Στρες στα παιδιά

Ως ενήλικοι έχουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με τα παιδιά: στην πορεία της ζωής μαθαίνουμε στρατηγικές και τρόπους αντιμετώπισης των στρεσογόνων καταστάσεων, ενώ τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα λόγω της περιορισμένης εμπειρίας. Επίσης είναι εξαρτημένα από εμάς και δεν μπορούν να είναι αυτάρκη, δεν έχουν διαμορφώσει την ατομική τους ταυτότητα και τις κοινωνικές τους σχέσεις, βιώνουν γρήγορες και σημαντικές αλλαγές στον εαυτό τους. 

Είναι επομένως αναγκαίο να τα βοηθήσουμε να αποκτήσουν τις δεξιότητες που χρειάζονται ώστε να χειρίζονται αποτελεσματικά το στρες.

Οι κλασικές συμβουλές εστιάζουν στο να βοηθάμε τα παιδιά να κοιμούνται και να τρέφονται καλά, να αθλούνται, να ξεκουράζονται, να παίζουν αρκετά. Nα δείχνουμε κατανόηση, να διαθέτουμε αρκετό χρόνο, να έχουμε ανοιχτή επικοινωνία και να συζητάμε ό,τι τα απασχολεί, να τα ενθαρρύνουμε διατηρώντας ένα ήρεμο οικογενειακό κλίμα και να τα προετοιμάζουμε για πιθανές στρεσογόνες καταστάσεις που θα αντιμετωπίσουν (π.χ. επίσκεψη στον οδοντίατρο).

Όλα αυτά είναι σίγουρα σημαντικά και όσο απλά ή κοινότυπα κι αν ακούγονται, συχνά αποδεικνύονται δύσκολα στην πράξη, επομένως καλό είναι να συνεχίζουμε να τα προσπαθούμε. 

Αλλά τι άλλο θα μπορούσαμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε τόσο τα παιδιά, όσο και τον εαυτό μας;

1. Έκφραση και διαχείριση συναισθημάτων

Το στρες είναι μέρος της ζωής μας, μας κρατά σε εγρήγορση και μας κινητοποιεί να βελτιώσουμε τον εαυτό μας και τη ζωή μας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μην υπερπροστατεύονται τα παιδιά: χαρακτηριστικό παράδειγμα οι γονείς που αποφεύγουν να συζητήσουν έντονα μπροστά στο παιδί για να μη στενοχωρηθεί. Αν και οι διαφωνίες που αφορούν σε θέματα ανατροφής του παιδιού, δεν είναι συνήθως καλό να συζητούνται παρουσία του, ένα κλίμα τεχνητής ηρεμίας και μυστικοπάθειας δεν βοηθά το παιδί να αναγνωρίσει, να εκφράσει και να διαχειριστεί τα συναισθήματά του. 

2. Δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και εκτόνωσης έντασης

Αν προσπαθούμε να προστατεύσουμε το παιδί και να λύσουμε για λογαριασμό του όλα του τα προβλήματα, δεν το βοηθάμε να αναπτύξει δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Χρειάζεται να το διευκολύνουμε να αντιμετωπίσει τα θέματα που το απασχολούν, αντί να του παρέχουμε έτοιμη λύση. Επίσης να το βοηθάμε να ανακαλύψει τρόπους εκτόνωσης, όπως το να απασχολείται με μια ευχάριστη και δημιουργική δραστηριότητα, να φροντίζει ένα ζωάκι, ή να κρατά ημερολόγιο.

3. Οι γονείς ως πρότυπο

Χρειάζεται να έχουμε και εμείς οι ίδιοι αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες. Οι κοντινοί ενήλικοι παρέχουν μοντέλα συμπεριφοράς στο παιδί. Είναι συχνό φαινόμενο υπερβολικά αγχώδεις γονείς να παραπονιούνται για παρόμοια αγχώδεις συμπεριφορές του παιδιού, χωρίς να αναγνωρίζουν τη δική τους συμβολή σε αυτό. Γι’ αυτό φροντίζουμε να ενημερωθούμε για το στρες και να αναπτύξουμε τεχνικές μακροπρόθεσμης διαχείρισης (π.χ. αλλαγή πεποιθήσεων και τρόπου σκέψης) αντί της βραχυπρόθεσμης αποφυγής του προβλήματος.

