Σχετικά άρθρα x

 

Η επιλόχεια κατάθλιψη φαίνεται να αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τους ψυχολόγους καθώς όλες οι έρευνες συμφωνούν ότι το 10-20% των μητέρων, περίπου δηλαδή 2 στις 10, θα εμφανίσουν επιλόχεια κατάθλιψη.

(Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Ugarirza, 2002; Walker, 2012; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Όταν αυτή η ιατρική κατάσταση της μητέρας αγνοείται και δεν γίνεται αντικείμενο θεραπείας μπορεί να γίνει οικογενειακό βάρος με πολλαπλές αρνητικές βραχυπρόθεσμες αλλά και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην ίδια την ψυχική υγεία της μητέρας, στον δεσμό της με το βρέφος, στην λειτουργικότητα του βρέφους, στην πρώιμη και μετέπειτα ανάπτυξή του, στην ποιότητα των σχέσεων με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας (σύζυγος και άλλα παιδιά).

Έτσι, λοιπόν, η επιλόχεια κατάθλιψη χωρίς παρέμβαση μπορεί να γίνει μια χρόνια, εδραιωμένη κατάσταση με συχνές υποτροπές για την ίδια τη μητέρα ενώ παράλληλα μπορεί να διαταράξει τη πρώιμη σχέση με το βρέφος και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στην μετέπειτα νοητική, κινητική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού, όπως αυτά συχνά εκδηλώνονται με συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους, με προβλήματα συμπεριφοράς, φτωχή αυτό-ρύθμιση και χαμηλή αυτοεκτίμηση  (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Walker, 2012).   
        
Οι συνθήκες που φαίνεται να συμβάλουν στην εμφάνιση της επιλόχειας κατάθλιψης είναι πολυπαραγοντικές. Σαφέστατα η γέννηση ενός παιδιού που συνεπάγεται μια σειρά από ψυχοκοινωνικές αλλά και οργανικές αλλαγές για την ίδια την μητέρα μπορεί από μόνο του να αντιπροσωπεύει ένα στρεσσογόνο γεγονός ζωής ικανό να πυροδοτήσει ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, όμως, φαίνεται ότι τελικά υπάρχει μια σειρά παραγόντων κινδύνου που μπορεί να καταστήσουν μια γυναίκα περισσότερο από μια άλλη ευάλωτη στην εκδήλωση επιλόχειας κατάθλιψης.

Καταρχήν,  τον ισχυρότερο προβλεπτικό παράγοντα αποτελεί ένα ιστορικό μείζονος κατάθλιψης πριν ή κατά τη διάρκεια της τρέχουσας εγκυμοσύνης ή σε προηγούμενη εγκυμοσύνη καθώς αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης επιλόχειας κατάθλιψης κατά 50-60%.

Αμέσως μετά ακολουθεί με ποσοστό κινδύνου 33-50% η διπολική διαταραχή ενώ η αναγκαστική συχνά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής λόγω φόβου τερατογένησης μπορεί να επιτείνει τον κίνδυνο αυτό (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Ugarirza, 2002; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Walker, 2012 Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Σημαντικό προγνωστικό παράγοντα θεωρείται ότι αποτελούν και τα “postpartum maternity blues”, τα επιλόχεια μπλουζ της μητρότητας, όπως χαρακτηριστικά κατονομάζονται στη βιβλιογραφία, τα οποία όμως είναι σημαντικό να διαφοροδιαγιγνώσκονται από την επιλόχεια κατάθλιψη.

Πρόκειται για ένα μοτίβο αντιδράσεων που το  εμφανίζει η πλειοψηφία των νέων μητέρων (50-85%) συνήθως την τέταρτη μέρα με την γέννα ενώ την δέκατη μέρα παρατηρείται αυθόρμητη ανάκαμψη.

Περιλαμβάνει τα ακόλουθα συμπτώματα: σύντομα ξεσπάσματα δακρύων, ανησυχία, λύπη, φτωχό ύπνο, σύγχυση, ευερεθιστότητα ενώ δεν παρατηρείται αυτοκτονικός ιδεασμός (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).

