Η επιλόχεια κατάθλιψη φαίνεται να αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τους ψυχολόγους καθώς όλες οι έρευνες συμφωνούν ότι το 10-20% των μητέρων, περίπου δηλαδή 2 στις 10, θα εμφανίσουν επιλόχεια κατάθλιψη.

(Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Ugarirza, 2002; Walker, 2012; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Όταν αυτή η ιατρική κατάσταση της μητέρας αγνοείται και δεν γίνεται αντικείμενο θεραπείας μπορεί να γίνει οικογενειακό βάρος με πολλαπλές αρνητικές βραχυπρόθεσμες αλλά και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην ίδια την ψυχική υγεία της μητέρας, στον δεσμό της με το βρέφος, στην λειτουργικότητα του βρέφους, στην πρώιμη και μετέπειτα ανάπτυξή του, στην ποιότητα των σχέσεων με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας (σύζυγος και άλλα παιδιά).

Έτσι, λοιπόν, η επιλόχεια κατάθλιψη χωρίς παρέμβαση μπορεί να γίνει μια χρόνια, εδραιωμένη κατάσταση με συχνές υποτροπές για την ίδια τη μητέρα ενώ παράλληλα μπορεί να διαταράξει τη πρώιμη σχέση με το βρέφος και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στην μετέπειτα νοητική, κινητική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού, όπως αυτά συχνά εκδηλώνονται με συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους, με προβλήματα συμπεριφοράς, φτωχή αυτό-ρύθμιση και χαμηλή αυτοεκτίμηση  (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Walker, 2012).   
        
Οι συνθήκες που φαίνεται να συμβάλουν στην εμφάνιση της επιλόχειας κατάθλιψης είναι πολυπαραγοντικές. Σαφέστατα η γέννηση ενός παιδιού που συνεπάγεται μια σειρά από ψυχοκοινωνικές αλλά και οργανικές αλλαγές για την ίδια την μητέρα μπορεί από μόνο του να αντιπροσωπεύει ένα στρεσσογόνο γεγονός ζωής ικανό να πυροδοτήσει ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, όμως, φαίνεται ότι τελικά υπάρχει μια σειρά παραγόντων κινδύνου που μπορεί να καταστήσουν μια γυναίκα περισσότερο από μια άλλη ευάλωτη στην εκδήλωση επιλόχειας κατάθλιψης.

Καταρχήν,  τον ισχυρότερο προβλεπτικό παράγοντα αποτελεί ένα ιστορικό μείζονος κατάθλιψης πριν ή κατά τη διάρκεια της τρέχουσας εγκυμοσύνης ή σε προηγούμενη εγκυμοσύνη καθώς αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης επιλόχειας κατάθλιψης κατά 50-60%.

Αμέσως μετά ακολουθεί με ποσοστό κινδύνου 33-50% η διπολική διαταραχή ενώ η αναγκαστική συχνά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής λόγω φόβου τερατογένησης μπορεί να επιτείνει τον κίνδυνο αυτό (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Ugarirza, 2002; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Walker, 2012 Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Σημαντικό προγνωστικό παράγοντα θεωρείται ότι αποτελούν και τα “postpartum maternity blues”, τα επιλόχεια μπλουζ της μητρότητας, όπως χαρακτηριστικά κατονομάζονται στη βιβλιογραφία, τα οποία όμως είναι σημαντικό να διαφοροδιαγιγνώσκονται από την επιλόχεια κατάθλιψη.

Πρόκειται για ένα μοτίβο αντιδράσεων που το  εμφανίζει η πλειοψηφία των νέων μητέρων (50-85%) συνήθως την τέταρτη μέρα με την γέννα ενώ την δέκατη μέρα παρατηρείται αυθόρμητη ανάκαμψη.

