πως να μιλήσω στα παιδιά

Η οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας τα τελευταία χρόνια, η ανεργία, οι μειώσεις μισθών, συντάξεων και η οικονομική στενότητα προκαλούν απόγνωση και σύγχυση στην πλειονότητα του πληθυσμού επειδή προδιαγράφουν ένα εξαιρετικά αβέβαιο μέλλον. 

Η δυσκολία αντιμετώπισης των καθημερινών προβλημάτων και της κάλυψης των βασικών αναγκών προκαλεί σταδιακά αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, των ψυχοσωματικών διαταραχών,  και οδηγεί σε ψυχολογικά αδιέξοδα επειδή αυξάνει το αίσθημα της έλλειψης βοήθειας  και της αβεβαιότητας για ένα καλύτερο μέλλον. Μέσα σε αυτό τον φαύλο κύκλο της οικονομικής δυσχέρειας η σκέψη των γονιών επικεντρώνεται στα παιδιά και στην νεολαία που  ενώ βρίσκονται στην αφετηρία των δημιουργικών τους προσπαθειών  καλούνται να πάρουν μέρος σε ένα συνεχή και δυσβάσταχτο αγώνα  για ένα καλύτερο μέλλον με πολλές προσωπικές θυσίες αλλά αβέβαιο αποτέλεσμα.

Συχνά οι γονείς αμφιταλαντεύονται ανάμεσα στον αν θα πρέπει να μιλήσουν στα παιδιά τους για την οικονομική κατάσταση της χώρας και τις συνέπειες που κατ’ επέκταση προκαλεί στο οικογενειακό περιβάλλον ή αν θα πρέπει να αποσιωπήσουν αυτό το γεγονός επειδή μπορεί να βλάψει την ψυχική υγεία του παιδιού τους. Συχνά ερωτήματα που προκύπτουν είναι ‘’αν με ρωτήσει γιατί δεν έχουμε χρήματα’’ τι να πω;  πώς να πω όχι στις διακοπές ή τι θα πω  για το μειωμένο  χαρτζιλίκι του; Τι πρέπει να του εξηγήσω;  Πρέπει να πω την αλήθεια ή πρέπει να βρω δικαιολογίες για να μην αυξήσω στο παιδί μου, το φόβο, τον θυμό και τις ενοχές;

Τα παιδιά και οι  έφηβοι μοιράζονται καθημερινά την ανασφάλεια, το άγχος και την αγωνία για το τι πρόκειται να συμβεί καθώς  επηρεάζονται τόσο από την οικογένεια τους παρακολουθώντας τον καθημερινό αγώνα των μεγάλων για επιβίωση όσο  και από το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.  Είναι αδιαμφισβήτητο ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με το τι συμβαίνει μέσα στην οικογένεια του και στην χώρα που ζει καθώς η αυτοσυντήρηση του εξαρτάται από τις οικονομικές εξελίξεις και τις περικοπές των δαπανών που οι γονείς του καλούνται να διαχειριστούν. Ωστόσο ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού οι γονείς θα πρέπει να τα κρατούν ενήμερα στο βαθμό όμως που τους επιτρέπει η αντίληψη τους.

Διαφορετικά θα μιλήσουμε σε ένα παιδί που είναι 6 ετών και διαφορετικά σε ένα που είναι 14 καθώς δεν έχουν τις ίδιες γνωστικές και συναισθηματικές δεξιότητες ώστε να διαχειριστούν τα αρνητικά γεγονότα. Οι γονείς θα πρέπει να  είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στον τρόπο περιγραφής της κατάστασης, χρησιμοποιώντας πολλά παραδείγματα και απλά λόγια από καθημερινά συμβάντα  χωρίς περιττές λεπτομέρειες που ενισχύουν το φόβο ότι κάτι πολύ δραματικό πρόκειται να συμβεί. Ο λόγος των γονιών θα πρέπει να είναι ήπιος , ρεαλιστικός και καθησυχαστικός χωρίς πιθανές δραματοποιήσεις που μπορεί να κάνουν τα παιδιά να μεγιστοποιήσουν ή να παρανοήσουν την σημασία της κατάστασης καθώς κάτι τέτοιο το μόνο που θα προκαλούσε θα ήταν ο κλονισμός της ψυχικής τους υγείας.