Τέλος, στους παράγοντες κινδύνου για επιλόχεια κατάθλιψη περιλαμβάνονται επίσης: νεαρή ηλικία της μητέρας, υπέρ ή υποθυρεοειδισμός, πτώση στα επίπεδα ορμονών μετά την γέννα,  κατανάλωση καφεΐνης, τρέχουσα ή πρότερη χρήση καπνού,  προγεννητικό γονεϊκό άγχος, δυσκολία στη εξισορρόπηση των γονεϊκών υπευθυνοτήτων, στρεσσογόνα γεγονότα ζωής που συνέβησαν κοντά στην περίοδο της εγκυμοσύνης, απροσχεδίαστη/μη αναμενόμενη εγκυμοσύνη, επιπλοκές τοκετού ή μη προσδοκώμενη έκβαση τοκετού (π.χ. πρόωρο βρέφος που καταλήγει σε βίαιο αποχωρισμό της μητέρας από το βρέφος), δύσκολα ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία του βρέφους (κλαίει ασταμάτητα, αρνείται να φάει), χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση, έλλειψη συντρόφου ή φτωχή αντιλαμβανόμενη ικανοποίηση από την σχέση με τον σύντροφο, χαμηλά επίπεδα κοινωνικής υποστήριξης (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Musser, Ahmed, Foli, & Coddington, 2012;  Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Sharma, Burt, & Ritchie, 2009; Ugarirza, 2002; Viguera, Tondo, Koukopoulos, Reginaldi, Lepri, & Baldessarini, 2011; Walker, 2012; Yonkers, Ramin, Rush, Navarrete, Carmody, March, Hearttwell, & Leveno, 2001).
        
Όλοι οι προαναφερόμενοι παράγοντες κινδύνου είναι σημαντικό να αποτιμώνται προσεκτικά με βάση το προφίλ κάθε γυναίκας που βρίσκεται σε κατάσταση εγκυμοσύνης. Στα πλαίσια μιας προληπτικής παρέμβασης μπορούν να συζητηθούν με την μελλοντική μητέρα, σε μια προσπάθεια να μειωθεί η επίδραση παραγόντων κινδύνου που ενδέχεται να έχουν εντοπιστεί, πιθανοί προστατευτικοί παράγοντες, όπως η διακοπή καπνίσματος/ καφεΐνης (αν γίνεται χρήση), η πρόσληψη συμπλέγματος βιταμινών, οι καλές συνήθειες ύπνου, οι ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες, η ανάγκη για ξεκούραση και φροντίδα του εαυτού, η δυνατότητα χρήσης διαθέσιμων κοινωνικών υποστηρικτικών δικτύων και προτεινόμενες στρατηγικές βασικής φροντίδας του νεογέννητου.

Επίσης, μια συζήτηση του ψυχολόγου με όλη την οικογένεια στην οποία θα τονίζεται ξεχωριστά ο ρόλος, η προσωπική συνεισφορά  του κάθε μέλους της οικογένειας στην βοήθεια της μητέρας έτσι ώστε να μένει χρόνος για ξεκούραση, μπορεί να αποβεί πολύτιμη.

Επιπλέον, προληπτικά ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα ενημέρωσης της μητέρας για τα σημάδια και τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης ή τουλάχιστον καθοδήγησή της σε επίσημες ιστοσελίδες για την επιλόχεια κατάθλιψη, οι οποίες έχουν ελεγχθεί για την ακρίβεια του περιεχομένου τους, μπορούν να προετοιμάσουν την μέλλουσα μητέρα να είναι σε θέση να παρατηρήσει στον εαυτό της ανησυχητικά σημάδια και να λάβει αμέσως τις απαιτούμενες ενέργειες (Dagher & Shenassa, 2012; Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Ugarirza, 2002; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006).