Περιλαμβάνει τα ακόλουθα συμπτώματα: σύντομα ξεσπάσματα δακρύων, ανησυχία, λύπη, φτωχό ύπνο, σύγχυση, ευερεθιστότητα ενώ δεν παρατηρείται αυτοκτονικός ιδεασμός (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Τέλος, στους παράγοντες κινδύνου για επιλόχεια κατάθλιψη περιλαμβάνονται επίσης: νεαρή ηλικία της μητέρας, υπέρ ή υποθυρεοειδισμός, πτώση στα επίπεδα ορμονών μετά την γέννα,  κατανάλωση καφεΐνης, τρέχουσα ή πρότερη χρήση καπνού,  προγεννητικό γονεϊκό άγχος, δυσκολία στη εξισορρόπηση των γονεϊκών υπευθυνοτήτων, στρεσσογόνα γεγονότα ζωής που συνέβησαν κοντά στην περίοδο της εγκυμοσύνης, απροσχεδίαστη/μη αναμενόμενη εγκυμοσύνη, επιπλοκές τοκετού ή μη προσδοκώμενη έκβαση τοκετού (π.χ. πρόωρο βρέφος που καταλήγει σε βίαιο αποχωρισμό της μητέρας από το βρέφος), δύσκολα ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία του βρέφους (κλαίει ασταμάτητα, αρνείται να φάει), χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση, έλλειψη συντρόφου ή φτωχή αντιλαμβανόμενη ικανοποίηση από την σχέση με τον σύντροφο, χαμηλά επίπεδα κοινωνικής υποστήριξης (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Musser, Ahmed, Foli, & Coddington, 2012;  Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Ugarirza, 2002; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Walker, 2012; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).
        
Όλοι οι προαναφερόμενοι παράγοντες κινδύνου είναι σημαντικό να αποτιμώνται προσεκτικά με βάση το προφίλ κάθε γυναίκας που βρίσκεται σε κατάσταση εγκυμοσύνης. Στα πλαίσια μιας προληπτικής παρέμβασης μπορούν να συζητηθούν με την μελλοντική μητέρα, σε μια προσπάθεια να μειωθεί η επίδραση παραγόντων κινδύνου που ενδέχεται να έχουν εντοπιστεί, πιθανοί προστατευτικοί παράγοντες, όπως η διακοπή καπνίσματος/ καφεΐνης (αν γίνεται χρήση), η πρόσληψη συμπλέγματος βιταμινών, οι καλές συνήθειες ύπνου, οι ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες, η ανάγκη για ξεκούραση και φροντίδα του εαυτού, η δυνατότητα χρήσης διαθέσιμων κοινωνικών υποστηρικτικών δικτύων και προτεινόμενες στρατηγικές βασικής φροντίδας του νεογέννητου.

Επίσης, μια συζήτηση του ψυχολόγου με όλη την οικογένεια στην οποία θα τονίζεται ξεχωριστά ο ρόλος, η προσωπική συνεισφορά  του κάθε μέλους της οικογένειας στην βοήθεια της μητέρας έτσι ώστε να μένει χρόνος για ξεκούραση, μπορεί να αποβεί πολύτιμη.

Επιπλέον, προληπτικά ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα ενημέρωσης της μητέρας για τα σημάδια και τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης ή τουλάχιστον καθοδήγησή της σε επίσημες ιστοσελίδες για την επιλόχεια κατάθλιψη, οι οποίες έχουν ελεγχθεί για την ακρίβεια του περιεχομένου τους, μπορούν να προετοιμάσουν την μέλλουσα μητέρα να είναι σε θέση να παρατηρήσει στον εαυτό της ανησυχητικά σημάδια και να λάβει αμέσως τις απαιτούμενες ενέργειες (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Ugarirza, 2002; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006).

Αναφορικά με την θεραπεία, πρώτης γραμμής αντιμετώπιση, δεδομένου του κινδύνου για ενδεχόμενες παρενέργειες των αντικαταθλιπτικών που μπορεί να μεταφερθούν στο βρέφος μέσω του θηλασμού, θεωρείται η ψυχοθεραπεία η οποία βασίζεται στις αρχές της προσωποκεντρικής και της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής προσέγγισης και έχει ως στόχο μέσα από μια θεραπευτική συμμαχία που χαρακτηρίζεται από πλήρη αποδοχή και ενσυναίσθηση να βοηθήσει τη μητέρα να διαχειριστεί το άγχος της, να αλλάξει αρνητικές/μη λειτουργικές αυτοαπαξιωτικές γνωσίες (σχήματα σκέψης) και να αποκτήσει τον έλεγχο στον μεταβατικό ρόλο της μητρότητας (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006).

