πείνα και όρεξη

Η υπερφαγία και η παχυσαρκία εκθέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων. Για την κατανόηση της φύσης του προβλήματος, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν τρώμε υπερβολικά μόνο όταν το στομάχι μας είναι άδειο. Ο τρόπος με τον οποίο προσδιορίζουμε αν είμαστε ή όχι πεινασμένοι, αν πρέπει να φάμε ή όχι ή τι πρέπει να φάμε, είναι πιο πολύπλοκος.

Επιπλέον, η έκταση στην οποία τρώμε επηρεάζεται ισχυρά από ψυχολογικούς παράγοντες όπως αισθητηριακά συνθήματα, κανονιστικά συνθήματα, κοινωνικές διευκολύνσεις, στρες και την πολιτισμική στάση και συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό.

“Η πείνα προέρχεται από το μυαλό, όχι μόνο από το στομάχι σας”.

Υπάρχει η πεποίθηση ότι οι άνθρωποι πεινάνε όταν το στομάχι τους είναι άδειο και χορταίνουν όταν είναι γεμάτο. Αυτό είναι λάθος. Τα εσωτερικά συνθήματα είναι τα φυσιολογικά συνθήματα που σχετίζονται μ’ ένα άδειο στομάχι και μας καλούν να προσλάβουμε τροφή. Ωστόσο, υπάρχουν και εξωτερικά συνθήματα που μπορούν επίσης να αυξήσουν την πείνα μας.

Αυτά τα εξωτερικά συνθήματα μπορούν να χωριστούν σε δυο κατηγορίες:

α) τα κανονιστικά συνθήματα, όπως το μέγεθος της μερίδας, που υποδεικνύουν τα απαραίτητα επίπεδα κατανάλωσης τροφής και
β) τα αισθητηριακά συνθήματα, όπως η μυρωδιά και η γεύση που παραπέμπουν στην ηδονιστική αξία του φαγητού.

Φαίνεται ότι τα παχύσαρκα άτομα ανταποκρίνονται περισσότερο στα εξωτερικά συνθήματα και λιγότερο στα εσωτερικά συνθήματα, συγκριτικά με τα άτομα με κανονικό βάρος και επομένως είναι πιο πιθανό να τρώνε ακόμα και όταν το σώμα τους δεν στέλνει τα φυσιολογικά σήματα για να το κάνουν. Ενώ τα κανονιστικά συνθήματα τους επηρεάζουν όλους, τα παχύσαρκα άτομα φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από τα αισθητηριακά συνθήματα συγκριτικά με τους υπόλοιπους.

Εκτός από τα κανονιστικά και αισθητηριακά συνθήματα, η κοινωνική διευκόλυνση είναι ένας τύπος εξωτερικού συνθήματος που μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική μας συμπεριφορά. Μια έρευνα έδειξε ότι, όταν δόθηκε η οδηγία σε προπτυχιακούς φοιτητές ψυχολογίας είτε να φάνε μόνοι τους, είτε με άλλα άτομα ή να φάνε ως συνήθως (με την επιλογή είτε να φάνε μόνοι τους είτε με παρέα), οι φοιτητές κατανάλωσαν περισσότερο νερό, τροφή, αλκοόλ όταν καθοδηγήθηκαν να φάνε μαζί με άλλους σε σχέση με όσους καθοδηγήθηκαν να φάνε μόνοι. Επίσης, οι φοιτητές που φάγανε μαζί με άλλους κατανάλωσαν 60% περισσότερη τροφή σε σχέση με όσους έφαγαν μόνοι. Επομένως, η κατανάλωση τροφής με παρέα μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής.

Υπάρχουν κι άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορεί να μας οδηγήσουν στην αχρείαστη λήψη τροφής. Το στρες προπαντός, έχει φανεί να μας καθοδηγεί στην κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού. Το στρες μπορεί να προκαλέσει αλλαγή στο αίσθημα της πείνας και στις περισσότερες περιπτώσεις αύξηση του αισθήματος της πείνας. Επίσης, τα άτομα με αυξημένη όρεξη είναι πιο πιθανό να επιλέξουν γλυκά ή τροφές πλούσιες σε λιπαρά. Επομένως, το στρες σχετίζεται με τις μη υγιεινές διατροφικές επιλογές και αυτό μπορεί να εξηγήσει τη συσχέτιση στρες και παχυσαρκίας.

