Πόσο οικείες σας ακούγονται οι παραπάνω φράσεις; Λέγονται συχνά ανάμεσα σε «συζητήσεις» γονέων με τα παιδιά τους, συζύγους, συγγενείς, φίλους… Είναι ο βασικός τρόπος επικοινωνίας μας. Αυτό μας έχουν διδάξει, αυτό συνεχίζουμε να κάνουμε… Καταρχάς, να υπενθυμίσουμε ότι ο διάλογος αποτελείται από, τουλάχιστον, έναν ομιλητή κι έναν ακροατή. Ωστόσο, και οι δύο άνθρωποι πρέπει να μιλάνε, και οι δύο χρειάζεται να ακούνε.

Ας επικεντρωθούμε, λοιπόν, στον ρόλο του ακροατή που βασικό του χαρακτηριστικό πρέπει να είναι η δεξιότητα της ενεργητικής ακρόασης (ή αντανακλαστικής ακοής). Σύμφωνα με αυτή, ο ακροατής πρέπει να καταλάβει, να ερμηνεύσει και να αξιολογήσει το τι ακούει. Όχι να κάνει διάγνωση, κριτική, να πει τη γνώμη του ή να δώσει συμβουλή!

Βασικά χαρακτηριστικά της ενεργητικής ακρόασης είναι:

(α) η ενσυναίσθηση. Ο ακροατής προσπαθεί να μπει στον κόσμο του ομιλητή, να δει την κατάσταση με τα μάτια του άλλου, χωρίς ωστόσο να επηρεάσει ολιστικά την κρίση του,

(β) η κατανόηση. Αυτό σημαίνει ότι ακούει προσεκτικά μία μία τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο ομιλητής και καταλαβαίνει τι είναι αυτό που του λέει και κυρίως τι είναι αυτό που νιώθει, ακόμα και αν δεν το λέει με λέξεις. Τι θέλει να του εκφράσει. Ανησυχία, προβληματισμό, αρνητικά συναισθήματα, απογοήτευση…,

(γ) ο σεβασμός στον ομιλητή αλλά και στη συγκεκριμένη δυσκολία που εκφράζει. Καλό είναι ο ακροατής να μην υποβιβάζει το συναίσθημα ή το πρόβλημα. Είτε επειδή το θεωρεί «ασήμαντο», είτε επειδή πιστεύει ότι με αυτόν τον τρόπο θα κάνει τον ομιλητή να νιώσει καλύτερα. Αν «μειώσει» το θέμα, το μόνο που θα καταφέρει είναι να μην εκφράζει ο ομιλητής τα συναισθήματά του (εφόσον δε γίνονται αποδεκτά) και να νιώθει ενοχές επειδή τα συναισθήματά του είναι «λανθασμένα». Αντίθετα, πρέπει να υπάρχει «ζεστασιά» και ειλικρίνεια ανάμεσα στα μέλη που συζητούν. Δεν υπάρχει λόγος ο ακροατής να προσποιείται ότι ακούει, ότι ενδιαφέρεται, ότι αγωνιά… Ακόμα και αν δεν το πει ο ίδιος με λόγια, θα το πει το σώμα του με πράξεις!

Πρακτικές συμβουλές προς τον ακροατή:
Ο ομιλητής πρέπει να καταλάβει ότι τον ακούτε και ότι θέλετε να τον ενθαρρύνετε να συνεχίσει να μιλά. Δώστε προσοχή. Δείξτε ότι ακούτε. Πώς γίνεται αυτό; Λεκτική επικοινωνία: πείτε μία λέξη ή επιφώνημα π.χ. «Καταλαβαίνω», «Μάλιστα», «Ναι…», «αχα…», «χμ…», κάντε ερώτηση π.χ. «Θέλεις να μου πεις περισσότερα γι’ αυτό;». Μη λεκτική επικοινωνία (γλώσσα σώματος): νεύμα κεφαλιού, χτύπημα στην πλάτη, τόνος φωνής, κοίταγμα στα μάτια, αφοσίωση στη συζήτηση και όχι σε άλλες δραστηριότητες (τηλεόραση, κινητό). Μην ξεχνάτε ότι με το να τον παροτρύνετε να συνεχίσει δε δείχνετε ότι συμφωνείτε αλλά ότι τον ακούτε.

