Ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή

Η ψυχαναγκαστική- καταναγκαστική διαταραχή χαρακτηρίζεται από επίμονες και ανεξέλεγκτες σκέψεις ή παρορμήσεις (ψυχαναγκασμοί) και από την ανάγκη επανάληψης συγκεκριμένων πράξεων (καταναγκασμοί). Φυσικά, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ανεπιθύμητες σκέψεις μερικές φορές, όπως κάποιο τραγούδι ή κάποια μελωδία που «κολλάει» στο μυαλό μας, ή την παρόρμηση να κάνουμε κάτι επικίνδυνο.

Παρόλα αυτά για να δοθεί η διάγνωση της ψυχαναγκαστικής- καταναγκαστικής διαταραχής, αυτές οι σκέψεις και οι παρορμήσεις πρέπει είτε να προκαλούν σημαντική δυσφορία είτε να παρακωλύουν τη λειτουργικότητα του ατόμου.

Τι είναι οι Ψυχαναγκασμοί

Οι ψυχαναγκασμοί είναι παρεισφρητικές και επαναλαμβανόμενες σκέψεις, εικόνες ή παρορμήσεις, οι οποίες εμφανίζονται χωρίς το άτομο να το θέλει, είναι ανεξέλεγκτες – το άτομο δεν μπορεί να τις σταματήσει – και φαίνονται παράλογες στο άτομο που τις βιώνει. Συνήθως οι ψυχαναγκασμοί έχουν τέτοια ένταση και συχνότητα, ώστε παρεμποδίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου, ενώ οι πιο συχνοί σχετίζονται με το φόβο της μόλυνσης, με σωματικά προβλήματα και με σεξουαλικές ή επιθετικές παρορμήσεις. Τα άτομα με ψυχαναγκασμούς μπορεί επίσης να εμφανίζουν την τάση να έχουν έντονες αμφιβολίες για ο,τι κάνουν, να παρουσιάζουν αναβλητικότητα και αναποφασιστικότητα.

Τι είναι οι Καταναγκασμοί

Οι καταναγκασμοί  είναι επαναλαμβανόμενες, υπερβολικές συμπεριφορές ή νοητικές πράξεις, τις οποίες το άτομο αισθάνεται αναγκασμένο να εκτελέσει προκειμένου να μειώσει το άγχος που του προκαλούν οι ψυχαναγκαστικές σκέψεις ή προκειμένου να προλάβει την εμφάνιση κάποιου δυσάρεστου γεγονότος.

Οι πιο συχνοί καταναγκασμοί είναι οι ακόλουθοι:

Το άτομο επιδιώκει την καθαριότητα και την τάξη, ορισμένες φορές μέσω περίπλοκων τελετουργικών.

Το άτομο επαναλαμβάνει πράξεις που θεωρεί ότι το προστατεύουν με ένα μαγικό τρόπο, όπως για παράδειγμα μετρά ή αγγίζει ένα μέρος του σώματος του.

Το άτομο ελέγχει ξανά και ξανά ότι έχει εκτελέσει συγκεκριμένες πράξεις. Για παράδειγμα, επιστρέφει στο σπίτι του πολλές φορές στη σειρά για να ελέγξει ότι έκλεισε τα φώτα, την κουζίνα, τις βρύσες, ότι ασφάλισε τα παράθυρα και κλείδωσε την πόρτα.

Θεραπεία της ψυχαναγκαστικής - καταναγκαστικής διαταραχής

Συμπεριφορική θεραπεία: Έκθεση και παρεμπόδιση των τελετουργικών.

Η έκθεση και παρεμπόδιση των τελετουργικών αποτελεί μία αποτελεσματική συμπεριφορική θεραπεία που χρησιμοποιείται ευρύτερα. Τα άτομα που υποφέρουν από ΨΚΔ συχνά διατηρούν την πεποίθηση ότι η καταναγκαστική τους συμπεριφορά εμποδίζει κάτι τρομερό να συμβεί. Με την έκθεση και παρεμπόδιση των τελετουργικών, το άτομο εκθέτει τον εαυτό του σε μια κατάσταση που ελκύει την καταναγκαστική του πράξη και μετά απέχει από το να εκτελέσει το καταναγκαστικό τελετουργικό.

Για παράδειγμα, το άτομο ακουμπάει μια βρώμικη επιφάνεια και στην συνέχεια συγκρατείται από το να πλύνει τα χέρια του.

