Αναζητώντας τον ορισμό του συνδρόμου Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου, μελετούμε αρχικά τα άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο Μινχάουζεν τα οποία θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως «κατά φαντασίαν ασθενείς» με τη διαφορά ότι οι πρώτοι γνωρίζουν στην πραγματικότητα ότι δεν πάσχουν από κάτι.

Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διανοητική διαταραχή κατά την οποία ο ασθενής επινοεί ή προκαλεί ασθένειες στον ίδιο του τον εαυτό. Τα άτομα που πάσχουν από το εν λόγω σύνδρομο γνωρίζουν πολύ καλά τα συμπτώματα των σωματικών ή ψυχικών ασθενειών που υποδύονται πως έχουν με αποτέλεσμα πολλές φορές ξεγελάνε ακόμη και τους ειδικούς υγείας.

Έχοντας αναφερθεί στο πρωτότυπο σύνδρομο Μινχάουζεν, μια παραλλαγή του διχάζει τις σύγχρονες κοινωνίες, το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου. Η διάφορα των δύο συνδρόμων είναι ότι το πρώτο αφορά στη πρόκληση συμπτωμάτων ασθένειας στον ίδιο το άτομο, ενώ στο δεύτερο, τα σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα προκαλούνται σε κάποιον άλλον. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα άτομα που πλήττονται είναι τρωτά άτομα υπό τη φροντίδα του θύτη, όπως παιδιά, ηλικιωμένοι είτε άτομα με ειδικές ανάγκες.

Το σύνδρομο αν και δεν είναι ευρέως γνωστό στο κοινό, είναι πολύ σοβαρό καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη αναπηρία ή να έχει ακόμη και θανάσιμες συνέπειες. Η συζήτηση σήμερα έγκειται στο πώς αλλά και γιατί ωθούνται οι δράστες σε αυτές τις ενέργειες. Έρευνες αναδεικνύουν πως ένα μεγάλο ποσοστό των ατόμων που κακοποιούν άλλα άτομα με τη μορφή του συνδρόμου Μινχάουζεν συχνά πάσχουν από διαταραχές προσωπικότητας είτε έχουν βιώσει κάποια μορφή παιδικής κακοποίησης κατά τα πρώιμα χρόνια της ζωής τους. Αυτό συμπεριλαμβάνει από σεξουαλική, συναισθηματική ή σωματική κακοποίηση, παραμέληση μέχρι και τη πιθανότητα να υπήρξαν οι ίδιοι οι θύτες, θύματα του εν λόγω συνδρόμου.

Οι πιο συχνοί δράστες στο σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου είναι το πιο κοντινά άτομα του θύματος. Στη περίπτωση των παιδιών είναι οι μητέρες, αλλά σπανιότατα οι πατέρες. Στους ηλικιωμένους, οι νοσηλευτές ή τα παιδιά τους που έχουν αναλάβει να τους προσέχουν, όπως το ίδιο συμβαίνει και με άτομα με ειδικές ανάγκες. Οι δράστες συνήθως επιλέγουν μορφές κακοποίησης όπως η δηλητηρίαση, τα τραύματα αλλά και η ασφυξία. Από την άλλη, ο ρυθμός της κακοποίησης είναι μόνιμος και συνεχόμενος ενώ μπορεί να συμβαίνει ακόμη και πολλές φορές μέσα στην ίδια μέρα. Σε αυτό το στοιχείο έγκειται και ένας βασικός τρόπος διάγνωσης του συνδρόμου. Το θύμα που κατά βάση είναι ένα υγειές άτομο παύει να εμφανίζει συμπτώματα μόνον όταν απομακρύνεται από το δράστη πράγμα το οποίο αποτελεί μια μορφή απόδειξης την ενοχής του.

Το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου μπορεί να εκδηλωθεί με δύο βασικούς τρόπους. Καταρχήν μέσω της προσποίησης συμπτωμάτων που είναι περιορισμένης επικινδυνότητας καθώς ο δράστης κυρίως κάνει αναφορά σε συμπτώματα τα οποία στη πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Ο δεύτερος τρόπος είναι η παραγωγή συμπτωμάτων που είναι άμεσα επικίνδυνος για την υγεία αλλά και τη ζωή του θύματος, καθώς ο δράστης οδηγείται σε βλαβερές συμπεριφορές εναντίων του.

Το παράδοξο σε αυτό το σύνδρομο που συνάμα κάνει τους ειδικούς να αναρωτιούνται το κατά πόσο οι θύτες χρειάζονται τιμωρία ή ψυχιατρική βοήθεια είναι το γεγονός ότι οι δράστες είναι πάντα προετοιμασμένοι αλλά και «διαβασμένοι» για τα διάφορα συμπτώματα που παρουσιάζουν στους γιατρούς. Επιπλέον, τα ίδια τα άτομα που κακοποιούν είναι αυτά που αναζητούν και την ιατρική βοήθεια και εμφανίζονται ιδιαιτέρως στοργικά απέναντι στα θύματα τους. Ακόμη, παρουσιάζονται πολύ ανήσυχα και αγχωμένα για τη πορεία της υγείας του θύματος. Τέλος, έρευνες αναφέρουν πως οι θύτες κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των συμπτωμάτων των θυμάτων τους αισθάνονται πως έχουν πλήρη έλεγχο της κατάστασης. Η αίσθηση του ότι μπορούν να διαχειριστούν ακόμα και την ιατρική αυθεντία επιδρά στη χαμηλή τους αυτοπεποίθηση και τους κάνει να αισθάνονται ισχυροί.

