Το πένθος, είναι μια φυσική διαδικασία που ακολουθεί το θάνατο. Αφορά την περίοδο που περνάμε προσπαθώντας να προσαρμοστούμε στην απώλεια. Δεν υπάρχει κάποιο προκαθορισμένο χρονικό όριο ή σωστός και λανθασμένος τρόπος να βιώσουμε το πένθος- ο καθένας βρίσκει τον προσωπικό του τρόπο να διαχειριστεί και να ανταπεξέλθει στην πολύπλοκη αυτή, πανανθρώπινη πρόκληση.

Οι άνθρωποι συνήθως περνάμε διάφορα στάδια πένθους, πιο χαρακτηριστικά από τα οποία είναι το αρχικό σοκ της απώλειας, το στάδιο άρνησης, το στάδιο της διαπραγμάτευσης του «τι άλλο θα μπορούσε να έχει γίνει, αν..» και το στάδιο του θυμού, έως ότου να φτάσουμε στην αποδοχή του γεγονότος. Κατά τη διάρκεια των σταδίων αυτών, βιώνουμε ποικίλα έντονα συναισθήματα, όπως πόνο, θλίψη, θυμό, ενοχή, νωθρότητα, αίσθημα κενού-μουδιάσματος, αναπόληση, αδυναμία-ασημαντότητα, μοναξιά, απόγνωση.

Μέσω του πένθους μας για το αντικείμενο της απώλειάς μας, ερχόμαστε επιπρόσθετα αντιμέτωποι και με το ίδιο το γεγονός του θανάτου που κλονίζει την υπόστασή μας σε υπαρξιακό επίπεδο. Καθώς καλούμαστε να αφομοιώσουμε και να αποδεχτούμε το τραυματικό γεγονός, καλούμαστε ταυτόχρονα να «αναμετρηθούμε» με το δικό μας θάνατο και με το νόημα της ύπαρξης γενικότερα. Συχνά, χρειάζεται να «ανακατασκευάσουμε» το νόημα που δίνουμε στη ζωή μας, να επανεξετάσουμε τις αξίες μας, να δημιουργήσουμε νέες συνδέσεις και συνοχή στην προσωπικότητά μας, που «αναπροσαρμόζεται» στα νέα δεδομένα.

Πώς μπορώ να βοηθήσω κάποιον που πενθεί;

Ακούω- απλά ακούω !

Συχνά, κατά την πρώτη περίοδο πένθους, ο πενθών, στην προσπάθεια του να διαχειριστεί το αναπόφευκτο και τετελεσμένο, προσπαθεί να «κατανοήσει» το θάνατο. Φέρνει στο μυαλό του ξανά και ξανά τη σειρά γεγονότων που οδήγησαν στο συμβάν του θανάτου. Προσπαθεί να βρει τις «αιτίες». Δημιουργεί διάφορα «σενάρια». Βλέπει εικόνες, εικόνες του αγαπημένου προσώπου, σκηνές της προ-θανάτειας περιόδου. Φαντάζεται πιθανές «λύσεις» -πράξεις που θα είχαν αποτρέψει το θάνατο.

Με άλλα λόγια, προσπαθεί να «χωρέσει» μέσα του και να υπομείνει, τόσο το συγκεκριμένο γεγονός του θανάτου, όσο και τα έντονα, αιφνίδια και «παράλογα» συναισθήματα που βιώνει.

Είναι σημαντικό να αφήσουμε όλες αυτές τις ιδέες, τις σκέψεις και τα συναισθήματα να εκφραστούν, όσο ρεαλιστικά ή μη κι αν φαίνονται να είναι.

Στην κατάσταση του αρχικού σοκ, ο πενθών έχει ανάγκη να εκφράσει το σαν παραλήρημά του, που στην ουσία κρύβει τη βαθιά του θλίψη. Έχει ανάγκη να προσπαθήσει να «χωρέσει» την ένταση και το παράλογο των όσων βιώνει. Έχει ανάγκη να προσπαθήσει να αποκαταστήσει μια «τάξη» μέσα του, ακόμα και αν ξέρει πολύ καλά ότι αυτό είναι μάταιο.

