Η τελειομανία είναι ένας πολυδιάστατος τύπος προσωπικότητας που σχετίζεται με έναν αριθμό από ψυχολογικές, διαπροσωπικές και συσχετιζόμενες με την επίδοση δυσκολίες. Δεν είναι πρωτογενής διαταραχή από μόνη της, αλλά μπορεί να είναι ένδειξη διαταραχής και πιο συγκεκριμένα της Ψυχαναγκαστικής Διαταραχής.

Γενικότερα είναι ένας παράγοντας που δημιουργεί προβλήματα σε ενήλικες, εφήβους και παιδιά. Δεν πρέπει να συγχέουμε την τελειομανία με το υγιές κυνήγι της τελειότητας, το οποίο είναι θετικό γιατί συνήθως συνοδεύεται από μία αίσθηση ικανοποίησης και ολοκλήρωσης μετά από την επίτευξη ενός στόχου. Η τελειομανία ωστόσο δεν είναι μία τέτοια υγιής συμπεριφορά. Οι τελειομανείς θέτουν πολύ υψηλούς, πολλές φορές και άπιαστους στόχους τους οποίους είναι δύσκολο να πετύχουν με αποτέλεσμα να μην είναι ποτέ ευχαριστημένοι από την επίδοσή τους.

Ο Κύκλος της Τελειομανίας

    • Τα άτομα αρχικά θέτουν υψηλούς και μη εύκολα επιτεύξιμους στόχους.
    • Αποτυγχάνουν στην πραγματοποίησή τους γιατί δεν ξέρουν από πού να ξεκινήσουν.
    • Η πίεση για την επίτευξη στόχου και η αναπόφευκτη συνεχής αποτυχία μειώνουν την παραγωγικότητα και αποτελεσματικότητα του ατόμου.
    • Αυτό οδηγεί τα άτομα να είναι αυστηρά με τον εαυτό τους και να αυτοκατηγορούνται, με αποτέλεσμα την χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος και την κατάθλιψη.
    • Παρατούν ολοκληρωτικά τους στόχους τους και θέτουν καινούργιους με αποτέλεσμα ο κύκλος να ξαναρχίζει.


Περιγραφή Προβλημάτων και Τυπικών Συμπεριφορών Τελειομανών
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι τελειομανείς είναι πιο αγχώδεις και είναι λιγότερο αποδοτικοί στις εργασίες που έχουν αναλάβει να φέρουν εις πέρας. Ο έντονος φόβος τους για αποτυχία σε συνδυασμό με τους πολύ δύσκολους στόχους που θέτουν έχουν ως αποτέλεσμα την αποτυχία. Ως αποτυχία θεωρούν οποιαδήποτε παρέκκλιση από τον ακριβή τελικό τους στόχο. Αν δεν πετύχουν τον στόχο τους στο έπακρο νιώθουν ανάξιοι. Ο φόβος της αποτυχίας των τελειομανών είναι τόσο έντονος που πολλές φορές έχει αρνητική επίπτωση στην λειτουργικότητά τους μέσα από την καθημερινότητα. Επίσης αντιμετωπίζουν δυσκολία στο να δουν την θετική όψη των γεγονότων.

Ο φόβος για αποτυχία για τους τελειομανείς ισοδυναμεί με τον φόβο μήπως κάνουν λάθος. Αυτός τους ο φόβος οδηγεί στο να χάνουν ευκαιρίες να μάθουν και να ωριμάσουν. Καθοδηγούνται αποκλειστικά από τα «πρέπει» και όχι από τα «θέλω» τους.

Οι τελειομανείς έχουν την τάση να πιστεύουν ότι οι δικές τους προσπάθειες προς επίτευξη κάποιου στόχου είναι μάταιες, αδιέξοδες και ανεπαρκείς. Για τους άλλους πιστεύουν ότι μπορούν να πετύχουν καταβάλλοντας ελάχιστη προσπάθεια, κάνοντας λίγα λάθη, μη βιώνοντας συναισθηματικό στρες και έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό τους.

Ένας άλλος φόβος των τελειομανών είναι ο φόβος της απόρριψης. Δεν θέλουν να ανακαλύψουν οι άλλοι τα λάθη τους γιατί νομίζουν ότι αν γίνει αυτό δεν θα είναι πλέον αποδεκτοί. Με το να είναι τέλειοι προστατεύουν τους εαυτούς τους από την κριτική, την απόρριψη και την αποδοκιμασία.

