survivor games

Το στοιχείο της επιβίωσης έχει κάνει αισθητή την παρουσία του τα τελευταία χρόνια σε διάφορα τηλεοπτικά παιχνίδια. Οι συμμετέχοντες σε αυτά τα παιχνίδια μπαίνουν καλά στο ρόλο του Ροβινσώνα, κάτι που εντείνει το ένστικτο της επιβίωσής τους, καθώς εφοδιάζονται με τις απολύτως απαραίτητες πρώτες ύλες και καλούνται να δημιουργήσουν αντικείμενα ή να μονομαχήσουν για την τροφή τους ώστε να κρατηθούν ζωντανοί.

Μέσα από τέτοιου είδους παιχνίδια προβάλλεται η εικόνα του δυνατού, έξυπνου, γυμνασμένου και γεμάτου ικανότητες ανθρώπου που μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά αντιξοότητες, να ξεπεράσει επιτυχώς δύσκολες καταστάσεις και στρεσογόνα γεγονότα ώστε να επιτύχει την επιβίωσή του.

Στιγματισμός του διαφορετικού

Προβάλλεται έντονα η εικόνα του γυμνασμένου και αδύνατου σώματος ενώ αποδίδονται αρνητικά χαρακτηριστικά σε άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος, όπως ότι είναι τεμπέληδες, μειωμένης ευφυίας, με έλλειψη κινήτρων και μειωμένες ικανότητες. Το αντιλαμβανόμενο στίγμα του βάρους και οι διακρίσεις έχουν ισχυρή αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής των ατόμων με αυξημένο σωματικό βάρος, που περιλαμβάνουν υψηλότερες πιθανότητες για την επίδειξη μη υγιών διατροφικών συμπεριφορών.

Η διάκριση λόγω βάρους έχει φανεί ότι επηρεάζει αρνητικά κάθε προσπάθεια των υπέρβαρων ατόμων να μειώσουν το σωματικό τους βάρος ή να αναζητήσουν βοήθεια για τον έλεγχο του βάρους τους οδηγώντας συνακόλουθα στην περαιτέρω αύξηση του ποσοστού της παχυσαρκίας.

Επομένως, το στίγμα του βάρους δεν είναι ένα ευεργετικό εργαλείο δημόσιας υγείας για τη μείωση της παχυσαρκίας και ο στιγματισμός των ατόμων με αυξημένο βάρος υπονομεύει κάθε προσπάθεια για αποτελεσματική παρέμβαση κατά της παχυσαρκίας.

Επιπλέον, η ψυχολογία των υπέρβαρων ατόμων είναι σαφώς επηρεασμένη, με αντίκτυπο σε πολλούς τομείς, όπως στην εργασία, στις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Οι ενήλικες, που στοχοποιούνται λόγω του αυξημένου βάρους τους, αναπτύσσουν πολύ αρνητική εικόνα σώματος, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, υποφέρουν από κατάθλιψη και από διατροφικές διαταραχές.

Επιπτώσεις της παρατεταμένης στέρησης τροφής

Στην πορεία των παιχνιδιών αυτών, οι παίχτες αναγκάζονται σε αφαγία και σταδιακά προβάλλονται στρεβλά πρότυπα, όπως για π.χ. του ανθρώπου που μπορεί να ζει όλη τη μέρα με μια πατάτα και μια καρύδα και ωστόσο να μπορεί να συμμετέχει σε αγωνίσματα, να έχει ενέργεια και να πετυχαίνει στόχους.

Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.

Η παρατεταμένη στέρηση τροφής και ο υποσιτισμός θέτει σε κίνδυνο και το σώμα και την ψυχολογική ισορροπία. Όταν ένα άτομο υποσιτίζεται, παρουσιάζει έλλειψη θρεπτικών συστατικών επειδή δεν καταναλώνει επαρκή ποσότητα φαγητού ή δεν έχει διατροφική ποικιλία. Αυτή η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη βιταμινών, ιχνοστοιχείων και άλλων βασικών συστατικών. Το ανοσοποιητικό σταδιακά εξασθενεί καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε ασθένειες.