Μπορείς να είσαι δίπλα του και να τον ακούσεις, απλά να τον ακούσεις; Χωρίς να τον κρίνεις, χωρίς να τον συμβουλεύσεις, χωρίς να τον παρηγορήσεις, χωρίς να τον κατευθύνεις; Μπορείς να είσαι κάποιος δίπλα στον οποίο θα μπορεί ο πενθών να κλάψει; Να δώσεις χρόνο και χώρο;

Τα ερωτήματα αυτά, μας οδηγούν στο επόμενο μεγάλο ερώτημα, κατά πόσο μπορείς να σταθείς και να «χωρέσεις» τα επίπονα συναισθήματα «όντας με» τον άλλο; 

 Το «να είμαι με» στο «κράτημα» των επίπονων συναισθημάτων

Είτε το θέλουμε είτε όχι, η ζωή περιλαμβάνει συχνά αναστρέψιμες, αναπόφευκτες καταστάσεις. Πόσο μπορούμε να σταθούμε άξιοι των δυσκολιών μας και να τις «κουβαλήσουμε», διατηρώντας την αξιοπρέπειά μας και την αίσθηση για την αξία και το νόημα της ύπαρξης;

Το «να είμαι με» κάποιον άλλο, προϋποθέτει το να μπορώ να «είμαι με» τον εαυτό μου. Όσο περισσότερο συμφιλιωμένος και σε αποδοχή είμαι με τον εαυτό μου, τόσο περισσότερο μπορώ να αποδεχτώ τον άλλο. Όσο περισσότερο μπορώ   να «χωρέσω» και να συμπεριλάβω μέσα μου όλα αυτά που είμαι, τα θετικά και τα αρνητικά, τα δυνατά και τα αδύναμα, τόσο περισσότερο μπορώ να χωρέσω και να συμπεριλάβω τον άλλο στη διαφορετικότητά του. Τόσο περισσότερο μπορώ να ακούσω. Τόσο περισσότερο μπορώ να «κρατήσω» τα επίπονα συναισθήματα. Να «μείνω» με αυτά. Τόσο περισσότερο μπορώ να συν-υπάρξω.

Το να «είμαι με» τον άλλο δεν είναι μια διαδικασία διανοητική, είναι μια διαδικασία αισθαντική, που προϋποθέτει εύρος καρδιάς, σύνδεση με το κέντρο μας και την πηγή ζωτικότητας μέσα μας.

Κάθε εμπειρία θανάτου μπορεί να αποβεί μια εμπειρία ζωής. Το να βιώσουμε το θάνατο σε βάθος, μπορεί να μεταμορφωθεί σε μια ευκαιρία να βιώσουμε σε ανάλογο βάθος τη σημασία και αξία της ζωής.

 Μπορούμε να αντέξουμε κάθε δυσκολία, όσο καταφέρνουμε να συνδεόμαστε με τη σοφία της ύπαρξης και έχουμε βρει το δικό μας προσωπικό σκοπό. Ή, όπως θα έλεγε ο V.Frankl- ο πατέρας της λεγόμενης τρίτης βιενέζικης Σχολής Ψυχοθεραπείας, «όσο καλύτερα έχουμε ακούσει το προσωπικό νόημα που δίνει η ζωή μας σε μας».

 

Βιβλιογραφία

  • Frankl.V.(1959). Man ‘s search for meaning. Beacon Press. Unitarian Universalist Association of Congregations
  • Neimeyer,A. (2001). Meaning reconstruction & the experience of loss. Copyright by the American Psychological Association.Washington DC.

 

Συγγραφή άρθρου:

Χορομίδου Δανάη
ψυχολόγος, απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών
ψυχοθεραπεύτρια-ψυχοδραματιστής - συνεργάτης του ΨΥ.ΚΑ.Π.

