Σχετικά άρθρα x

 

Η θυματοποίηση είναι μια κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο ή άτομα, μία κοινωνία είτε ένας οργανισμός πλήττονται ή τραυματίζονται. Για να χαρακτηρισθεί ένα άτομο ως θύμα, θα πρέπει να υφίσταται παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του αλλά και σοβαρή αποδιοργάνωση της ευημερίας του.

Θυματοποίηση από εγκληματολογικής απόψεως είναι ο τραυματισμός σε επίπεδο φυσικό, οικονομικό, σεξουαλικό ή συναισθηματικό ενός ατόμου από ένα άλλο άτομο. Επιπλέον, θυματοποίηση αποτελεί και η καταστροφή, φθορά της περιουσίας ενός ατόμου ή ακόμη περισσότερο η κλοπή προσωπικών αντικειμένων. Όλα τα παραπάνω οδηγούν στην θυματοποίηση μόνον εφόσον ξεπερνούν τη δικαιοδοσία κάποιου με συμπεριφορές συνειδητές ή ασυνείδητες και πλήττουν τα ανθρώπινα δικαιώματα του θύματος.

Η ύπαρξη θύματος, καθώς και η τυπολογία των θυμάτων χαρακτηρίζουν άμεσα όχι μόνο το έγκλημα αλλά και το ίδιο το προφίλ του εγκληματία. Μολαταύτα, η ύπαρξη θύματος δεν μπορεί να δικαιολογήσει το έγκλημα, μπορεί όμως να βοηθήσει στην εξιχνίαση του, μελετώντας το χρονικό του εγκλήματος αλλά και το πέρασμα του εγκληματία από την πρόθεση στην πράξη. Γι’ αυτό οι ειδικοί ψυχικής υγείας, οι οποίοι καλούνται να σκιαγραφήσουν την ψυχοσύνθεση ενός εγκληματία και το κατά πόσο η ψυχική ασθένεια συνετέλεσε στη διάπραξη του εγκλήματος, πρωτίστως φροντίζουν να κατανοήσουν το θύμα του εγκλήματος.

Τα θύματα μιας εγκληματικής πράξης είναι τα άτομα τα οποία πλήττονται ως επί το πλείστον από το έγκλημα. Σύμφωνα με τις θεωρίες θυματοποίησης, πολλές φορές, διάφορες καταστάσεις ή και τα ίδια τα θύματα συμβάλλουν στη θυματοποίηση τους μέσω της πρόκλησης, της ευκαιρίας, της διευκόλυνσης, της ελκυστικότητας αλλά και της ατιμωρησίας.Η θυματοποίηση είναι γενικότερα συνδεδεμένη με τη ρουτίνα αλλά και το lifestyleτων θυμάτων, τα οποία είναι σε θέση να επηρεάσουν το μέγεθος της έκθεσης τους σε πιθανούς δράστες. Έτσι κάποια άτομα τείνουν να έχουν αυξημένες πιθανότητες να θυματοποιηθούν εξαιτίας διαφόρων παραγόντων όπως είναι η δουλειά τους, η περιοχή στην οποία εργάζονται ή κατοικούν ή ακόμη και ορισμένα ατομικά χαρακτηριστικά που φέρουν και τα οποία αποτελούν πόλο έλξης για κάποιον εγκληματία.

Η αρχή της θυματοποίησης, η λεγόμενη πρωτογενής θυματοποίηση, γίνεται με την πρώτη αλληλεπίδραση μεταξύ του δράστη και του θύματος. Η πρωτογενής θυματοποίηση αφορά τόσο στη διάρκεια της εγκληματικής πράξης όσο και στο σύνολο των συνεπειών που προκύπτουν εις βάρος του θύματος σε μεταγενέστερο επίπεδο. Ένα δεύτερο στοιχείο θυματοποίησης αφορά στην αντίδραση που έχει το θύμα απέναντι στο έγκλημα. Η αντίδραση αυτή αφορά στις αλλαγές που προκύπτουν στις αντιλήψεις αλλά και τη συμπεριφορά του ατόμου τόσο σε επίπεδο ψυχολογικό όσο και σε επίπεδο κοινωνικό. Παραδείγματος χάριν, δεδομένα ερευνών δείχνουν πως τα θύματα σεξουαλικών εγκλημάτων τείνουν να χάνουν την αυτοεκτίμηση τους έπειτα του εγκλήματος με αποτέλεσμα να αλλάζει ο αυτοσεβασμός αλλά και συμπεριφορά τους προς το κοινωνικό πλαίσιο.