Οι γονείς θα πρέπει να προσπαθούν να περάσουν καθημερινά το μήνυμα στα παιδιά τους ότι η πιο σημαντική αξία στην ζωή δεν είναι τα χρήματα και τα υλικά αγαθά αλλά τα ψυχικά αποθέματα και οι ηθικές αξίες όπως η αγάπη, η ευτυχία, η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στα κοντινά μας πρόσωπα, η ομαδικότητα , η αλληλεγγύη , η ενσυναίσθηση, οι υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις και η σημασία του να απολαμβάνουμε τις μικρές χαρές της ζωής όπως πχ μια βόλτα, ένα παγωτό ή ένα παιχνίδι.

Πάνω από όλα όμως είναι σημαντικό να τονίσουμε την σημασία του οικογενειακού δεσμού. Θα πρέπει τα παιδιά να θεωρούν  την οικογένεια τους σαν ένα σταθερό και υποστηρικτικό δίκτυο  όπου θα έχουν δικαίωμα να εκφράσουν τις ανησυχίες τους, τους φόβους τους και τα άγχη τους , γνωρίζοντας πως οι γονείς τους θα κάνουν το καλύτερο δυνατό για να απαντήσουν στα ερωτήματα τους, διαβεβαιώνοντας ότι είναι πάντα εκεί για να μοιραστούν οποιαδήποτε δυσκολία, συνεισφέροντας συναισθηματικά και ψυχικά όσο περισσότερο μπορούν. Σε περιόδους οικονομικής κρίσης και κρίσης αξιών η ανθρώπινη επικοινωνία και η συναισθηματική ασφάλεια κρίνεται αναγκαία και αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την διατήρηση της ψυχικής υγείας του παιδιού και της οικογένειας.

Επίσης είναι σημαντικό να τονίσουμε στα παιδιά ότι η οικονομική κρίση έχει αγγίξει την πλειονότητα των οικογενειών, έτσι ώστε να μην  αναπτύσσονται επιθετικά συναισθήματα και καλλιεργείται ο θυμός του παιδιού εναποθέτοντας ευθύνες και καθιστώντας υπευθύνους τους γονείς του για την κατάσταση. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να κατανοήσουν και να ακούσουν ότι κάθε δυσκολία είναι προσωρινή και ότι οι γονείς τους  με συνεχή αγώνα, προσπάθεια και αυτοσυγκράτηση θα κάνουν οτιδήποτε περνάει από το χέρι τους για να καλύψουν τις ανάγκες τους.

Η αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον είναι απαραίτητη για την διαχείριση της ψυχικής υγείας του παιδιού. Σημαντική προϋπόθεση για την διατήρηση της ηρεμίας και ασφάλειας του παιδιού είναι να γνωρίζει ότι οτιδήποτε οικονομικό ζήτημα προκύψει στην οικογένεια θα συζητηθεί και μαζί του. Αν είναι αναγκαίο κακό να σταματήσουν κάποιες δραστηριότητες του παιδιού, θα πρέπει να είναι ενήμερο και να έχει το λόγο, συζητώντας από κοινού ποιες από αυτές θα έχουν μικρότερο συναισθηματικό κόστος . Οι γονείς δίνοντας έμφαση στις προτεραιότητες και όχι στις περιττές ανάγκες  θα πρέπει να καθησυχάσουν το παιδί ότι στο άμεσο μέλλον οι δραστηριότητες του θα καλυφτούν και ότι μια προσωρινή  διακοπή δεν σημαίνει και το τέλος. 

Επιπλέον οι γονείς θα πρέπει να αποφύγουν να βλέπουν τηλεόραση με εκπομπές που αφορούν την οικονομική κρίση όταν είναι παρόν το παιδί τους επειδή σε αυτές συνήθως παρατίθενται διαφορές απόψεις, ενίοτε και υπερβολικές, οι οποίες μπορεί να ενισχύουν το άγχος, την ανασφάλεια ακόμα και το θυμό του παιδιού για ότι συμβαίνει  καθώς το παιδί δεν έχει αναπτύξει ακόμα ολοκληρωμένη κριτική σκέψη για να τις αξιολογήσει. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει οι γονείς να είναι ο κύριος πομπός που θα συζητάει και θα διαψεύδει τα γεγονότα που το παιδί ακούει και βλέπει στις ειδήσεις μετριάζοντας την ανησυχία και τους φόβους του.

Η οικονομική κρίση δεν είναι κάτι μόνιμο αλλά παροδικό, ωστόσο το οικογενειακό σύστημα σε όλη αυτή την δύσκολη περίοδο θα πρέπει να είναι μια ενωμένη ομάδα όπου τα μέλη τους θα  διασφαλίζουν την ψυχική και σωματική της υγεία. Απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθεί ένας τέτοιος στόχος είναι ο επαναπροσδιορισμός των ψυχικών αποθεμάτων και των προσωπικών αξίων που κάθε μέλος της οικογένειας έχει ξεχωριστά.

