Σχετικά άρθρα x

 

3lunchΣτο πρώτο μέρος του άρθρου εξηγήσαμε ότι η υπερφαγία μαθαίνεται κατά την παιδική ηλικία μέσα από ένα μηχανισμό ενισχυτικών συμπεριφορών όταν οι γονείς μας χρησιμοποιούν το φαγητό ως τρόπο επιβράβευσης και τιμωρίας. Ετσι πολλοί από εμάς  αποκτάμε μια συναισθηματική σχέση με το φαγητό στην οποία καταφεύγουμε όταν νιώθουμε πιεσμένοι και συναισθηματικά ευάλωτοι. 

Πόσο φυσιολογική όμως είναι αυτή η σχέση και πότε αρχίζει να γίνεται πρόβλημα?
Αν διαβάζοντας το πρώτο μέρος είχατε αρχίσει να νιώθετε άσχημα για την έλλειψη αυτο-ελέγχου, σκεφτείτε ότι όλοι μας έχουμε κληρονομήσει από τους  προγόνους μας την ανάγκη

να καταναλώνουμε οποιαδήποτε στιγμή, να βάζουμε βάρος εύκολα και να το χάνουμε δύσκολα, γιατί αυτός  ο μηχανισμός βοηθούσε τους  ανθρώπους των σπηλαίων να επιβιώσουν σε περιόδους λοιμού. Έτρωγαν όταν έβρισκαν και όσο έβρισκαν και αποθήκευαν  λίπος, το οποίο χρησιμοποιούσε το  σώμα τους σε σε περιόδους που το κυνήγι ή η συγκομιδή ήταν περιορισμένη.

Εχοντας  λοιπόν μια τέτοια κληρονομιά , η δημιουργία και η διατήρηση μιας καλής σχέσης με το φαγητό είναι δύσκολη και γίνεται ακόμα δυσκολότερη με τις φθηνές και πολυπληθείς ποσότητες και τα είδη φαγητών που υπάρχουν γύρω μας. Για τον σύγχρονο άνθρωπο, το φαγητό είναι τόσο φθηνό και άφθονο που μπορεί να το χρησιμοποιεί για κάθε είδους κοινωνικές και συναισθηματικές εκδηλώσεις. Αυτές οι χρήσεις βέβαια δεν είναι καινούργιο φαινόμενο  αλλά συμβαίνουν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Απλά τώρα το φαγητό είναι περισσότερο διαθέσιμο και φθηνότερο από ποτέ.

Κατά συνέπεια, η  συναισθηματική χρήση του φαγητού είναι φυσιολογική ως ένα βαθμό αφού όλες οι κοινωνίες συμματοδοτούν συναισθηματικά γεγονότα μ αυτό . Για πολλούς από μας όμως η κατάχρηση αυτού του μηχανισμού έχει μετατρέψει το φαγητό σε εχθρό. Ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε, τι πρέπει να τρώμε για να είμαστε υγιείς και ικανοποιημένοι αλλά δυσκολευόμαστε να το εφαρμόσουμε και να το διατηρήσουμε. Και έχοντας αποτύχει αρχίζουμε να κατηγορούμε τον εαυτό μας και ….να τρώμε ακόμα περισσότερο!

Στην πραγματικότητα όμως, κανείς από εμάς δεν θέλει να είναι δυστυχισμένος. Όλοι προσπαθούμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας με τον καλύτερο τρόπο που ξέρουμε. Ενας άνθρωπος όμως που στερεί τον εαυτό  του τροφής μέχρι θανάτου, που υπερτρώει και κάνει εμετό, που μασάει και φτύνει το φαγητό , που τρώει όλη μερα χωρίς να υπάρχει άυριο,  κάνει το καλύτερο  που μπορεί για να φροντίσει τον εαυτό του?