Για να είστε σίγουροι ότι κατανοήσατε σωστά τα λεγόμενά του μπορείτε να κάνετε διευκρινιστικές ερωτήσεις («Τι εννοείς όταν λες…;»), να παραφράσετε τα λόγια του, δηλαδή να δηλώσετε αυτό που ειπώθηκε («Αυτό που ακούω είναι ότι …») και να ανακεφαλαιώσετε («Αυτό που κατάλαβα από όσα μου είπες…»).

Ακόμη, εφόσον μπαίνετε στον κόσμο του ομιλητή, συμπάσχετε και είναι καλό να αναγνωρίζετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του («Φαίνεται πως δε σ’ αρέσει καθόλου…» , «Πρέπει να αναστατώθηκες πολύ, όταν συνέβη αυτό.»). Το ζητούμενο είναι να διατυπώσετε με λόγια αυτό που νομίζετε ότι αισθάνεται ή σκέφτεται ο άλλος, αποσιωπώντας τα δικά σας συναισθήματα.

Σε περίπτωση σύγκρουσης, αν γίνεται μονόλογος, το πιο πιθανό είναι να μη βρεθεί λύση, να χειροτερέψει η κατάσταση ή να αποχωρήσει κάποιος. Αν όμως ο ένας γίνει ακροατής, υπάρχει πιθανότητα συνεργασίας. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας «Ποιος είναι ο στόχος αυτής της συζήτησης; Να φωνάξουμε, να κατηγορήσουμε ο ένας τον άλλο, ή να αλλάξουμε τον συνηθισμένο τρόπο επικοινωνίας μας και να βρούμε μία κοινή λύση;».

Να θυμάστε: Όπως κάθε δεξιότητα έτσι και αυτή αποκτάται μέσω της εξάσκησης. Όσο περισσότερο προσπαθείτε, τόσο καλύτερα αποτελέσματα θα έχετε!

 

Βιβλιογραφία:

  • Emery, E.E. (1987). Empathy: Psychoanalytic and client-centered. American Psychologist, 42, 513-515.
  • Faber, A. & Mazlish, E. (2007). Οδηγός προσέγγισης των εφήβων. Μετάφρ.: Περαντωνάκης, Γ., Εκδόσεις: Μπουκουμάνη, Αθήνα. - (2009).
  • Οδηγός προσέγγισης των παιδιών. Μετάφρ.: Περαντωνάκης, Γ., Εκδόσεις: Μπουκουμάνη, Αθήνα.
  • Gordon, T. (1974). P.E.T.: Parent effectiveness training. Wyden, New York.

 

Συγγραφή Άρθρου

Οφίδου Ηλιάνα Ψυχολόγος - MSc

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.


Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Πώς να πειθαρχήσετε τα παιδιά σας μέσω του περιγραφικού επαίνου
  • Τρίτη, 14 Μάρτιος 2017
  • Από: Βαλεντίνα Θεοδώρου

Η συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών είναι ένα βαρύ και δύσκολο στοίχημα για τους γονείς. Μέσα σε μια δυσβάσταχτη και γεμάτη απαιτήσεις καθημερινότητα, οι γονείς καλούνται να πειθαρχήσουν και να...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD)
  • Τετάρτη, 08 Μάρτιος 2017
  • Από: Ειρήνη Κελγιάννη

Ένα αρκετά γνωστό φαινόμενο στις μέρες μας είναι τα παιδιά να έχουν μαθησιακές δυσκολίες. Παλαιότερα δεν υπήρχε κάποια διάγνωση για τα συγκεκριμένα παιδιά με αποτέλεσμα να είναι...

