Αναζητώντας τον ορισμό του συνδρόμου Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου, μελετούμε αρχικά τα άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο Μινχάουζεν τα οποία θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως «κατά φαντασίαν ασθενείς» με τη διαφορά ότι οι πρώτοι γνωρίζουν στην πραγματικότητα ότι δεν πάσχουν από κάτι.

Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διανοητική διαταραχή κατά την οποία ο ασθενής επινοεί ή προκαλεί ασθένειες στον ίδιο του τον εαυτό. Τα άτομα που πάσχουν από το εν λόγω σύνδρομο γνωρίζουν πολύ καλά τα συμπτώματα των σωματικών ή ψυχικών ασθενειών που υποδύονται πως έχουν με αποτέλεσμα πολλές φορές ξεγελάνε ακόμη και τους ειδικούς υγείας.

Έχοντας αναφερθεί στο πρωτότυπο σύνδρομο Μινχάουζεν, μια παραλλαγή του διχάζει τις σύγχρονες κοινωνίες, το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου. Η διάφορα των δύο συνδρόμων είναι ότι το πρώτο αφορά στη πρόκληση συμπτωμάτων ασθένειας στον ίδιο το άτομο, ενώ στο δεύτερο, τα σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα προκαλούνται σε κάποιον άλλον. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα άτομα που πλήττονται είναι τρωτά άτομα υπό τη φροντίδα του θύτη, όπως παιδιά, ηλικιωμένοι είτε άτομα με ειδικές ανάγκες.

Το σύνδρομο αν και δεν είναι ευρέως γνωστό στο κοινό, είναι πολύ σοβαρό καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη αναπηρία ή να έχει ακόμη και θανάσιμες συνέπειες. Η συζήτηση σήμερα έγκειται στο πώς αλλά και γιατί ωθούνται οι δράστες σε αυτές τις ενέργειες. Έρευνες αναδεικνύουν πως ένα μεγάλο ποσοστό των ατόμων που κακοποιούν άλλα άτομα με τη μορφή του συνδρόμου Μινχάουζεν συχνά πάσχουν από διαταραχές προσωπικότητας είτε έχουν βιώσει κάποια μορφή παιδικής κακοποίησης κατά τα πρώιμα χρόνια της ζωής τους. Αυτό συμπεριλαμβάνει από σεξουαλική, συναισθηματική ή σωματική κακοποίηση, παραμέληση μέχρι και τη πιθανότητα να υπήρξαν οι ίδιοι οι θύτες, θύματα του εν λόγω συνδρόμου.

Οι πιο συχνοί δράστες στο σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου είναι το πιο κοντινά άτομα του θύματος. Στη περίπτωση των παιδιών είναι οι μητέρες, αλλά σπανιότατα οι πατέρες. Στους ηλικιωμένους, οι νοσηλευτές ή τα παιδιά τους που έχουν αναλάβει να τους προσέχουν, όπως το ίδιο συμβαίνει και με άτομα με ειδικές ανάγκες. Οι δράστες συνήθως επιλέγουν μορφές κακοποίησης όπως η δηλητηρίαση, τα τραύματα αλλά και η ασφυξία. Από την άλλη, ο ρυθμός της κακοποίησης είναι μόνιμος και συνεχόμενος ενώ μπορεί να συμβαίνει ακόμη και πολλές φορές μέσα στην ίδια μέρα. Σε αυτό το στοιχείο έγκειται και ένας βασικός τρόπος διάγνωσης του συνδρόμου. Το θύμα που κατά βάση είναι ένα υγειές άτομο παύει να εμφανίζει συμπτώματα μόνον όταν απομακρύνεται από το δράστη πράγμα το οποίο αποτελεί μια μορφή απόδειξης την ενοχής του.

Το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου μπορεί να εκδηλωθεί με δύο βασικούς τρόπους. Καταρχήν μέσω της προσποίησης συμπτωμάτων που είναι περιορισμένης επικινδυνότητας καθώς ο δράστης κυρίως κάνει αναφορά σε συμπτώματα τα οποία στη πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Ο δεύτερος τρόπος είναι η παραγωγή συμπτωμάτων που είναι άμεσα επικίνδυνος για την υγεία αλλά και τη ζωή του θύματος, καθώς ο δράστης οδηγείται σε βλαβερές συμπεριφορές εναντίων του.

Το παράδοξο σε αυτό το σύνδρομο που συνάμα κάνει τους ειδικούς να αναρωτιούνται το κατά πόσο οι θύτες χρειάζονται τιμωρία ή ψυχιατρική βοήθεια είναι το γεγονός ότι οι δράστες είναι πάντα προετοιμασμένοι αλλά και «διαβασμένοι» για τα διάφορα συμπτώματα που παρουσιάζουν στους γιατρούς. Επιπλέον, τα ίδια τα άτομα που κακοποιούν είναι αυτά που αναζητούν και την ιατρική βοήθεια και εμφανίζονται ιδιαιτέρως στοργικά απέναντι στα θύματα τους. Ακόμη, παρουσιάζονται πολύ ανήσυχα και αγχωμένα για τη πορεία της υγείας του θύματος. Τέλος, έρευνες αναφέρουν πως οι θύτες κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των συμπτωμάτων των θυμάτων τους αισθάνονται πως έχουν πλήρη έλεγχο της κατάστασης. Η αίσθηση του ότι μπορούν να διαχειριστούν ακόμα και την ιατρική αυθεντία επιδρά στη χαμηλή τους αυτοπεποίθηση και τους κάνει να αισθάνονται ισχυροί.