Αναφορικά με την θεραπεία, πρώτης γραμμής αντιμετώπιση, δεδομένου του κινδύνου για ενδεχόμενες παρενέργειες των αντικαταθλιπτικών που μπορεί να μεταφερθούν στο βρέφος μέσω του θηλασμού, θεωρείται η ψυχοθεραπεία η οποία βασίζεται στις αρχές της προσωποκεντρικής και της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής προσέγγισης και έχει ως στόχο μέσα από μια θεραπευτική συμμαχία που χαρακτηρίζεται από πλήρη αποδοχή και ενσυναίσθηση να βοηθήσει τη μητέρα να διαχειριστεί το άγχος της, να αλλάξει αρνητικές/μη λειτουργικές αυτοαπαξιωτικές γνωσίες (σχήματα σκέψης) και να αποκτήσει τον έλεγχο στον μεταβατικό ρόλο της μητρότητας (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Patel, Bailey, Jabeen, Barker, & Osiezagha, 2012; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006).

Εξαιρετικά θεραπευτικός μπορεί να αποβεί και ο ρόλος των ομάδων στήριξης με μητέρες με παρόμοιες δυσκολίες. Μέσα σε αυτές τις ομάδες, που λειτουργούν ως ένα δίχτυ ασφαλείας μέσα στο οποίο αίρεται το κοινωνικό στίγμα της επιλόχειας κατάθλιψης και τα συνοδά συναισθήματα περιθωριοποίησης, οι μητέρες μοιράζονται κοινές ανησυχίες και βιώματα και η καθεμία μεταφέρει την “μητρική της σοφία” σχετικά με στρατηγικές μητρικής φροντίδας εμπλουτίζοντας το ρεπερτόριο των υπολοίπων.

Το άδειασμα των σκέψεων, των συναισθημάτων και των εμπειριών μέσα σε αυτό το μη απειλητικό πλαίσιο επιτρέπει κάθε μέλος της ομάδας να γίνεται αποδεκτό με σεβασμό ως μητέρα και όχι ως μια “τρελή μητέρα” ενώ παράλληλα η θετική εικόνα του εαυτού ενδυναμώνεται, η ελπίδα ανανεώνεται, γίνεται αντιληπτό ότι το να πετύχεις σαν μητέρα είναι εφικτό και έτσι νέα μονοπάτια ανάρρωσης δομούνται (Logsdon, Tomasulo, Eckert, Beck, & Dennis, 2012; Montgomery, Mossey, Adams, & Bailey, 2012; Ugarirza, 2002; Zlonick, Miller, Pearlstein, Howard, & Sweeney, 2006)…    

Μπάμπαλου Χριστίνα-Ελένη
MSc Σχολική & Αναπτυξιακή/Εξελικτική Ψυχολογία, Α.Π.Θ.
(Υπότροφος του Ωνάσειου Ιδρύματος)
- Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
- Επιστημονικός & Ερευνητικός Συνεργάτης στην Ά Παν/κή Ψυχιατρική και ΄Β  Παν/κή Νεογνολογική Κλινική του Γ.Π.Ν.Θ. Παπαγεωργίου
- Συντονίστρια Σχολών Γονέων
- Συντονίστρια Σχολικών Ψυχοκοινωνικών Προγραμμάτων Πρόληψης & Παρέμβασης
- Εισηγήτρια Ψυχοεκπαιδευτικών και Βιωματικών Σεμιναρίων
Επικοινωνία: +30 6973480170 & Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Διαβάστε σχετικά άρθρα
Επιλόχεια κατάθλιψη: Υποκειμενικό βίωμα vs κλινική συμπτωματολογία (μέρος 1ο)
Επιλόχεια κατάθλιψη στους άνδρες (3ο μέρος)



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Dagher, R.K., & Shenassa, E.D. (2012). Prenatal health behaviors and postpartum depression: is there an association? Archives of Women’s Mental Health, 15, 31-37.
 