Οι τελειομανείς συχνά αναφέρονται στην αυτοεκτίμησή τους μόνο σε σχέση με την ικανότητά τους να πετυχαίνουν στόχους και αυτός είναι ένας παράγοντας της χαμηλής τους αυτοεκτίμησης. Με το να θέτουν πολύ δύσκολους στόχους αυξάνουν τις πιθανότητες να μην καταφέρουν να τους πετύχουν, κάτι που έχει άμεση επίπτωση στην αυτοεκτίμησή τους αφού γι? αυτούς η αυτοεκτίμηση μεταφράζεται ως επίτευξη στόχων.

Επίσης, επειδή συχνά οι τελειομανείς θεωρούν ότι έχουν απογοητεύσει τους άλλους, ιδιαίτερα όταν δεν καταφέρνουν να πετυχαίνουν στόχους, έχουν αυξημένα αισθήματα ντροπής και ενοχών. Για να απαλλαγούν από αυτά τα αρνητικά συναισθήματα εφαρμόζουν ένα αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση και το αίσθημα αποτυχίας των τελειομανών σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να οδηγήσει στην αυξημένη χρήση αλκοόλ, ναρκωτικών και άλλων επικίνδυνων και επιβλαβών για την υγεία ουσιών. Επίσης τελειομανή άτομα καταφεύγουν στον τζόγο ή και άλλες συμπεριφορές που εμπεριέχουν την ανάληψη ρίσκου.

Πιθανά Αίτια Τελειομανίας
Υπάρχουν εισηγήσεις ότι οι αιτίες της τελειομανίας πηγάζουν στις σχέσεις των γονέων με τα παιδιά τους. Συγκεκριμένα οι μαθητές που προέρχονται από οικογένειες με μερική ή καθόλου αποδοχή δεν μαθαίνουν πως μπορούν να ικανοποιήσουν τους γονείς τους και αυτοί που προέρχονται από οικογένειες με υπό όρους αποδοχή όπου οι γονείς επιβραβεύουν το παιδί τους μόνο όταν πλήρης επιτυχία, έχουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν τελειομανία.

Άλλες πιθανές αιτίες της τελειομανίας είναι η αντιγραφή από πλευράς του παιδιού των προτύπων συμπεριφοράς των τελειομανών γονέων ή η προσπάθεια ανταγωνισμού των τελειομανών συγγενών του αλλά και η τάση των δασκάλων να επιζητούν την τελειότητα και να κριτικάρουν τις ατέλειες στα επιτεύγματα των παιδιών.

Μορφές Τελειομανίας
Το μεγαλύτερο μέρος της βιβλιογραφίας αναφέρεται σε τρεις πιθανές εκδοχές τελειομανίας και σύμφωνα με τον Καναδικό Σύνδεσμο Ψυχολογίας καθένα από αυτά τα είδη σχετίζεται με διαφορετικού τύπου προβλήματα

    • Εσωτερικά κατευθυνόμενοι τελειομανείς: το άτομο τείνει να θέτει υψηλά προσωπικά πρότυπα επιτυχίας. θεωρείται ότι σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν προβλήματα κατάθλιψης και νευρική ανορεξία.
    • Εξωτερικά κατευθυνόμενοι τελειομανείς: το άτομο αναμένει από τους άλλους να είναι τέλειοι στις εργασιακές τους επιδόσεις. θεωρείται ότι σχετίζονται με προβλήματα όπως ανικανοποίηση από το γάμο τους, τη σεξουαλική ζωή τους αλλά και θυμό.
    • Κοινωνικά κατευθυνόμενοι τελειομανείς: το άτομο πιστεύει ότι τα άλλα άτομα αναμένουν την τελειότητα για τον εαυτό τους. θεωρείται ότι σχετίζονται με συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, αλλά και με διατροφικές διαταραχές. 