Είναι λοιπόν φανερό πως το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου αφορά ως επί το πλείστον σε ένα θύτη με διαταραγμένη ψυχολογία και πιθανότητα ένα προβληματικό ιστορικό παιδικής ηλικίας. Αυτό επισημάνεται και από το γεγονός ότι τα θύματα του συνδρόμου έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν και τα ίδια το σύνδρομο μεγαλώνοντας. Όπως αναδεικνύεται, η απλή τιμωρία δύσκολα θα επιτρέψει στους θύτες να καταφέρουν να ξεπεράσουν τη ψυχολογική βάση του συνδρόμου. Γι’ αυτό το λόγο κατατάσσεται στις διαταραχές ψυχικής υγείας με σκοπό την άμεσα θεραπευτική του προσέγγιση, στην οποία βέβαια συχνά εμπλέκεται και ο νόμος, όταν το σύνδρομο έχει οδηγήσει στην αφαίρεση της ζωής τους θύματος ή την σοβαρή πλήξη της υγείας του.

Βιβλιογραφία

  • Adshead, G., & Brooke, D. (eds) 2001. [chapter 2] International Perspectives on Munchausen Syndrome by Proxy. Munchausen's Syndrome by Proxy : Current Issues in Assessment, Treatment and Research, Imperial College Press, London, GBR, pp.13-39.
  • Fraser, M. J. (2008). A mother’s investment in maintaining illness in her child: A perversion of mothering and of women’s role of ‘caring’. Journal of Social Work Practice, 22 (2), pp. 169-180. ​
  • Morrell, B., & Tilley, D.S. (2012). The role of non perpetrating fathers in Munchausen Syndrome by Proxy: A review of the literature. Journal of Pediatric Nursing, 27, pp. 328-335.
  • Ojeda, F., Munoz-Cabello, B., Lanzarote-Fernadez, M. D., & Terreros, I. (2010). Munchausen Syndrome By Proxy: A spanish proposal of therapeutic management. Children and Youth Services Review, 32, pp. 884-888.
  • Rogers, R. (2004). Diagnostic, explanatory, and detection models of Munchausen by proxy: extrapolations from malingering and deception. Child Abuse & Neglect, 28 (2), pp. 225-38.
  • Rosenberg, D. (2003). Munchausen Syndrome by Proxy: medical diagnostic criteria. Child Abuse and Neglect. 27 (2), pp. 421-430
  • Sanders, M. J., & Bursch, B. (2002). Forensic assessment of illness falsification, Munchausen by proxy, and factitious disorder, NOS. Child Maltreatment, 7(2), pp. 112-124.​
  • Sheridan, M. S. (2003) The deceit continues: an updated literature review of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse and Neglect, 27(4), pp. 431-451.

 

Συγγραφή Άρθρου

Λυδία Μυλωνάκη

lydia mylonakiΨυχολόγος - MSc Forensic Mental Health.
Απόφοιτος του Τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Επιστημονική Συνεργάτιδα του E-Psychology

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Νοσοφοβία

Με τη λέξη νοσοφοβία περιγράφεται μία σοβαρή ψυχική διαταραχή στην οποία το...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 4ο
ανδρική σεξουαλική κακοποίηση

Οι άνδρες θύματα έχουν αναφέρει εχθρότητα, αυξημένο το αίσθημα το θυμού, συμπτώματα κατάθλιψης, άγχος και συμπεριφορές πρόκλησης βλάβης στο ίδιο τους τον εαυτό, αίτια της σεξουαλικής κακοποίησης. Οι άνδρες είναι πιθανό να έχουν μια αντίδραση θυμού αμέσως μετά από το περιστατικό, καθώς ο θυμός θεωρείται ο αρσενικός τρόπος αντιμετώπισης του τραύματος.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 3ο
ανδρική σεξουαλική κακοποίηση

Η σεξουαλική κακοποίηση είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, το οποίο πλήττει τόσο ενήλικες όσο και παιδιά, τόσο γυναίκες όσο και άνδρες. Παρόλα αυτά, οι περισσότερες θυματολογικές μελέτες με θέμα τις επιδράσεις της τραυματικής εμπειρίας της σεξουαλικής κακοποίησης επικεντρώνονται ως επί το πλείστον στις γυναίκες και παιδιά θύματα.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού – Μέρος 2ο
σεξουαλική κακοποίηση ανδρών

Η θυματοποίηση είναι γενικότερα συνδεδεμένη με τη ρουτίνα αλλά και το lifestyle των θυμάτων, τα οποία είναι σε θέση να επηρεάσουν το μέγεθος της έκθεσης τους σε πιθανούς δράστες. Επιπλέον η θυματοποίηση σχετίζεται με το πόσο ευάλωτο μπορεί να είναι το πιθανό θύμα.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι γένους θηλυκού (Μέρος 1ο)
σεξουαλική κακοποίηση σε άντρες

Ο βιασμός έχει λάβει ιδιαίτερα υψηλή δημοσιότητα ως ένα πρόβλημα γένους θηλυκού. Ο φεμινιστικός χρωματισμός του, δυστυχώς έχει ως συνέπεια να αγνοούνται οι εμπειρίες σεξουαλικής κακοποίησης των ανδρών.

Η πρόβλεψη της βίαιης συμπεριφοράς
βίαιη συμπεριφορά

Τόσο η επιστήμη της Ψυχολογίας, όσο και η Ψυχιατρική, διδάσκουν πως η συμπεριφορά είναι το αποτέλεσμα πολύπλοκων περιβαλλοντικών παραγόντων σε συνδυασμό με την αλληλεπίδραση τους με την εκάστοτε χαρακτηριστικά προσωπικότητας και βιολογική κατάσταση του ατόμου την κάθε δεδομένη στιγμή. Όταν η συζήτηση έρχεται στο θέμα της επικινδυνότητας, το ζήτημα εκλαμβάνεται διαφορετικά από τη νομική επιστήμη σε σχέση με τις επιστήμες της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.