2. Logsdon, M.C., Tomasulo, R., Eckert, D., Beck, C., & Dennis, C.L. (2012). Identification of Mothers at Risk for Postpartum Depression by Hospital-based Perinatal Nurses. The American Journal of Maternal Child Nursing, 37, 218-225.

3. Montgomery, P., Mossey, S., Adams, S., & Bailey, P.H. (2012). Stories of women involved in postpartum depression peer support group. International Journal of Mental Health Nursing, 21, 524-532.

4. Musser, A.K., Ahmed, A.H., Foli, K.J., & Coddington, J.A. (2012). Paternal Postpartum Depression: What Health Care Providers Should Know. Journal of Pediatric Health Care, 2, 1-7.


5. Patel, M., Bailey, R.K., Jabeen, S., Ali, S., Barker, N.C., & Osiezagha, K. (2012). Postpartum Depression: A Review. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 23, 534-542.
 
6. Sharma, V., Burt, V.K., & Ritchie, H.L. (2009). Bipolar II Postpartum Depression: Detection, Diagnosis, and Treatment.  The American Journal of Psychiatry, 166, 1217-1221.

7. Ugarirza, D.N., (2002). Postpartum Depressed Women’s Explanation of Depression. Journal of Nursing Scholarship, 34, 227-233.

8. Viguera, A.C., Tondo, L., Koukopoulos, A.E., Reginaldi, D., Lepri, B., & Baldessarini, R.J. (2011). Episodes of Mood Disorders in 2,252 Pregnancies and Postpartum Periods. The American Journal of Psychiatry, 168, 1179-1185.

9. Walker, P. (2012). Postpartum Depression: Is it Mood Disorder or Medical Condition? Journal of Genetic Counseling, 21, 239-240.

10. Yonkers, K.A., Ramin, S.M., Rush, A.J., Navarrete, C.A., Carmody, T., March, D., Hearttwell, S.F., & Leveno, K.J. (2001). Onset and Persistence of Postpartum Depression in an Inner –City Maternal Health Clinic System. The American Journal of Psychiatry, 158, 1856-1863.


11. Zlonick, C., Miller, I.W., Pearlstein, T., Howard, M., & Sweeney, P. (2006). A Preventive Intervention for Pregnant Women on Public Assistance at Risk for Postpartum Depression. The American Journal of Psychiatry, 163, 1443-1445.

Συγγραφή Άρθρου

Χριστίνα Μπάμπαλου
MSc Σχολική & Αναπτυξιακή/Εξελικτική Ψυχολογία, Α.Π.Θ. (Υπότροφος του Ωνάσειου Ιδρύματος)
Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Επιστημονικός & Ερευνητικός Συνεργάτης στην Ά Παν/κή Ψυχιατρική και ΄Β  Παν/κή Νεογνολογική Κλινική του Γ.Π.Ν.Θ. Παπαγεωργίου
Συντονίστρια Σχολών Γονέων
Συντονίστρια Σχολικών Ψυχοκοινωνικών Προγραμμάτων Πρόληψης & Παρέμβασης
Εισηγήτρια Ψυχοεκπαιδευτικών και Βιωματικών Σεμιναρίων

Επικοινωνία: +30 6973480170 & Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Προσωπικότητα
Από την Αυτοεκτίμηση στον Ναρκισσισμό (μέρος 2ο)
  • Παρασκευή, 09 Σεπτέμβριος 2016
  • Από: Άννα Αλβανού

Το γεγονός ότι η αυτοαντίληψη του ατόμου γίνεται όλο και πιο συγκεκριμένη δεν συνεπάγεται ότι υπάρχει αντικειμενικότητα ή ότι κάποιος θα είναι και πιο ικανοποιημένος με την εικόνα του...

Παιδαγωγική Ψυχολογία
Ειδική Αγωγή
  • Τετάρτη, 07 Σεπτέμβριος 2016
  • Από: Ασημίνα Αγγελίδου

Αν το παιδί δεν μπορεί να μάθει με τον τρόπο που το διδάσκουμε, τότε πρέπει να το διδάξουμε με τον τρόπο που μπορεί να μάθει - Maria Montessori Ειδική αγωγή σημαίνει την ειδικά...