Τα κυρίαρχα συμπτώματα του υποσιτισμού είναι η κόπωση, η αδυναμία συγκέντρωσης, το αίσθημα του κρύου, η απώλεια λίπους, μυϊκής μάζας, ο αυξημένος κίνδυνος νόσησης και η αργή ανάρρωση, η μειωμένη σεξουαλική επιθυμία και τα προβλήματα υπογονιμότητας.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, αν η διατροφική στέρηση είναι παρατεταμένη, παρουσιάζονται δυσκολίες στην αναπνοή, το δέρμα γίνεται λεπτό και ανελαστικό, τα μαλλιά ξηρά, λεπτά και αδύναμα και η τριχόπτωση είναι συχνή. Επίσης, τα άτομα που υποσιτίζονται δεν μπορούν να κοιμηθούν εύκολα και μπορεί να ξυπνούν νωρίς έχοντας υπερένταση. Επιπρόσθετα, η μειωμένη πρόσληψη τροφής επηρεάζει τη διάθεση και τα συναισθήματα. Πολλά από τα θρεπτικά συστατικά της τροφής επηρεάζουν το κέντρο ελέγχου των συναισθημάτων που βρίσκεται στον εγκέφαλο. Η μειωμένη πρόσληψη αυτών των θρεπτικών συστατικών επηρεάζει λοιπόν την ισορροπία τους και αυτό έχει αρνητική επίδραση στη διάθεση. Τα άτομα που δεν τρώνε επαρκείς ποσότητες φαγητού έχουν γενικότερη κακή διάθεση, είναι περισσότερο ευερέθιστα και εκνευρίζονται εύκολα.

Έχει διαφανεί ότι η έκθεση του ατόμου σε όλες αυτές τις εικόνες έχει αρνητική επίπτωση και στην ψυχολογία του. Τα νεαρά άτομα που δεν είναι ικανοποιημένα με το σώμα τους έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν αρνητική αυτοεκτίμηση όταν εκτίθενται σε «ιδεώδεις» εικόνες.

survivor games 2

Σωματική δυσαρέσκεια και ψυχολογικές επιπτώσεις.

Η πίεση για την επίτευξη του ακατόρθωτου, η ταύτιση με κάποιες στερεοτυπικές εικόνες, μπορεί να αυξήσει την αγωνία για το σχήμα του σώματος και το βάρος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη, κατάχρηση ουσιών και αλκοόλ.

Η έλλειψη ικανοποίησης για την εικόνα του σώματος σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε σωματοδυσμορφική διαταραχή, μια νεύρωση που συνίσταται στην υπεραπασχόληση με το σώμα.

Τα άτομα που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή συχνά υιοθετούν ακραίες διατροφικές συνήθειες, ασκούνται υπερβολικά και λαμβάνουν διάφορες ουσίες, οι γυναίκες για να αδυνατίσουν και να αποκτήσουν ένα πιο λεπτό, αψεγάδιαστο σώμα και οι άντρες για να αποκτήσουν περισσότερο όγκο.

Στα μίντια δίνεται μια τεράστια έμφαση στην κουλτούρα των διασήμων. Δυστυχώς, αυτό σημαίνει ότι τα πρόσωπα που ενθαρρυνόμαστε να θαυμάζουμε είναι αυτά με τα μη ρεαλιστικά, «ιδεώδη» σώματα. Η κουλτούρα αυτή βασίζεται εκτενώς στην εικόνα του σώματος. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σπεύδουν να αναφέρουν την αύξηση ή την απώλεια του σωματικού βάρους ενός διασήμου και τα αρνητικά μηνύματα είναι συχνά πιο κοινά από τα θετικά.

Το αποτέλεσμα είναι οι έφηβοι και νεαροί ενήλικες να εκφράζουν αισθήματα έλλειψης ικανοποίησης και αυτομομφής καθώς νιώθουν ότι αδυνατούν να προσαρμοστούν στα πρότυπα που προβάλλονται. Στις χώρες του δυτικού κόσμου, η σωματική δυσαρέσκεια είναι πολύ συχνή και αποτελεί ένα θέμα δημόσιας υγείας λόγω των συσχετίσεων με τη συναισθηματική δυσφορία, την κατάθλιψη και τις διατροφικές διαταραχές. Πολλές νεαρές γυναίκες αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως υπέρβαρο και ξεκινούν δίαιτα για να χάσουν σωματικό βάρος. Οι γυναίκες περιγράφουν τα ιδεώδη της ομορφιάς με όρους φυσικών χαρακτηριστικών όπως για π.χ. ψηλή, λεπτή και όχι τόσο με όρους χαρακτηριστικών προσωπικότητας, π.χ, στυλ, συμπεριφορά.