4. Σταθερότητα, οργάνωση, τρυφερότητα, φροντίδα, κοινωνικότητα

Η σταθερή συμπεριφορά από τους γύρω μας είναι προστατευτικός παράγοντας, ενώ οι απρόβλεπτες καταστάσεις μας στρεσάρουν.  Επομένως καλό είναι να προσπαθούμε να παρέχουμε σταθερότητα στο παιδί και μια οργανωμένη καθημερινή ζωή με κάποια πάγια προγράμματα. Χωρίς βέβαια να φτάνουμε στο άλλο άκρο της ακαμψίας και της απαρέγκλιτης τήρησης αυστηρών κανόνων. Επίσης, απλά πράγματα όπως η αγκαλιά, η συναναστροφή με φίλους και η φροντίδα του εαυτού μειώνουν το στρες και σε εμάς και στα παιδιά.

5. Η θετική όψη του νομίσματος

Κάθε αρνητικό γεγονός στη ζωή μας έχει και κάποιες θετικές όψεις.  Μέσα από δύσκολες καταστάσεις αποκτούμε νέες ικανότητες και μαθαίνουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Μαθαίνουμε λοιπόν στο παιδί να απολαμβάνει και να αξιοποιεί τα όσα έχει αντί να γκρινιάζει για όσα δεν έχει και να βλέπει και την άλλη όψη του νομίσματος. Η θετική σκέψη, το χιούμορ και η αισιοδοξία έχουν άμεση συσχέτιση με το επίπεδο ικανοποίησης από τη ζωή μας και την ευτυχία, αλλά και την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση αντικειμενικών δυσκολιών (π.χ. πιο γρήγορη ανάρρωση μετά από ένα ατύχημα).

6. Διεκδικητική συμπεριφορά

Η επιτυχία δεν έρχεται έτοιμη στο πιάτο, αλλά χρειάζεται να τη διεκδικήσουμε. Να ενθαρρύνουμε το παιδί να αναπτύξει διεκδικητική (και όχι επιθετική ή παθητική) συμπεριφορά, σεβόμενο τα όρια των άλλων αλλά πάνω απ’ όλα έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό του (αυτοπεποίθηση).  Εξάλλου το στρες δημιουργείται από μια αίσθηση αδυναμίας αντιμετώπισης όσων συμβαίνουν, γι’ αυτό είναι σημαντικό να πιστεύουμε στην αξία μας (αυτοεκτίμηση) και στις δυνάμεις μας.

7. Αναγνώριση κι αντιμετώπιση του στρες

Όπως είπαμε και στην αρχή, το στρες είναι μέρος της ζωής μας.  Όσο και να προσπαθήσουμε αποκλείεται να μη βιώσουμε ποτέ στρες, ούτε και είναι αυτό το ζητούμενο.  Επομένως, χρειάζεται να αποδεχτούμε την ύπαρξη στρες και να μην κατηγορούμε το παιδί που αγχώνεται ή να το συμβουλεύουμε ότι δεν πρέπει να νιώθει έτσι.  Είναι μία φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση και το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να το διδάξουμε να αναγνωρίζει τα συμπτώματα του στρες και να τα αντιμετωπίζει έγκαιρα και όσο μπορεί, με τους τρόπους που προαναφέραμε.