Ψυχαναγκαστική διαταραχή
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή
  • Δευτέρα, 25 Απρίλιος 2016
  • Από: Μαρία Βερβέρη

Η Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ανήκει στην κατηγορία των αγχωδών διαταραχών με κύρια χαρακτηριστικά το υπερβολικό άγχος και την έντονη ανησυχία. Ο άνθρωπος που υποφέρει από την Ιδεοψυχαναγκαστική...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Κακοποίηση στην Παιδική Ηλικία: Συνέπειες στην Ενήλικη Ζωή( Μέρος 2)

Στη διαθέσιμη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται ποικίλες συνέπειες που εμφανίζονται μακροπρόθεσμα στην ενήλικη ζωή ατόμων που έχουν υποστεί παιδική κακοποίηση. Αξίζει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι ανάμεσα στους ενήλικες με κακοποίηση στην παιδική ηλικία υπάρχουν και εκείνοι που δεν παρατηρούνται σε κάποια από τις κατηγορίες των συνεπειών που θα αναλυθούν αλλά εκδηλώνουν αξιοσημείωτη ψυχική ανθεκτικότητα.

Παιδική Κακοποίηση: Μορφές και Συνέπειες στην Παιδική & Εφηβική Ηλικία ( Μέρος 1ο)

Το φαινόμενο της σωματικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία άρχισε να γίνεται γνωστό μόλις την δεκαετία του ’60 όταν οι γιατροί “ανακάλυψαν” ότι ορισμένα παιδιά τραυματίζονταν σωματικά από τους γονείς τους και έκαναν λόγο για το “σύνδρομο του κακοποιημένου παιδιού”, ενώ μια δεκαετία αργότερα άρχισε να γίνεται γνωστή και η πραγματική συχνότητα της σεξουαλικής κακοποίησης που μέχρι εκείνη την περίοδο θεωρούνταν ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο (Trickett, Negriff, Ji, & Peckins, 2011).

Προτεινόμενες Παρεμβάσεις για Ιδρυματικές Δομές και Θεσμούς Υιοθεσίας και Αναδοχής
Η διεθνής βιβλιογραφία κάνει μια σειρά από προτάσεις παρέμβασης των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά για όλους τους υπάρχοντες θεσμούς που εμπλέκονται στην φροντίδα παιδιών που δεν έχουν ή δεν επιτρέπεται ή δεν είναι εφικτό να επιστρέψουν στους βιολογικούς τους γονείς.
Βρέφη και Παιδιά σε Ιδρύματα: Επιπτώσεις στη Σωματική, Γνωστική και Κοινωνικοσυναισθηματική Ανάπτυξη
Ένας σημαντικός αριθμός ερευνών έχει δείξει ότι τα βρέφη και τα νεαρά παιδιά που μεγαλώνουν σε ορφανοτροφεία έχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης χαμηλής λειτουργικότητας σε ποικίλες περιοχές ανάπτυξης, όπως η σωματική, η γνωστική και η κοινωνικοσυναισθηματική. Ειδικότερα, όσον αφορά τη σωματική ανάπτυξη, παρατηρείται καθυστέρηση σε σημαντικούς δείκτες ανάπτυξης, όπως το βάρος, το ύψος και η περίμετρος του κεφαλιού.
 
Η Ιστορία Ίδρυσης των “σπιτιών” για παιδιά: Η εικόνα του Χθες και του Σήμερα
Η ίδρυση των πρώτων “σπιτιών” για παιδιά ως απάντηση στον ολοένα και αυξανόμενο αριθμό των εγκαταλειμμένων παιδιών που παρατηρούνταν στους δρόμους των πόλεων τοποθετείται χρονικά στη διάρκεια του 14ου και 15ου αιώνα στην Ιταλία.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.