Στη συνέχεια, έπειτα μιας εγκληματικής πράξης ενάντια κάποιου ατόμου, το θύμα πολλές φορές υφίσταται και τη λεγόμενη, δευτερογενή θυματοποίηση. Αυτή αποτελεί το τρίτο στοιχείο της θυματοποίησης και είναι αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων του θύματος με τρίτους συμπεριλαμβανομένων των φορέων άσκησης δικαιοσύνης ή ακόμη και των φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας και ψυχικής υγείας, αλλά και την ίδια τη κοινωνία. Σε αυτή την περίπτωση παρατηρείται πως πολλοί από τους ειδικούς οι οποίοι στην πραγματικότητα θα έπρεπε να παρέχουν υποστήριξη στα θύματα, επιλέγουν να μη χειρίζονται τα περιστατικά με τον απαραίτητο σεβασμό και δεοντολογία, με αποτέλεσμα να τραυματίζουν ακόμη βαθύτερα το θύμα.

Τελικά, αυτός ο φαύλος κύκλος οδηγεί και πολλαπλά επίπεδα θυματοποίησης καθώς το θύμα δεν τραυματίζεται μόνο από τον δράστη αλλά και από την απόρριψη του από την κοινωνία και τους φορείς της που υπάρχουν στην πραγματικότητα για να το βοηθούν. Αυτό οδηγεί προοδευτικά στην ενίσχυση της αίσθησης ενοχής απέναντι στο εγκληματικό συμβάν, γεγονός το οποίο δεν επιτρέπει την συναισθηματική ή και σωματική ανάρρωση από αυτό ενώ προωθεί τη στιγματοποίηση του θύματος.

Συγγραφή άρθρου:

Λυδία Μυλωνάκη
Ψυχολόγος - Δικαστική Ψυχολογία
Επιστημονικός συνεργάτης του E-Psychology.gr
Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 


Βιβλιογραφία

  • Αρτινοπούλου, Β., & Μαγγανάς, Α. (1996). Θυματολογία και Όψεις Θυματοποίησης, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη
  • Dignan, J. (2005). Understanding Victims and Restorative Justice(series ed. Maguire M.), Crime and Justice, Open University Press, ch. 1.
  • Ζαραφωνίτου, Χ. (2009). «Ο φόβος του εγκλήματος: Ένα ελληνικό “παράδοξο”», Ποινική Δικαιοσύνη & Εγκληματολογία, τ. 1, σ.σ. 1-10 (4).
  • Friedrichs, D. (1983). “Victimology: A consideration of the Radical Critique”, Crime and Delinquency, vol. 29, pp. 283-294.
  • Gottfredson, M. R. (1984). Victims of crime: The dimensions of risk, London: HMSO (HORS No.81).
  • Karmen, A. (2009). Crime Victims: an introduction to victimology, U.S.A.: Cengage Learning.
  • Levinson, D. (2002). Encyclopedia of Crime and Punishment, vol. 1, Sage Publications.
  • Quann, N., & Hung, K. (2002). “Victimisation experience and the fear of crime. Across-national study”, in Nieuwbeerta, (Ed.), Crime victimization in comparative perspective. Results from the International Crime Victims Survey, 1989-2000, Den Haag, NSCR, BJU:301-316(313).
  • Sparks, R. F. (1982). Research on victims of crime, Washington, DC: US Government Printing Office.