 

Συγγραφή Άρθρου

Δανάη Χορομίδου Ψυχολόγος - απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών,
Ψυχοθεραπεύτρια - ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του ΨΥΚΑΠ

Διεύθυνση: Αλκμαιωνιδών 6, Καισαριανή (περιοχή Hilton-Ευαγγελισμού) | Τηλέφωνο: 2155.159120 & 6943.293.408
Ιστοσελίδα: danaichor.blogspot.com

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Η διάγνωση των μαθησιακών δυσκολιών και το συναισθηματικό πένθος των γονέων
  • Τετάρτη, 15 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Βαλεντίνα Θεοδώρου

Η γέννηση ενός παιδιού με μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να φέρει τα «πάνω κάτω» στην ζωή των γονέων και της ευρύτερης οικογένειας, θεωρώντας τους εαυτούς τους ως ανάπηρους. Η κρίση που προκαλείται...

Αυτοβοήθεια
Εύθραυστες Ισορροπίες
  • Δευτέρα, 13 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Μίνα Μπουλέκου

Όπως παρατηρείται στην σύγχρονη εποχή μας και λόγω της πολυπλοκότητας των ρόλων που μας έχουν ανατεθεί από τις διάφορες κοινωνικές ομάδες που είμαστε ενταγμένοι, παρατηρείται το...

Αυτοβοήθεια
Ελεύθερος χρόνος σύμμαχος ή εφιάλτης;
  • Τρίτη, 24 Ιανουάριος 2017
  • Από: Γιάννης Ξηντάρας

Οι άνθρωποι ποτέ δεν είμαστε ευχαριστημένοι. Πάντα θέλουμε κάτι άλλο από αυτό που έχουμε. Κάτι διαφορετικό ή κάτι περισσότερο, σίγουρα όμως όχι αυτό που έχουμε! Μοιάζει ότι ο...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Το ζέσταμα για τη ζωή…στο δρόμο της αυτοπραγμάτωσης

Fill yourself up with your experience. No denial. - M.Clayton
Warming up: το «ζέσταμα» σε μια κατάσταση για δημιουργία και επίτευξη στόχων.

Οι πράξεις δημιουργίας , είναι αποτέλεσμα ενός ζεστάματος σε μια κατάσταση. «Ζεσταίνομαι» σε κάτι, και ανάλογα με την ποιότητα του «ζεστάματος» και το πόσο ζεσταίνομαι σε αυτό, τόσο επιτυγχάνεται αυτό προς το οποίο θέλω να πάω.

Έχω καρκίνο

Το να συλλαβίσεις αυτές τις δύο λέξεις, είναι ένας γολγοθάς. Η λέξη καρκίνος, είναι μια δύσκολη λέξη, όχι μόνο για όσους νοσούν, αλλά και –ίσως και περισσότερο- για κάθε άνθρωπο. Συνειρμικά, καρκίνος ίσον τρόμος, ίσον θάνατος.

Τι είναι η Ψυχοθεραπεία - Εσείς πώς μπορείτε να με βοηθήσετε;
ψυχοθεραπεία

*Διευκρίνηση: μιας και υπάρχουν διάφορες μέθοδοι ψυχοθεραπείας που δουλεύουν με διαφορετικό τρόπο, να διευκρινίσουμε ότι η άποψη του παρόντος άρθρου αναφέρεται στην ψυχοθεραπεία Ψυχοδράματος, που έχει μια υπαρξιακή, ανθρωποκεντρική, φαινομενολογική και συστημική προσέγγιση.

Ψυχοθεραπεία-Ψυχόδραμα: γιατί με ενδιαφέρει;

Για πολλούς λόγους!
Αρχικά, μπορείς να εξερευνήσεις και να βοηθηθείς να αντιμετωπίσεις τα δικά σου προσωπικά θέματα που σε δυσκολεύουν και φθείρουν τη διάθεσή σου & γενικότερα την ποιότητα της ζωής σου. Τέτοια θέματα μπορεί να αφορούν σε:

Εξαρτήσεις και Δημιουργικότητα

«Ο εθισμός δεν χορταίνει από αυτό που δεν θέλεις πια».
Ας παρατηρήσουμε για λίγο τη ζωή μας και θα ανακαλύψουμε πλήθος εθισμών, τελετουργιών, συνηθειών, καταναγκασμών. Που εξυπηρετεί μια δομημένη προβλέψιμη καθημερινότητα; Σαν η ίδια η καθημερινότητα να απαιτεί να γίνουμε εθισμένα-εξαρτημένα άτομα, για να «τη βγάλουμε». Τα πάντα είναι προγραμματισμένα.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.