Η απάντηση σ αυτή την ερώτηση είναι ότι όλοι μας υοθετούμε στρατηγικές που μαθαίνουμαι  μέσα από το είδος της σχέσης που είχαμε ως παιδιά με τους φροντιστές μας(γονείς κτλ).Κανείς μας δεν γενιέται με δεξιότητες αντιμετώπισης των καθημερινών προκλήσεων που μας παρουσιάζονται, αλλά τις μαθαίνουμε μεγαλώνοντας. Φυσικά, κανένας γονιός, όσο καλά εκπαιδευμένος και πρόθυμος και αν είναι, δεν μπορεί να καταπραυνει και να προστατεύσει το παιδί του απ  όλες τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στη ζωή του.  Κάθε μωρό έρχεται στο κόσμο με διαφορετική ιδιοσυγκρασία η οποία επίσης επηρεάζει πως θα ανταποκριθεί στο περιβάλλον του.

Είναι όμως σημαντικό κάθε γονιός να  διδάξει το παιδί του πώς να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες   μόνος/η του. Αυτό που φαίνεται να συμβαίνει, είναι ότι τα μικρά παιδιά μαθαίνουν να μιλούν στον εαυτό τους και στους άλλους, όπως  μιλούν σε αυτά  οι κοντινοί τους  άνθρωποι. Όταν οι αντιδράσεις των ατόμων που μας φροντίζουν μεγαλώνοντας  είναι θετικές στις αποτυχίες και στις ανησυχίες μας μαθαίνουμε και εμείς να κάνουμε το ίδιο και στον εαυτό μας.

Τι γίνεται όμως όταν οι φροντιστές μας δεν καταφέρνουν να δώσουν θετική αντίδραση στις δύσκολες στιγμές μας καθώς μεγαλώνουμε?  Πιθανά λάθη και ανικανότητα των φροντιστών μας δεν οφείλονται βέβαια σε κακές προθέσεις. Πολλοί γονείς βρίσκουν συχνά τον εαυτό τους σε καταστάσεις που μειώνουν την ικανότητα τους να δώσουν την απαραίτητη προσοχή και φροντίδα στα παιδιά τους.Βεβαια, κανένας γονιός δεν είναι τέλειος αλλά ούτε και χρειάζεται να είναι αφού είναι απαραίτητη και η έκθεση μας σε  δύσκολες κατάστασεις, και  σε λάθη, ώστε να μάθουμε και να βελτιωθούμε μέσα από αυτές.

Είναι όμως πιο πιθανό να  αντιμετωπίσουμε τα λάθη μας με συμπόνια και κατανόηση  αν αυτό βιώσαμε ως παιδιά από τους μεγάλους. Αν όμως μας  έβλεπαν σαν ένα «κακό, ενοχλητικό , εκνευριστικό» πλάσμα, αυτό το μήνυμα θα ριζώσει μέσα μας και θα μας ακολουθεί!

Τα τελευταία 20 χρόνια έχει αρχίσει να γίνεται ξεκάθαρη η σχέση ανάμεσα σε δύσκολα «ξεκινήματα» παιδικής ηλικίας και διατροφικά προβλήματα. Πολλοί άνθρωποι ( που είτε τρώνε πολύ ή δε τρώνε ) χρησιμοποιούν το φαγητό ως τρόπο απόσπασης και προστασίας του εαυτού τους από το να έρθουν αντιμέτωποι με αρνητικές σκέψεις, συναισθήματα,μνήμες. Δεν έχουν μάθει και δεν ξέρουν άλλο τρόπο αντιμετώπισης,  έτσι λοιπόν χρησιμοποιούν το φαγητό για να αυτό-θεραπευτούν. Όπως ήδη είπαμε, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού έχει αποδεικτεί ότι είναι ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος  αυτό-καταπράυνσης ( self-soothing) γιατί επηρεάζει τις χημκές ουσίες του εγκεφάλου που μας κάνουν να νιώθουμε καλύτερα. Και φυσικά μια τέτοια θετική συμπεριφορά έχει μεγάλες πιθανότητες να ενισχυθεί και να ξαναεπαναληθευτεί.

