Αόρατη αφοσίωση

Κάθε άνθρωπος καθώς μεγαλώνει, αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι έχει μια αίσθηση εκκρεμών λογαριασμών. Αυτοί οι λογαριασμοί μπορεί να προκύπτουν από πιθανές ανισορροπίες σε αυτά που πήρε και αυτά που έδωσε στην οικογένειά του, αλλά μπορεί και να προέρχονται από προηγούμενες γενιές και να μην υπάρχει σχετική συνειδητή γνώση – δεν παύουν όμως να επηρεάζουν τη συμπεριφορά του στο παρόν.

Όπως και να' χει, αυτοί οι εκκρεμείς λογαριασμοί δημιουργούν ένα σύνολο ευθυνών και προσδοκιών στα μέλη μιας οικογένειας, που συχνά αποδεικνύονται καταστροφικοί.

Για παράδειγμα, ας σκεφτούμε μια οικογένεια όπου το ένα από τα δυο παιδιά 'θυσιάστηκε', αφήνοντας τα όνειρά του για σπουδές και δουλεύοντας από μικρή ηλικία, ενώ το άλλο παιδί, ίσως επειδή οι οικονομικές συνθήκες για τους γονείς είχαν καλυτερεύσει, μπόρεσε να σπουδάσει.

Στην επόμενη γενιά, μπορεί να δούμε ότι έχει μεταφερθεί μια αίσθηση υποχρέωσης στα παιδιά του ανθρώπου που σπούδασε προς την οικογένεια του αδερφού που χρειάστηκε να εργαστεί από νωρίς. Δε χρειάζεται να υπάρχει η γνώση όλων των πληροφοριών - τα παιδιά ταυτίζονται με το συναίσθημα του γονιού τους και αυτό μεταφέρεται και σε μη λεκτικό επίπεδο. Έτσι, δε θα ήταν περίεργο να βλέπαμε στο παραπάνω παράδειγμα, τα παιδιά του ανθρώπου που δε μπόρεσε να σπουδάσει, να κουβαλούν μια αίσθηση ότι αδικούνται κι ότι η ζωή τους χρωστά.

Η αόρατη αφοσίωση

Οι οικογένειες έχουν μια αόρατη αφοσίωση, δηλαδή υποχρεώσεις ριζωμένες στις περασμένες γενιές που πρέπει να εξισορροπηθούν. Είναι σαν κάθε οικογένεια να διατηρεί ένα διαγενεαλογικό λογιστικό σύστημα αυτών που έχουν δοθεί και ψυχολογικά μιλώντας, του ποιος χρωστάει σε ποιον. Όποτε προκύπτουν αδικίες υπάρχει προσδοκία κάποιας μεταγενέστερης ανταπόδοσης και αποκατάστασης. Προβλήματα στις σχέσεις αναπτύσσονται όταν η δικαιοσύνη έρχεται πολύ αργά ή σε πολύ μικρό βαθμό για να ικανοποιήσει το άλλο άτομο (Goldenberg & Goldenberg, 2005)

Σε ένα άλλο παράδειγμα, μια κόρη που αντιμετώπισε αυστηρότητα και απαξίωση στην πατρική της οικογένεια, όταν παντρεύτηκε, ήταν σαν να άφηνε στη δική της κόρη δικαίωμα μόνο για ντροπή. Στο γιος της, αντίθετα, πιθανόν να δοθεί δικαίωμα μόνο στη φροντίδα, όπως είχε δει να γίνεται με το δικό της αδερφό. Εξαιτίας τέτοιων οικογενειακών επιταγών, τα παιδιά νιώθουν ασυνείδητα μια ηθική υποχρέωση να ζήσουν με βάση την κληρονομιά τους. Έτσι, ο γιος του παραπάνω παραδείγματος πιθανόν να μη μπορέσει να πάρει ποτέ την ευθύνη του εαυτού του, επειδή η κληρονομιά του είναι ότι οι άλλοι είναι εκεί για να τον φροντίζουν, ενώ η αδερφή του, ίσως περάσει τη ζωή της προσπαθώντας να αποβάλλει μια ντροπή που δεν είναι δική της.

Πως επέρχεται η ισορροπία στο οικογενειακό σύστημα

Τι μπορεί να γίνει λοιπόν, ώστε να επέλθει μια ισορροπία στο οικογενειακό σύστημα; Αρχικά, χρειάζεται εμπιστοσύνη για να εξετασθούν οι κληροδοτημένες εκτιμήσεις και να δεχτούν τα μέλη της οικογένειας ότι μπορούν να έχουν πιο ικανοποιητικές σχέσεις.

Χρειάζεται, ακόμη, να υπάρξει σαφής επίγνωση της οικογενειακής αφοσίωσης - ποιος είναι δεμένος με ποιον, τι αναμένεται από τα μέλη της οικογένειας, πως εκφράζεται η αφοσίωση, τι συμβαίνει όταν λογαριασμοί της αφοσίωσης δεν είναι ίσοι. Με αυτόν τον τρόπο, θα διευθετηθούν παλιοί οικογενειακοί λογαριασμοί και, με τα δικαιώματα όλων των μελών να λαμβάνονται υπόψιν, θα γίνει εφικτό να ανοιχτούν δρόμοι στις αδιέξοδες σχέσεις και να επέλθει, τελικά, η συμφιλίωση μεταξύ των γενεών.

 

Βιβλιογραφία

Goldenberg. I και Goldenberg. H. (2005). Οικογενειακή Θεραπεία. Μια Επισκόπηση. Αθήνα: Εκδόσεις Έλλην.

Συγγραφή Άρθρου

Κωνσταντίνα Γεραντώνη

kostantina_gerantoniΕπαγγελματική ιδιότητα: Κοινωνική Λειτουργός
Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Περισσότερες Πληροφορίες: Σύντομο Βιογραφικό Συνεργάτη 

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Αυτοεκπληρούμενη Προφητεία - Τι είναι και πώς λειτουργεί
Αυτοεκπληρούμενη Προφητεία

Είναι δυνατόν μια εσφαλμένη πεποίθηση, όσο ισχυρή και να είναι, να μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να φερθούν αναλόγως ώστε να την επαληθεύσουν; Η κλινική μας εμπειρία μας λέει πως ναι.

Κρίσεις Πανικού, φοβίες: Φυσιολογικές αντιδράσεις ανθρώπων με υγιές υπόβαθρο - Μια συζήτηση με την Χάρις Κατάκη
Χάρις Κατάκη

Κ.Γ.: Πολύ συχνά, απευθύνονται στους ψυχοθεραπευτές άνθρωποι που εκδηλώνουν συμπτώματα όπως κρίσεις πανικού, φοβίες, κατάθλιψη. Ποια είναι η θέση σας πάνω σε αυτό το θέμα;

Χ.Κ.:Πιστεύω ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ψυχικές ασθένειες αλλά φυσιολογικές αντιδράσεις στα αδιέξοδα.

Δημιουργώντας τρίγωνα στις σχέσεις
τριγωνικές σχέσεις

Ο ψυχίατρος Murray Bowen (1966) μιλά εκτενώς στη θεωρία του, για τα τρίγωνα στις σχέσεις των μελών μιας οικογένειας. Συχνά, μέσα στο άτομο ή και στις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους, δημιουργείται συναισθηματική ένταση. Ένας μηχανισμός για να αντεπεξέλθουμε στο άγχος που μας προκαλεί αυτή η ένταση, είναι να 'καλέσουμε' στη σχέση που έχει τη δυσκολία, ένα τρίτο άτομο για να ανακουφίσει το υπάρχον στρες.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.