Τέλος, σημαντικές είναι οι επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου στην όρεξη. Ο οργανισμός ζητάει περισσότερο φαγητό και προσθέτει θερμίδες και συνεπώς παραπάνω κιλά όταν υπάρχει έλλειψη ύπνου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να μειώσει την παραγωγή μιας ορμόνης που ελέγχει το αίσθημα του κορεσμού, της λεπτίνης και να ενισχύσει μια ορμόνη που ανοίγει την όρεξη, της γκρελίνης. Συνεπώς, φροντίστε να κοιμάστε πάνω από 6 ώρες και να συμπληρώνετε τουλάχιστον 7-8 ώρες ύπνου.

Συμπερασματικά, είναι σημαντική η κατανόηση των ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την κατανάλωση τροφής και η χρήση αυτής της γνώσης ώστε να ανιχνεύουμε πότε το στομάχι μας είναι άδειο και πότε είναι γεμάτο αλλά το μυαλό μας θεωρεί ότι είναι άδειο.  

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. Physiology & Behavior, 91(4), 449-458. doi:10.1016/j.physbeh.2007.04.011

2. Herman, C. P., & Polivy, J. (2008). External cues in the control of food intake in humans: The sensory-normative distinction. Physiology & Behavior, 94(5), 722-728. doi:10.1016/j.physbeh.2008.04.014

Συγγραφή Άρθρου

Ελίνα Τσιούλη - Ψυχολόγος

Ελίνα Τσιούλη: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος Διαχείρισης του Στρες (μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιατρική Σχολή Αθηνών), μέλος του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία για τη διαχείριση προβλημάτων στρες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό για Διαταραχές Διατροφής

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Δυσκολεύεστε με το πρωινό ξύπνημα; Mάθετε πώς να το αντιμετωπίσετε!
πρωινό ξύπνημα

Ακόμη κι αν είστε “νυχτοπούλι”, μπορείτε να έχετε περισσότερο παραγωγικά πρωινά αν καταβάλετε λίγο μεγαλύτερη προσπάθεια για να ξυπνήσετε νωρίτερα. Το να ξυπνήσετε νωρίς σημαίνει ότι έχετε περισσότερο χρόνο να κάνετε πράγματα χωρίς το αίσθημα της βιασύνης που σας στρεσάρει.

Ξεκινήστε δίαιτα με καλή ψυχολογία!
δίαιτα ψυχολογία

Σε κάθε άνθρωπο αρέσει η διαδικασία, να ανέβει σε μια ζυγαριά και ο αριθμός που θα δει να είναι αυτός που ξέρει ότι ταιριάζει στο σώμα του. Ενόψει καλοκαιριού, ενισχύονται συχνά οι προσπάθειες ελέγχου του σωματικού βάρους καθώς το σώμα είναι περισσότερο εκτεθειμένο στα βλέμματα των άλλων λόγω του ελαφρύ ρουχισμού.

Ψυχοσωματικά συμπτώματα. Τι είναι και πώς να τα αντιμετωπίσετε
Ψυχοσωματικά συμπτώματα

Stress είναι η κατάσταση της απειλούμενης ή διαταραγμένης ομοιόστασης του οργανισμού, η διατάραξη της ισορροπίας του οργανισμού στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει ένα στρεσογόνο ερέθισμα. Όταν το άτομο εκτίθεται σε στρεσογόνα ερεθίσματα διεγείρεται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα να εκκρίνονται κατεχολαμίνες οι οποίες διεγείρουν το ΚΝΣ οπότε ο οργανισμός βρίσκεται σε εγρήγορση.

H θεραπευτική αξία του γέλιου
γέλιο

Για το γέλιο έχουν αναπτυχθεί τρεις κυρίαρχες θεωρίες:
α) Σύμφωνα με την πρώτη θεωρία, το στρες αυξάνει τη διέγερση και την ένταση, ενώ αντίθετα το γέλιο μπορεί να μειώσει το στρες με τον κατευνασμό της έντασης. Σύμφωνα μ’ αυτή τη θεωρία, αν οι άνθρωποι γελούν σε μια στρεσογόνο κατάσταση, ο βαθμός διέγερσής τους πέφτει και η στρεσογόνος κατάσταση δεν είναι πλέον αρνητική και μισητή.

Διαχείριση άγχους. Kαλύτερη ψυχολογία για καλύτερη υγεία.
Διαχείριση άγχους

Πολύ συχνά οι άνθρωποι εκφράζουν δυσφορία για τον καθημερινό τρόπο ζωής τους παραπονούμενοι ότι η ζωή τους είναι έντονη και γεμάτη στρες.
Το στρες είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον του.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.