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  • Brophy J. (1996). Teaching problem students. NY: Guildford
  • Hewitt P. (2000). Psychology works for perfectionism. Canadian Psychological Association.
  • Thompson T., Foreman P. & Martin F. (2000). Impostor fears and Perfectionistic Concern Over Mistakes. Personality and Individual Differences


Αναδημοσίευση άρθρου κατόπιν σχετικής αδείας: Ψυχολογείν

 

Συγγραφή Άρθρου

E-Psychology.gr

e psy logo twitter2Επιστημονική ομάδα Ειδικών Ψυχικής Υγείας - Τμήμα Σύνταξης Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς για ιδεοληψίες, ψυχαναγκαστική διαταραχή. Ο μοναδικός εξειδεκευμένος κατάλογος.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ο θεραπευτής έχει πολλούς θεραπευόμενους. Ο θεραπευόμενος, έναν θεραπευτή
θεραπευτική σχέση

Υπάρχουν φορές που οι θεραπευόμενοι μου παραπονιούνται για την ανισότητα της ψυχοθεραπευτικής συνθήκης - γράφει ο Irvin Yalom στο βιβλίο του "Το δώρο της ψυχοθεραπείας".

Εκείνοι με σκέφονται πολύ περισσότερο από όσο σκέφτομαι εγώ εκείνους. Δείχνω πολύ σημαντικότερος για τη ζωή τους, από όσο δείχνουν εκείνοι για τη δική μου ζωή.

Πωλούνται 4 Μεταχειρισμένα Βιβλία Ψυχολογίας

Πωλούνται τρία επιστημονικά βιβλία που σχετίζονται με θέματα Γνωσιακής και Συμπεριφοριστικής Θεραπείας και ένα βιβλίο αυτοβοήθειας.

Αντιγόνη Γαρυφαλλάκη

antigoni garifallakiΟνομάζομαι Αντιγόνη Γαρυφαλλάκη, γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Νέα Σμύρνη. Είμαι πτυχιούχος του Τμήματος Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος άδειας άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου (Α.Π. 3659/30-07-2012). Εξειδικεύτηκα στην Ειδική Αγωγή στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστήμιου Αθηνών και το Κέντρο Έρευνας και Μελέτης της Ψυχοφυσιολογίας. Ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές σπουδές μου στην Ψυχολογία της Εκπαίδευσης (MEd. Psychology of Education) στο University of Manchester του Ηνωμένου Βασιλείου, και επέστρεψα στην Ελλάδα για να ασκήσω το επάγγελμά μου.

Έχω συνεργαστεί με τα κέντρα ειδικής αγωγής "Μαργαρίτα" και "Ερμής" ως φοιτήτρια στα πλαίσια της πρακτικής μου άσκησης. Επιπλέον, συνεργάστηκα σε εθελοντικό επίπεδο ως ψυχολόγος με το Παιδοψυχιατρικό Τμήμα του Κοινοτικού Κέντρου Ψυχικής Υγείας Παγκρατίου του Γ.Ν.Α. Ευαγγελισμός καθώς και με τον Μη-Κερδοσκοπικό Οργανισμό "Ένα παιδί, ένας κόσμος". Σήμερα εργάζομαι στην δημόσια εκπαίδευση ως αναπληρώτρια εκπαιδευτική ψυχολόγος προσφέροντας υπηρεσίες αξιολόγησης και υποστήριξης σε μαθητές ειδικής και γενικής αγωγής καθώς και στους γονείς και εκπαιδευτικούς.

Η πορεία μου φυσικά δεν σταματά εδώ. Η δια βίου μάθηση αποτελεί κινητήριο δύναμη για την προσωπική, επιστημονική και επαγγελματική μου ανάπτυξη, κάτι που επιδιώκω με συνεχείς εκπαιδεύσεις και συνεργασίες τόσο με επαγγελματίες όσο και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Αυτή την περίοδο εκπαιδεύομαι στην Συστημική Θεραπεία και Θεραπεία Οικογένειας.

Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για πτυχιούχους Κοινωνικών & Ανθρωπιστικών Επιστημών
find-job

Η Οργάνωση της Κοινωνίας των Πολιτών ΜΕΤΑδραση αναζητά άτομα για να ενισχύσει το Δίκτυο Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, το οποίο δραστηριοποιείται σε όλη την Ελλάδα, σε σημεία στα οποία εντοπίζονται και διαμένουν πολλά από τα ασυνόδευτα παιδιά.

Ψυχολόγος στον Ενιαίο Δημοσιογραφικό Οργανισμό Επικουρικής Ασφάλισης & Περίθαλψης

Ο Ενιαίος Δημοσιογραφικός Οργανισμός Επικουρικής Ασφάλισης & Περίθαλψης επιθυμεί να συνεργασθεί με Ψυχολόγο, για παροχή υπηρεσιών στις εγκαταστάσεις του Οργανισμού στην Αθήνα.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.