Τέλος να μη διστάζουμε να απευθυνθούμε πρώτα εμείς οι ίδιοι σε ψυχολόγο αν νιώθουμε ότι η κατάσταση έχει ξεφύγει, ή ότι δεν μπορούμε με κανένα τρόπο να επικοινωνήσουμε με το παιδί.  Και σε μεγαλύτερες ηλικίες να το ενθαρρύνουμε να ζητά και το ίδιο βοήθεια αντί να κλείνεται στον εαυτό του, καθώς όλοι χρειαζόμαστε στήριξη σε κάποιες δύσκολες στιγμές. 

 

Διαβάστε ακόμη το σχετικό άρθρο της Ψυχολόγου, Τ.Χονδρού: Στρες στα παιδιά: αιτίες και συμπτώματα .

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Σχετικά άρθρα
Σχέσεις (Μέρος 2ο)

Μορφές προσκόλλησης και σεξ Η ασφαλής σύνδεση διευκολύνει τη «χαλαρή και ευχάριστη»...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Κατανοήστε και αντιμετωπίστε τους φόβους σας!
αντιμετώπιση φόβων

«Οι δειλοί πεθαίνουν πολλές φορές», είχε πει ο Σέξπιρ. Εννοώντας πως κάθε φορά που δειλιάζουμε, δεν αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις, αποφεύγουμε το άγνωστο, το ρίσκο, τις δυσκολίες, δεν αγωνιζόμαστε για τα πιστεύω και τις επιθυμίες μας, δεν εκφράζουμε τη γνώμη μας, είναι ένας μικρός θάνατος.

Στρες στα παιδιά: αιτίες και συμπτώματα
στρες παιδιά

Ως ενήλικοι και μάλιστα πιεσμένοι από το σύγχρονο τρόπο ζωής, αναπολούμε την παιδική μας ηλικία σαν μια περίοδο ανεμελιάς και ελεύθερης έκφρασης. Συχνά λοιπόν πιστεύουμε ότι τα παιδιά δεν μπορεί να υποφέρουν από στρες, άγχος, κατάθλιψη και τα θεωρούμε ευτυχισμένα και ξένοιαστα. Στο κάτω-κάτω, δεν έχουν εργασιακά προβλήματα, δάνεια και λογαριασμούς που τρέχουν, τη φροντίδα της οικογένειας ή δύσκολες συζυγικές σχέσεις. 

Μήπως τρέμετε την απόρριψη;
απόρριψη

Μήπως τρέμετε την απόρριψη; Αν ναι, ο φόβος αυτός καθορίζει την ζωή σας και σας εμποδίζει να πετύχετε αυτά που θέλετε. 
Γιατί;  Επειδή δεν τολμάτε να αξιοποιήσετε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.  Ή επειδή αυτό-σαμποτάρεστε: για παράδειγμα, βγάζετε στην επιφάνεια τα αρνητικά σας στοιχεία, φεύγετε πριν δοκιμάσετε, απορρίπτετε για να μην σας απορρίψουν.

Είναι άραγε Κατάθλιψη;
Κατάθλιψη

Για να βεβαιωθεί κανείς ότι πράγματι υπάρχει κατάθλιψη χρειάζεται:
1. Να αποκλείσει

Άλλα προβλήματα υγείας (π.χ. αναιμία, έλλειψη κάποιων βιταμινών-στοιχείων), χρόνιοι πόνοι ή χρόνια κόπωση, παρενέργειες τυχόν φαρμακευτικής αγωγής (π.χ για καρδιά, πίεση, χοληστερίνη, ορμονικές θεραπείες). Βέβαια μερικά φάρμακα απλά χειροτερεύουν μια προϋπάρχουσα κατάθλιψη. 

Κατάθλιψη σε κοντινό μας πρόσωπο
Κατάθλιψη

Αν έχει κατάθλιψη κάποιος δικός σας άνθρωπος…

Δείξτε κατανόηση στο πώς αισθάνεται, δεν υπάρχουν "σωστά" και "λάθος" συναισθήματα.
Μην κριτικάρετε, προσβάλλετε, ενοχοποιείτε.
Συζητήστε με σοβαρότητα, ήπιο και γλυκό τρόπο για το πώς νιώθει.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.