Εξαιρετικά θεραπευτικός μπορεί να αποβεί και ο ρόλος των ομάδων στήριξης με μητέρες με παρόμοιες δυσκολίες. Μέσα σε αυτές τις ομάδες, που λειτουργούν ως ένα δίχτυ ασφαλείας μέσα στο οποίο αίρεται το κοινωνικό στίγμα της επιλόχειας κατάθλιψης και τα συνοδά συναισθήματα περιθωριοποίησης, οι μητέρες μοιράζονται κοινές ανησυχίες και βιώματα και η καθεμία μεταφέρει την “μητρική της σοφία” σχετικά με στρατηγικές μητρικής φροντίδας εμπλουτίζοντας το ρεπερτόριο των υπολοίπων.

Το άδειασμα των σκέψεων, των συναισθημάτων και των εμπειριών μέσα σε αυτό το μη απειλητικό πλαίσιο επιτρέπει κάθε μέλος της ομάδας να γίνεται αποδεκτό με σεβασμό ως μητέρα και όχι ως μια “τρελή μητέρα” ενώ παράλληλα η θετική εικόνα του εαυτού ενδυναμώνεται, η ελπίδα ανανεώνεται, γίνεται αντιληπτό ότι το να πετύχεις σαν μητέρα είναι εφικτό και έτσι νέα μονοπάτια ανάρρωσης δομούνται (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Ugarirza, 2002; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006)…    

Μπάμπαλου Χριστίνα-Ελένη
MSc Σχολική & Αναπτυξιακή/Εξελικτική Ψυχολογία, Α.Π.Θ.
(Υπότροφος του Ωνάσειου Ιδρύματος)
- Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
- Επιστημονικός & Ερευνητικός Συνεργάτης στην Ά Παν/κή Ψυχιατρική και ΄Β  Παν/κή Νεογνολογική Κλινική του Γ.Π.Ν.Θ. Παπαγεωργίου
- Συντονίστρια Σχολών Γονέων
- Συντονίστρια Σχολικών Ψυχοκοινωνικών Προγραμμάτων Πρόληψης & Παρέμβασης
- Εισηγήτρια Ψυχοεκπαιδευτικών και Βιωματικών Σεμιναρίων
Επικοινωνία: +30 6973480170 & Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Διαβάστε σχετικά άρθρα
Επιλόχεια κατάθλιψη: Υποκειμενικό βίωμα vs κλινική συμπτωματολογία (μέρος 1ο)
Επιλόχεια κατάθλιψη στους άνδρες (3ο μέρος)



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Dagher, R.K., & Shenassa, E.D. (2012). Prenatal health behaviors and postpartum depression: is there an association? Archives of Women’s Mental Health, 15, 31-37.
 
2. Logsdon, M.C., Tomasulo, R., Eckert, D., Beck, C., & Dennis, C.L. (2012). Identification of Mothers at Risk for Postpartum Depression by Hospital-based Perinatal Nurses. The American Journal of Maternal Child Nursing, 37, 218-225.

3. Montgomery, P., Mossey, S., Adams, S., & Bailey, P.H. (2012). Stories of women involved in postpartum depression peer support group. International Journal of Mental Health Nursing, 21, 524-532.

4. Musser, A.K., Ahmed, A.H., Foli, K.J., & Coddington, J.A. (2012). Paternal Postpartum Depression: What Health Care Providers Should Know. Journal of Pediatric Health Care, 2, 1-7.


5. Patel, M., Bailey, R.K., Jabeen, S., Ali, S., Barker, N.C., & Osiezagha, K. (2012). Postpartum Depression: A Review. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 23, 534-542.
 
6. Sharma, V., Burt, V.K., & Ritchie, H.L. (2009). Bipolar II Postpartum Depression: Detection, Diagnosis, and Treatment.  The American Journal of Psychiatry, 166, 1217-1221.

7. Ugarirza, D.N., (2002). Postpartum Depressed Women’s Explanation of Depression. Journal of Nursing Scholarship, 34, 227-233.

8. Viguera, A.C., Tondo, L., Koukopoulos, A.E., Reginaldi, D., Lepri, B., & Baldessarini, R.J. (2011). Episodes of Mood Disorders in 2,252 Pregnancies and Postpartum Periods. The American Journal of Psychiatry, 168, 1179-1185.

9. Walker, P. (2012). Postpartum Depression: Is it Mood Disorder or Medical Condition? Journal of Genetic Counseling, 21, 239-240.

10. Yonkers, K.A., Ramin, S.M., Rush, A.J., Navarrete, C.A., Carmody, T., March, D., Hearttwell, S.F., & Leveno, K.J. (2001). Onset and Persistence of Postpartum Depression in an Inner –City Maternal Health Clinic System. The American Journal of Psychiatry, 158, 1856-1863.


