της προσωπικότητας,...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Επιλεκτική αλαλία
  • Πέμπτη, 16 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Βαλεντίνα Θεοδώρου

Η επιλεκτική αλαλία θεωρείται από τον επιστημονικό κόσμο της ψυχικής υγείας ως μια κατεξοχήν παιδική διαταραχή που δεν συναντάται σε ευρεία κλίμακα. Η διαταραχή αυτή πρωτο-προσδιορίστηκε το...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πως μπορούμε να τιθασεύσουμε τον εσωτερικό κριτή;
εσωτερικός κριτής

Όλοι γνωρίζουμε τη γκρινιάρικη φωνή μέσα μας που λέει ότι είμαστε ανεπαρκείς και μας θυμίζει τις αποτυχίες μας. Μερικές φορές ακούμε μια φωνή που μας προειδοποιεί να μην κάνουμε μεγαλεπήβολα σχέδια, να μη στοχεύουμε πολύ ψηλά ή να μην είμαστε τόσο σίγουροι για τον εαυτό μας.

Η θετικότητα κατευθύνει τους επιγενετικούς μας μηχανισμούς προς την υγεία
θετικότητα και επιγενετική

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι δεν μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε και έτσι χρησιμοποιούν αυτό σαν δικαιολογία για να μην κοιτάξουν πέρα από τις τρέχουσες συνθήκες και την κατάσταση της ζωής τους. Όμως τώρα πλέον γνωρίζουμε ότι μπορούμε να είμαστε είτε συνειδητοί ή μη συνειδητοί συμμέτοχοι και δημιουργοί στη δική μας εξέλιξη μέσω των διαδικασιών της Επιγενετικής που συνδέονται με τη σωματονοητική μας κατάσταση.

Πως μπορούμε να ξεπεράσουμε την τελειομανία;
τελειομανία

Α. Αλλαγή του τελειομανούς τρόπου σκέψης
1.Εξασκήσου στο ρεαλιστικό τρόπο σκέψης. Επειδή οι τελειομανείς είναι συχνά πολύ επικριτικοί με τον εαυτό τους, ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για να ξεπεράσεις την τελειομανία είναι να αντικαταστήσεις τις αυτοκριτικές ή τελειομανείς σκέψεις με πιο ρεαλιστικές και βοηθητικές δηλώσεις.

Γιατί τσακώνονται τα ζευγάρια;
ζευγάρια τσακωμός

Πολύ συχνά, τα ζευγάρια δεν τσακώνονται για αυτό που νομίζουν, δηλαδή για τα χρήματα, το σεξ, την ανατροφή των παιδιών, τα πεθερικά ή τις δουλειές του σπιτιού. Στην πραγματικότητα, οι σύντροφοι τσακώνονται κυρίως όταν πιστεύουν ότι το ταίρι τους δεν ενδιαφέρεται για το πώς αισθάνονται. Τσακώνονται εξαιτίας του πόνου της αποσύνδεσης.

Αναλύοντας το μοτίβο της αναβλητικότητας
αναβλητικότητα

Το μοτίβο της αναβλητικότητας χαρακτηρίζεται από την τάση να αποφεύγουμε ορισμένα είδη δράσης. Μπορεί να αποφεύγουμε καθήκοντα που δεν μας αρέσουν ιδιαίτερα. Μπορεί επίσης να αποφεύγουμε πράγματα που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε, ειδικά δραστηριότητες που συνεπάγονται την ανάληψη ρίσκου και την πιθανότητα της αποτυχίας.