Γνωστική θεραπεία: Οι γνωστικές προσεγγίσεις για την ΨΚΔ εστιάζονται στην αμφισβήτηση των πεποιθήσεων του ατόμου όσον αφορά τις επιπτώσεις που θα έχει η μη διεξαγωγή των τελετουργικών και στην καταστολή των σκέψεων. Για να βοηθήσουν το άτομο να ελέγξει πόσο ρεαλιστικές είναι οι πεποιθήσεις τέτοιου τύπου συχνά χρησιμοποιούν την μέθοδο της έκθεσης και σε αυτή την θεραπεία.

Το τελετουργικό μειώνει το άγχος, ενώ η μη εκτέλεση του τελετουργικού εκθέτει το άτομο στο άγχος που προκαλείται από το ερέθισμα και σταδιακά οδηγείται στην απόσβεση της εξαρτημένης αντίδρασης.

 

Διαβάστε ακόμη το σχετικό άρθρο: Ιδεοψυχαναγκαστική Δομή Χαρακτήρα και Συναίσθημα 

Συγγραφή Άρθρου

Τσιούλου Χριστίνα

tsioulou christinaΨυχολόγος, απόφοιτη του Τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.
Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία.

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σχετικά άρθρα
Αυτοέλεγχος

Ο αυτοέλεγχος είναι μία από τις εντυπωσιακότερες λειτουργίες της ανθρώπινης ύπαρξης, καθώς αποτελεί...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πώς θα απαλλαγείτε από τις αρνητικές σκέψεις
απαλλαγή, αρνητικές σκέψεις

Γίνεσαι συχνά αποδοκιμαστικός κι επικριτικός με τον εαυτό σου; Νιώθεις φόβο κι ανησυχία για την ζωή σου και πώς αυτή εξελίσσεται; Γυρίζουν στο μυαλό σου σκέψεις που αφορούν προβλήματα, αποτυχίες, εμπόδια ή αρρώστιες; Νιώθεις απογοητευμένος, αναστατωμένος; Τότε σίγουρα έχεις επιτρέψει στις αρνητικές σκέψεις να εισβάλλουν στο μυαλό σου και να καθορίζουν την ζωή σου και τις κινήσεις σου. Ας δούμε πώς αυτές μας επηρεάζουν.

Η διαδρομή προς την απώλεια μιας σχέσης
διαδρομή, απώλεια σχέσης

Η απώλεια των ερωτικών σχέσεων στην ενήλικη ζωή,αν και είναι κάτι αρκετά συνηθισμένο, μπορεί να πυροδοτήσει έναν κύκλο αντιδράσεων παρόμοιο με αυτόν που συναντάμε και σε άλλες μορφές απώλειας και αποχωρισμού. Για παράδειγμα, η απώλεια ενός γάμου μετά από διαζύγιο, μπορεί να μας οδηγήσει σε αντιδράσεις όπως το σοκ, το θυμό, την αποδιοργάνωση και στην συνέχεια την σταδιακή αναδιοργάνωση και τον επαναπροσδιορισμό μας.

Γιατί αναβάλλουμε την ώρα του ύπνου μας;
ύπνος

Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται πολλοί από εμάς, παρά την σημαντική συμβολή του ύπνου στην σωματική και ψυχική μας υγεία, έχουμε την τάση να αναβάλλουμε την διαδικασία του.
Ενώ το σώμα μας διαμαρτύρεται, το πνεύμα μας αρνείται πεισματικά να υπακούσει στις επιταγές του.

Πότε να αναζητήσουμε την βοήθεια ενός ψυχολόγου;
βοήθεια ψυχολόγου

Όλοι μας βιώνουμε δύσκολες καταστάσεις και υπάρχουν στιγμές στην ζωή μας που νιώθουμε άσχημα ψυχολογικά. Πώς ξέρουμε όμως πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να επισκεφτεί ο καθένας μας έναν ειδικό ψυχικής υγείας; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο να δοθεί, καθώς είναι κάτι αρκετά πολύπλοκο που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Διαπροσωπικές δυσκολίες και κατάθλιψη

Τα άτομα που έχουν κατάθλιψη τείνουν να έχουν περιορισμένα κοινωνικά δίκτυα και να έχουν την πεποίθηση ότι τα άτομα του κοινωνικού τους δικτύου δεν τους παρέχουν επαρκή υποστήριξη. Η χαμηλή κοινωνική υποστήριξη μπορεί να μειώσει την ικανότητα του ανθρώπου να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα στρεσογόνα γεγονότα της ζωής του και τον κάνει πιο ευάλωτο στην κατάθλιψη.


Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς για ιδεοληψίες, ψυχαναγκαστική διαταραχή. Ο μοναδικός εξειδεκευμένος κατάλογος.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).