11. Zlonick, C., Miller, I.W., Pearlstein, T., Howard, M., & Sweeney, P. (2006). A Preventive Intervention for Pregnant Women on Public Assistance at Risk for Postpartum Depression. The American Journal of Psychiatry, 163, 1443-1445.

Συγγραφή Άρθρου

Μπάμπαλου Χριστίνα Ελένη - Ψυχολόγος

Μπάμπαλου Χριστίνα Ελένη: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, Τμήμα Ψυχολογίας, Α.Π.Θ. (Υπότροφος ΙΚΥ). MSc Αναπτυξιακή/Εξελικτική & Σχολική Ψυχολογία, Α.Π.Θ. (Υπότροφος Ωνάσειου Ιδρύματος). Μεταπτυχιακή Εξειδίκευση στην Αξιολόγηση & Ψυχοπαιδαγωγική Υποστήριξη Παιδιών με Δυσκολίες Μάθησης & Προσαρμογής (Ειδικές Ανάγκες), Παν/μιο Μακεδονίας. Συστημική Ψυχοθεραπεία, Τραυματοθεραπεία-EMDR

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Ειδική Αγωγή

Αν το παιδί δεν μπορεί να μάθει με τον τρόπο που το διδάσκουμε, τότε πρέπει να το...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Θεραπευτική παρέμβαση στις διατροφικές διαταραχές της εφηβείας
διατροφικές διαταραχές της εφηβείας

Τα προγράμματα θεραπευτικής παρέμβασης  που προτείνονται για την αντιμετώπιση της ψυχογενούς ανορεξίας και βουλιμίας στην εφηβεία είναι: α) η οικογενειακή θεραπεία, β) η επικεντρωμένη στον έφηβο ατομική ψυχοθεραπεία και γ) η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία.

Διατροφικές Διαταραχές στην Εφηβεία: Μια ψυχαναλυτική & Γνωστική Εξήγηση
Διατροφικές Διαταραχές στην Εφηβεία

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ψυχαναλυτική εξήγηση του φαινομένου των διατροφικών διαταραχών στην εφηβεία, η οποία τις προσεγγίζει ως μια προσπάθεια του έφηβου να διαχειριστεί συγκρούσεις που προβάλλει η συγκεκριμένη αναπτυξιακή φάση, παλινδρομώντας σε ένα προηγούμενο αναπτυξιακό στάδιο.

Διατροφικές Διαταραχές στην Εφηβεία: Παράγοντες Κινδύνου
Διατροφικές Διαταραχές

Μια σημαντική μερίδα ερευνών έχει καταδείξει μια σειρά από παράγοντες επικινδυνότητας για τις διατροφικές διαταραχές σε εφήβους, δηλαδή συγκεκριμένα γενετικά και περιβαλλοντικά ίχνη που φαίνεται να συνιστούν μια απαραίτητη, σίγουρα όμως όχι επαρκή, συνθήκη για την γέννηση των διατροφικών διαταραχών.

Διατροφικές διαταραχές στην εφηβεία: Διάγνωση, Διαφορές Φύλου, Πρόγνωση
Διατροφικές διαταραχές

Οι διατροφικές διαταραχές συνιστούν ψυχιατρικές καταστάσεις στις οποίες η φυσιολογική λειτουργία της θρέψης παύει να εξυπηρετεί τον αρχικό σκοπό προσαρμογής της, την επιβίωση, και μετασχηματίζεται σε μια συνθήκη δυσπροσαρμοστικών πρακτικών διατροφής που δεν ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες της επιβίωσης αλλά αντιθέτως μάλιστα την θέτουν σε κίνδυνο.

Κακοποίηση στην Παιδική Ηλικία: Συνέπειες στην Ενήλικη Ζωή( Μέρος 2)

Στη διαθέσιμη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται ποικίλες συνέπειες που εμφανίζονται μακροπρόθεσμα στην ενήλικη ζωή ατόμων που έχουν υποστεί παιδική κακοποίηση. Αξίζει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι ανάμεσα στους ενήλικες με κακοποίηση στην παιδική ηλικία υπάρχουν και εκείνοι που δεν παρατηρούνται σε κάποια από τις κατηγορίες των συνεπειών που θα αναλυθούν αλλά εκδηλώνουν αξιοσημείωτη ψυχική ανθεκτικότητα.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.