Διάφορα θέματα Ψυχολογίας
Αυτοπραγμάτωση: Τι είναι και πώς επιτυγχάνεται σύμφωνα με τον Maslow
  • Τετάρτη, 08 Μάρτιος 2017
  • Από: Έλλη Γκαλτέμη

Σύμφωνα με τον υποστηρικτή της θετικής ψυχολογίας, Αβραάμ Μάσλοου, η ψυχολογία οφείλει να διαθέτει διευρυμένα επιστημονικά όρια και δεν πρέπει να αρκείται μόνο στην εξέταση της συμπτωματολογίας και, κατ’ επέκταση, στην εξεύρεση μεθόδων αντιμετώπισης αυτής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Θυμάμαι όταν το παιδί μου ήταν μικρό...

Ρουτίνα, πρόγραμμα, φωνές, συνήθεια, ακαταστασία, υποχρεώσεις... Αυτές οι λέξεις ίσως ακούγονται πολύ γνώριμες στους γονείς. Μήπως, όμως, τους κάνουν να χάνουν τις πιο πολύτιμες στιγμές καθώς το βρέφος γίνεται νήπιο, πηγαίνει στο δημοτικό, φτάνει στην εφηβεία και τέλος ενηλικιώνεται; Μεταφερθείτε για λίγα λεπτά στο μέλλον...

«Μέχρι πότε θα διαβάζω το παιδί μου;»

Τόσο ο γονιός όσο και το παιδί καλό είναι να αποδεχθούν ότι το σχολείο και η μελέτη στο σπίτι είναι υποχρέωση του μαθητή και όχι του γονέα! Γι’ αυτό, εξαρχής, ο γονιός μπορεί να ξεκαθαρίσει στο παιδί ότι «Το σχολείο και το διάβασμα είναι δική σου ευθύνη» και βέβαια να το πιστεύει και να το τηρεί και ο ίδιος!

Μήπως τελικά η "παράλογη" (για εμάς) συμπεριφορά του παιδιού είναι "φυσιολογική" (για το ίδιο);

Αν θέλουμε να επικοινωνήσουμε με το παιδί είναι προτιμότερο να μπούμε εμείς στον δικό του κόσμο και όχι εκείνο στον δικό μας! Ο παιδικός κόσμος είναι μαγικός, φανταστικός και οι κανόνες δεν έχουν καμία θέση σε αυτόν. Έτσι, το παιδί δε βλέπει τη συμπεριφορά του ως πρόβλημα.

Για ποια πράγματα στο σπίτι είναι υπεύθυνο το παιδί;

Γύρω στην ηλικία των τριών ετών το παιδί αρχίζει να ζητά να «βοηθήσει» τον γονιό σε εργασίες που γίνονται στο σπίτι. Η προσφορά του αυτή θα ήταν προτιμότερο να γίνει αποδεκτή όσο πιο νωρίς γίνεται, γιατί συχνά η επιθυμία εξανεμίζεται γρήγορα. Ακόμα και αν δε το ζητάει, όμως, ο γονέας θα μπορούσε να αναρωτηθεί:

«Εκείνο είναι το κρεβάτι του μπαμπά και της μαμάς. Αυτό είναι το δικό σου...»

Όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα το παιδί κοιμάται στο κρεβάτι των γονιών του τόσο πιο δύσκολη θα είναι η μετάβαση στο δικό του δωμάτιο. Οι λόγοι για τους οποίους καλό είναι το παιδί να κοιμάται στον χώρο του αναφέρθηκαν εκτενώς στο άρθρο «Το παιδάκι μας κοιμάται μαζί μας, στο κρεβάτι μας… Πού είναι το κακό σ’ αυτό;». Εδώ, προχωράμε στο επόμενο στάδιο και καταγράφουμε τεχνικές με τις οποίες η μετάβαση αυτή μπορεί να γίνει με πιο «ανώδυνο» τρόπο.