Είναι λοιπόν φανερό πως το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου αφορά ως επί το πλείστον σε ένα θύτη με διαταραγμένη ψυχολογία και πιθανότητα ένα προβληματικό ιστορικό παιδικής ηλικίας. Αυτό επισημάνεται και από το γεγονός ότι τα θύματα του συνδρόμου έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν και τα ίδια το σύνδρομο μεγαλώνοντας. Όπως αναδεικνύεται, η απλή τιμωρία δύσκολα θα επιτρέψει στους θύτες να καταφέρουν να ξεπεράσουν τη ψυχολογική βάση του συνδρόμου. Γι’ αυτό το λόγο κατατάσσεται στις διαταραχές ψυχικής υγείας με σκοπό την άμεσα θεραπευτική του προσέγγιση, στην οποία βέβαια συχνά εμπλέκεται και ο νόμος, όταν το σύνδρομο έχει οδηγήσει στην αφαίρεση της ζωής τους θύματος ή την σοβαρή πλήξη της υγείας του.

Βιβλιογραφία

  • Adshead, G., & Brooke, D. (eds) 2001. [chapter 2] International Perspectives on Munchausen Syndrome by Proxy. Munchausen's Syndrome by Proxy : Current Issues in Assessment, Treatment and Research, Imperial College Press, London, GBR, pp.13-39.
  • Fraser, M. J. (2008). A mother’s investment in maintaining illness in her child: A perversion of mothering and of women’s role of ‘caring’. Journal of Social Work Practice, 22 (2), pp. 169-180. ​
  • Morrell, B., & Tilley, D.S. (2012). The role of non perpetrating fathers in Munchausen Syndrome by Proxy: A review of the literature. Journal of Pediatric Nursing, 27, pp. 328-335.
  • Ojeda, F., Munoz-Cabello, B., Lanzarote-Fernadez, M. D., & Terreros, I. (2010). Munchausen Syndrome By Proxy: A spanish proposal of therapeutic management. Children and Youth Services Review, 32, pp. 884-888.
  • Rogers, R. (2004). Diagnostic, explanatory, and detection models of Munchausen by proxy: extrapolations from malingering and deception. Child Abuse & Neglect, 28 (2), pp. 225-38.
  • Rosenberg, D. (2003). Munchausen Syndrome by Proxy: medical diagnostic criteria. Child Abuse and Neglect. 27 (2), pp. 421-430
  • Sanders, M. J., & Bursch, B. (2002). Forensic assessment of illness falsification, Munchausen by proxy, and factitious disorder, NOS. Child Maltreatment, 7(2), pp. 112-124.​
  • Sheridan, M. S. (2003) The deceit continues: an updated literature review of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse and Neglect, 27(4), pp. 431-451.

 

Συγγραφή Άρθρου

Λυδία Μυλωνάκη

lydia mylonakiΨυχολόγος - MSc Forensic Mental Health.
Απόφοιτος του Τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Επιστημονική Συνεργάτιδα του E-Psychology

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Deliberate Self Harming & Possible Interventions II
Self Harming

Back to the issue that has been highly researched over the recent years, self-harming behaviour. As discussed in previous article, there has been a large amount of research investigating the possible successful or not so successful interventions when it comes to the self-harming behaviour.

Deliberate Self Harming & Possible Interventions I
Self Harming

Self-harm is the non-fatal intentional acts of self-poising or self-injury irrespectively of the extent of suicidal intent. Self-harming has been a growing problem, it is estimated that there are more than 200000 persons presenting with self-harming in general hospitals over the UK at the moment. Self-harming is most common in younger people aged between 15 to 35 years old and moreover, it appears to be more frequent in women than men and also decreases over lifespan.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 4ο
ανδρική σεξουαλική κακοποίηση

Οι άνδρες θύματα έχουν αναφέρει εχθρότητα, αυξημένο το αίσθημα το θυμού, συμπτώματα κατάθλιψης, άγχος και συμπεριφορές πρόκλησης βλάβης στο ίδιο τους τον εαυτό, αίτια της σεξουαλικής κακοποίησης. Οι άνδρες είναι πιθανό να έχουν μια αντίδραση θυμού αμέσως μετά από το περιστατικό, καθώς ο θυμός θεωρείται ο αρσενικός τρόπος αντιμετώπισης του τραύματος.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 3ο
ανδρική σεξουαλική κακοποίηση

Η σεξουαλική κακοποίηση είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, το οποίο πλήττει τόσο ενήλικες όσο και παιδιά, τόσο γυναίκες όσο και άνδρες. Παρόλα αυτά, οι περισσότερες θυματολογικές μελέτες με θέμα τις επιδράσεις της τραυματικής εμπειρίας της σεξουαλικής κακοποίησης επικεντρώνονται ως επί το πλείστον στις γυναίκες και παιδιά θύματα.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 2ο
σεξουαλική κακοποίηση ανδρών

Η θυματοποίηση είναι γενικότερα συνδεδεμένη με τη ρουτίνα αλλά και το lifestyle των θυμάτων, τα οποία είναι σε θέση να επηρεάσουν το μέγεθος της έκθεσης τους σε πιθανούς δράστες. Επιπλέον η θυματοποίηση σχετίζεται με το πόσο ευάλωτο μπορεί να είναι το πιθανό θύμα.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).