Συμπερασματικά, λοιπόν, η παχυσάρκια και ο διαταραγμένος τρόπος διατροφής είναι η σωματική έκφραση μιας  ακατάπαυστης συναισθηματικής πείνας, την οποία πολλοί από εμάς βιώνουμε ως συναισθηματικό κενό. Οι ρίζες της βρίσκονται συνήθως σε παιδικά βιώματα που δεν ήταν αρκετά ικανοποιητικά ώστε να επιτρέψουν στο άτομο να μεγαλώσει με την αίσθηση ότι είναι αγαπητό. Οταν λοιπόν αυτό το άτομο φτάνει στην ενήλικη ζωή του, συνεχίζει να έχει μέσα του το κομμάτι ενός δυστυχισμένου και αναξιαγάπητου παιδιού. Συνεχίζουμε να έχουμε ανάγκη για αγκάλιασμα,αγάπη, φροντίδα . Όμως αυτές οι «παιδικές, συναισθηματικές ανάγκες» δεν μπορούν να καλυφτούν εύκολα στην ενήλικη ζωή,από τους ανθρώπους γύρω μας και συχνά χρησιμοποιούμε το φαγητό ως τρόπο αυτό-καταπραυνσης  του συναισθηματικού κενού που νιώθουμε.

Δυστυχώς ,αυτές οι ανάγκες δεν μπορούν ούτε με τα τσιμπολογήματα να καλυπτούν. Αντίθετα, αυτό που ξεκινάει ως λύση σε κάποιο πρόβλημα ,γίνεται  πρόβλημα και το αρχικό παραμένει άλυτο.Το καλύτερο, επομένως, που μπορούμε να κάνουμε για τον εαυτό μας είναι καταρχήν, να αναγνωρίσουμε ότι ο διαταραγμένος τρόπος διατροφής μας  ήταν η καλύτερη στρατηγική επιβίωσης που είχαμε στη διάθεση μας στα παιδικά μας χρόνια και τον οποίο εξακολουθούμε να  χρησιμοποιούμαι σαν ενήλικες παρόλου που ξέρουμε  ότι δεν λειτουργεί.

Με άλλα λόγια, η παχυσαρκία  ή τα όποια προβλήματα διατροφής, δεν χρειάζεται να είναι ντροπή αλλά να καταλάβουμε ότι είναι η μέθοδος που έχουμε αναπτύξει για να αντιμετωπίζουμε τις συναισθηματικές μας δυσκολίες. Είναι λοιπόν εμφανές ότι  αυτό που το υπέρβαρο άτομο χρειάζεται είναι να μάθει εναλλακτικούς και πιο υγιεινούς τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών αυτών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από μια ασφαλή θεραπευτική σχέση με ένα επαγγελματία ψυχολόγο-θεραπευτή.


Ευη Τσουρλάκη
Κλ.Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

Συγγραφή Άρθρου

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Εργασιακή Ψυχολογία
Στρες στον εργασιακό χώρο: Αιτίες, Συνέπειες & Τρόποι αντιμετώπισής του
  • Παρασκευή, 04 Νοέμβριος 2016
  • Από: Ελένη Σιαφλιάκη

Στoυς σύγχρονους καιρούς το στρες αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Η αντίδρασή μας στην καθημερινή έκθεση στο στρες, καθορίζει την ποιότητα της ζωής καθώς και την υγεία μας. Ο...

Εργασιακή Ψυχολογία
Η συναισθηματική εξουθένωση των Αστυνομικών
  • Δευτέρα, 31 Οκτώβριος 2016
  • Από: Ευάγγελος Δρίβας

Οι Αστυνομικοί εκτίθενται καθημερινά σε μία πληθώρα ερεθισμάτων και καταστάσεων αναφορικά με το αντικείμενο των καθηκόντων τους, τα οποία δημιουργούν έντονα αρνητικά συναισθήματα (Berking & συν.,...

Άγχος/Φοβίες
Αντιμετώπισε το στρες. Ζήσε ενσυνείδητα
  • Παρασκευή, 21 Οκτώβριος 2016
  • Από: Θεογνωσία Μεϊτανή

Υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε το στρες από την καθημερινότητα μας;Στην πραγματικότητα, στη σύγχρονη εποχή στην οποία ζούμε είναι δύσκολο να αποφύγουμε εντελώς το στρες. Το στρες μπορεί να...


Βρείτε ειδικό για Διαταραχές Διατροφής

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.