Οι προσωπικές ηθικές αξίες μας όπως η κοινωνική αλληλεγγύη, η αγάπη, η ομαδικότητα, το κύρος, η ασφάλεια, η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στους γύρω μας  επηρεάζουν την σκέψη μας και καθορίσουν τον τρόπο συμπεριφοράς μας. Οι γονείς θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τις αξίες τους και να αναρωτηθούν τους λόγους που τις επέλεξαν καθώς αυτό είναι το μεγαλύτερο εφόδιο για να μην κλονιστούν τα  συναισθήματα και οι στενές σχέσεις που θα βοηθήσουν κάθε οικογένεια να αντιμετωπίσει την δύσκολη κατάσταση πιο ψύχραιμα. Ας χρησιμοποιήσουν οι γονείς την κρίση σαν μια ευκαιρία ισχυροποίησης των ηθικών αξιών των παιδιών τους ώστε να δημιουργήσουν υγιείς πολίτες για μια σωστότερη κοινωνία.
          

Συγγραφή Άρθρου

Eπιβατιανού Αντιγόνη - Ψυχολόγος

Eπιβατιανού Αντιγόνη: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ονομάζομαι Επιβατιανού Αντιγόνη και είμαι συμβουλευτική  ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια. Ειδικεύτηκα στην συμβουλευτική ψυχοθεραπεία για εφήβους, ενήλικες και ζευγάρια με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου της Σκωτίας.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Τροχοπέδη στην εξέλιξη της ζωή μας
Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Τι είναι η αυτοεκτίμηση;
Αυτοεκτίμηση είναι η γνώμη που έχουμε για τον εαυτό μας. Όταν το συναίσθημα αυτό είναι υγιές έχουμε μια θετική άποψη για τον εαυτό μας. και για τη ζωή γενικότερα. Νιώθουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία όλες τις προκλήσεις που μας τυχαίνουν.

Οδηγεί ο φόβος της μοναξιάς σε ακατάλληλες σχέσεις;
φόβος μοναξιάς

Από πολύ νωρίς γαλουχούμαστε με την πεποίθηση ότι η προσωπική μας αξία είναι στενά συνδεδεμένη με την ικανότητα μας να βρούμε ένα σύντροφο, ότι ο γάμος είναι η πιο σπουδαία σχέση στη ζωή μας και επομένως δεν θα ήμαστε πλήρεις αν δεν βρούμε το άλλο μας μισό.

Μήπως μεγαλώνετε ένα αυταρχικό παιδί, έναν επίδοξο δικτάτορα μέσα στην οικογένεια;
αυταρχικό παιδί

Αρκετά παιδιά είναι απαιτητικά και θέλουν τα πράγματα να γίνονται όπως αυτά τα φαντάζονται. Πολλές φορές γίνονται εγωκεντρικά και δεν δέχονται το « όχι» σαν απάντηση στις απαιτήσεις τους. Εάν η προσωπικότητα του παιδιού είναι ισχυρή και νιώσει ότι υπάρχει «κενό εξουσίας» μπορεί να εκδηλώσει αυταρχικές τάσεις προσπαθώντας να έχει τον έλεγχο τόσο στο σχολείο όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον.

Γιατί η απιστία μπορεί να συμβεί και στους πιο πετυχημένους γάμους;
απιστία στο γάμο

Οι περισσότεροι άνθρωποι ξεκινούν την κοινή τους ζωή με τις καλύτερες προδιαγραφές. Όμως επειδή οι σχέσεις είναι μαραθώνιος είναι σημαντικό οι δυο σύζυγοι να προσπαθούν να διατηρούν ισχυρό το δεσμό που υπάρχει μεταξύ τους. Είναι αλήθεια ότι οι περισσότεροι που απιστούν δεν επιθυμούν συνειδητά να καταστρέψουν τη σχέση με τον αγαπημένο τους.

Μεγαλώνοντας συναισθηματικά υγιή παιδιά
συναισθηματικά υγιή παιδιά

Όλοι θέλουμε να είμαστε σωστοί γονείς. Τι σημαίνει όμως αυτό; Είναι ένας στόχος που μπορούμε να πετύχουμε βασιζόμενοι απλά και μόνο στην αγάπη που νιώθουμε για το παιδί μας; Σαφώς και όχι γιατί η γονεϊκή διαπαιδαγώγηση είναι μια συνεχής προσπάθεια να αναδείξουμε τις ικανότητες των παιδιών και πάνω από όλα να τα βοηθήσουμε να πιστέψουν στον εαυτό τους.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.