Συμπερασματικά, όλα τα παραπάνω δεδομένα πρέπει να κινητοποιήσουν όλους τους υπεύθυνους της χάραξης πολιτικών υγείας ώστε να προωθηθούν από τα μίντια θετικά πρότυπα που θα ενισχύουν τη θετική εικόνα σώματος και θα προλαμβάνουν τις διατροφικές διαταραχές.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Grabe S, Hyde J. Ethnicity and body dissatisfaction among women in the United States: a metaanalysis. Psychological Bulletin. 2006; 132:622–640. [PubMed: 16822170]

2. Puhl RM, Heuer CA: Obesity stigma: important considerations for public health. Am J Public Health 2010, 100:1019-1028

Συγγραφή Άρθρου

Ελίνα Τσιούλη - Ψυχολόγος

Ελίνα Τσιούλη: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος Διαχείρισης του Στρες (μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιατρική Σχολή Αθηνών), μέλος του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία για τη διαχείριση προβλημάτων στρες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Σχετικά άρθρα

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πόσο ελκυστικοί είστε; Παράγοντες που το καθορίζουν
ελκυστικότητα

Νευροψυχολογικές έρευνες έδειξαν ότι αυτή η πρωτογενής μορφή μηνύματος έχει την επιρροή της στον υποσυνείδητο νου. Σημάδια γονιμότητας, όπως η συμμετρία του προσώπου, ιδανική αναλογία μέσης-γοφών, μακριά μαλλιά στις γυναίκες, θεληματικό πηγούνι στους άνδρες, πλατύ στέρνο, φαρδιοί ώμοι είναι πρωτογενή χαρακτηριστικά που δημιουργούν μια θετική αρχική εντύπωση.

Συναισθηματική νοημοσύνη: βασικά στοιχεία και παράγοντες που την καθορίζουν
Συναισθηματική νοημοσύνη

Έχουμε δύο μυαλά, ένα που σκέφτεται και ένα που αισθάνεται και αυτοί οι δύο διαφορετικοί τρόποι γνώσης αλληλεπιδρούν στη δόμηση της διανοητικής μας ζωής. Ο ένας, ο λογικός νους, είναι ο τρόπος κατανόησης του οποίου έχουμε επίγνωση: ενσυνείδητος, στοχαστικός, ικανός να συλλογίζεται. Δίπλα σ’αυτόν υπάρχει κι ένα δεύτερο σύστημα γνώσης, παρορμητικό και μερικές φορές παράλογο: o συγκινησιακός νους.

Τι μας κάνει ευτυχισμένους;
ευτυχισμένη

“H ευτυχία δεν είναι η απουσία της στενοχώριας”. 

Aπό τους αρχαίους Έλληνες και τους Βουδιστές μέχρι τους φιλοσόφους και τους πολιτικούς, οι στοχαστές έχουν αναζητήσει το νόημα της ευτυχίας. Τα τελευταία χρόνια, οι ψυχολόγοι έχουν σημαντικά συνεισφέρει σ’ αυτήν τη συζήτηση, με εμπειρικά δεδομένα και μετρήσεις, συμπεριφορικές ερμηνείες και ορισμούς.

Διαλογισμός και στρες
διαλογισμός

Oι διαλογιζόμενοι βιώνουν σημαντικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης καλύτερης πνευματικής και ψυχικής λειτουργίας”. Ο διαλογισμός έχει γίνει δημοφιλής σε αρκετές χώρες της Δύσης, ειδικά στις ΗΠΑ. Η πρακτική του διαλογισμού περιγράφεται στα Βεδικά κείμενα. Ο όρος διαλογισμός πλέον χρησιμοποιείται για να αναφερθεί σ’ ένα μεγάλο και ποικίλο αριθμό διαφορετικών τεχνικών.

Η σχέση των παιδιών με τον παππού και τη γιαγιά
σχέση παιδιών παππού

Οι περισσότεροι άνθρωποι θα γίνουν παππούδες, γιαγιάδες για περίπου το 1/3 της ζωής τους. Με την υπογεννητικότητα και τη δημογραφική γήρανση των δυτικών βιομηχανικών κοινωνιών, τα οικογενειακά δίκτυα αλλάζουν από ευρείες-οριζόντιες σε στενές-κάθετες δομές, στις οποίες οι παππούδες έχουν ένα αυξανόμενα σημαντικό ρόλο να παίξουν.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).