Συγγραφή Άρθρου

Λυδία Μυλωνάκη
Ψυχολόγος - Δικαστική Ψυχολογία 
Επιστημονικός συνεργάτης του E-Psychology.gr

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Διάφορα θέματα Ψυχολογίας
Η πορεία προς τις διακρίσεις και τον φανατισμό
  • Πέμπτη, 23 Ιούνιος 2016
  • Από: Ηλιοπούλου Τέτα

Έτσι ξεκινάμε όλοι...Είναι στη φύση μας να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε. Για να το πετύχουμε αυτό, προβαίνουμε σε απόδοση, προσδιορισμό...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά που κάνουν κακές σκέψεις
  • Τετάρτη, 11 Μάιος 2016
  • Από: Αμανατίδου Φωστηρία

Όταν τα παιδιά κάνουν κακές σκέψεις νιώθουν ενοχές. Αυτές οι κακές σκέψεις μπορεί να είναι αρνητικοί χαρακτηρισμοί π.χ. Να σκεφτούν ότι ένας οικογενειακός φίλος είναι...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Οι σκέψεις και τα συναισθήματα των γονέων σε διάφορες φάσεις μετά την διάγνωση των παιδιών τους με αυτισμό.
  • Παρασκευή, 26 Φεβρουάριος 2016
  • Από: Μαρίνα Κασσωτάκη

Οι γονείς που μεγαλώνουν παιδί με αυτισμό κατακλύζονται από πληθώρα συναισθημάτων. Το ενοχικό συναίσθημα κυριαρχεί και είναι εμφανές στις μητέρες . Πολλές φορές παρατηρείται οι γονείς να αυτόκατηγορούνται. Το βασικό συναίσθημα των γονιών είναι η άρνηση. Οι γονείς τις περισσότερες...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Δικαστική Ψυχολογία: Τα πεδία της και οι πολλαπλοί ρόλοι ενός Δικαστικού Ψυχολόγου

Η Δικαστική ψυχολογία αφορά στη συσχέτιση της Ψυχολογίας με το νόμο και διακρίνεται σε διάφορα πεδία δράσης του δικαστικού ψυχολόγου με βάση τα οποία διαφοροποιείται ο ρόλος του, οι βασικές του αρμοδιότητες καθώς και η συνθήκη συνεργασίας του τόσο με το θεραπευόμενο όσο και με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.

Δουλεύοντας με άτομα που πάσχουν από ψυχικό τραύμα. Η επαγγελματική εξουθένωση του θεραπευτή.

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα με άτομα τα οποία έχουν υποστεί τραύμα στο παρελθόν τείνουν να αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα στρες και άγχους, καθώς πολλές φορές να οδηγούνται σε επαγγελματική εξουθένωση. Μια τέτοια κατάσταση είναι δυνατό να επηρεάσει τη θεραπευτική σχέση του θεραπευτή με τον ασθενή του.

Διαταραχή Προσωπικότητας, έγκλημα και πρώιμες εμπειρίες προσκόλλησης

Η ανθρώπινη φυσιολογική συμπεριφορά της προσκόλλησης είναι που φέρνει το παιδί πιο κοντά στους τροφούς του, που συνήθως είναι οι γονείς του, και επηρεάζει άμεσα τη ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού σε όλα τα στάδια της μετέπειτα ζωής του. Αυτή η πρώιμη προσκόλληση είναι που δίνει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν, καθώς το ανθρώπινο είδος είναι ευάλωτο και εξαρτημένο από τους ενήλικες για  ένα μεγάλο χρονικό διάστημα στα πρώτα στάδια της ζωής.

Η Αιτιολογία του Εγκλήματος του Βιασμού – Ε’ Μέρος

Διαταραχές Προσωπικότητας
Σε μια σειρά από άρθρα που πραγματεύονται την αιτιολογία του εγκλήματος του βιασμού, συζητήθηκαν η σωματική σεξουαλική διέγερση, η έλλειψη συναισθηματικού ελέγχου καθώς και η γνωστική αξιολόγηση. Η έρευνα έχει δείξει πως οι παραπάνω παράγοντες μπορούν να αποτελέσουν βασικές αιτίες εμφάνισης σεξουαλικά επιθετικής συμπεριφοράς.

Η Αιτιολογία του Εγκλήματος του Βιασμού – Δ’ Μέρος

Η Γνωστική Αξιολόγηση
Σε προηγούμενα άρθρα που πραγματεύονται την αιτιολογία του εγκλήματος του βιασμού συζητήθηκε η σεξουαλική συναισθηματική διέγερση αλλά και η έλλειψη συναισθηματικού ελέγχου. Κι’ όμως παρά τα πλούσια ερευνητικά δεδομένα που αναδεικνύουν τους παραπάνω παράγοντες, παραμένουν ανεπαρκείς για να επεξηγήσουν κάθε περιστατικό βιασμού.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.