Σχετικά άρθρα x

 
Η διεθνής βιβλιογραφία κάνει μια σειρά από προτάσεις παρέμβασης των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά για όλους τους υπάρχοντες θεσμούς που εμπλέκονται στην φροντίδα παιδιών που δεν έχουν ή δεν επιτρέπεται ή δεν είναι εφικτό να επιστρέψουν στους βιολογικούς τους γονείς.

Έτσι, για παράδειγμα, στους ιδρυματικούς θεσμούς προτείνεται να παρέχεται μια εκτεταμένη εκπαίδευση στους φροντιστές πάνω στη ψυχοσυναισθηματική και κοινωνικογνωστική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς επίσης και μία εκπαίδευση για την εκμάθηση κατάλληλων αναπτυξιακά αλληλεπιδράσεων, πρακτικών τρόπων έκφρασης ενσυναίσθησης και ανταποκρίσεων απέναντι στα ανοίγματα του παιδιού, οι οποίοι θα χαρακτηρίζονται από συνέπεια και σταθερότητα (Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012. Groark & Mccall, 2011. Mccall, Fish, Groark, Muhamedrahimov, Palomov & Nikiforova, 2012. Mccall, Groark, Fish, Harkins, Serrano & Gordon, 2010. Oliveira, Soares, Martins, Silva, Marques & Baptista, 2012). 

Παράλληλα, προτείνονται μια σειρά από δομικές αλλαγές οι οποίες περιλαμβάνουν: α) μείωση του μεγέθους των υπό επίβλεψη ομάδων παιδιών, β) ενσωμάτωση στις ομάδες παιδιών με διαφορετικές ηλικίες και ποικίλες καταστάσεις αναπηρίας, γ) ανάθεση των μικρών ηλικιακά ομάδων παιδιών (π.χ. νεογέννητα-4 ετών) σε δύο βασικούς φροντιστές και δ) διαμόρφωση του ωραρίου εργασίας με τρόπο που να επιτρέπει ο ένας από τους δύο φροντιστές να είναι παρών για περισσότερα από τα παιδιά καθ’ όλη την διάρκεια των ωρών που είναι ξύπνια μέσα στην εβδομάδα ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη δεσμού με ένα σταθερό πρόσωπο φροντίδας, ε) τερματισμός της συνήθους ιδρυματικής πρακτικής για μεταφορά των παιδιών σε νέες ομάδες έτσι ώστε τα παιδιά να μπορούν να παραμένουν κατά την διάρκεια της παραμονής τους στο ίδρυμα με τα ίδιους φροντιστές και τα ίδια άτομα της ηλικίας τους, στ) εγκαθίδρυση της “οικογενειακής ώρας” κατά την οποία θα απαγορεύονται οι επισκέψεις, και οι φροντιστές θα δαπανούν χρόνο, παίζοντας ελεύθερα για 1 ώρα το πρωί και 1 ώρα το απόγευμα, με ένα παιδί που θα τους έχει ανατεθεί σταθερά (Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012. Groark & Mccall, 2011. Mccall, Fish, Groark, Muhamedrahimov, Palomov & Nikiforova, 2012. Mccall, Groark, Fish, Harkins, Serrano & Gordon, 2010. Oliveira, Soares, Martins, Silva, Marques & Baptista, 2012).

Τέτοιου τύπου παρεμβάσεις επιφέρουν σημαντικές θετικές αλλαγές: α) βελτίωση των δεικτών σωματικής ανάπτυξης (βάρος, ύψος, περιφέρεια στήθους), β) βελτίωση της συναισθηματικής συμπεριφοράς του παιδιού και πιο ώριμη κοινωνικογνωστική ανάπτυξη, γ) βελτίωση της σχέσης φροντιστή-παιδιού, μεγαλύτερη δέσμευση του παιδιού προς τον φροντιστή, δ) καλύτερη ποιότητα παιχνιδιού, περισσότερο θετικό συναίσθημα κατά την διάρκειά του και περισσότερο αρνητικό συναίσθημα κατά την διάρκεια των στιγμών αποχωρισμού από το βασικό πρόσωπο φροντίδας (επιθυμητό), ε) μεγαλύτερη πιθανότητα επιστροφής στον βασικό φροντιστή μετά από κάποια επαφή με έναν ξένο, στ) μείωση του ποσοστού εμφάνισης του δεσμού τύπου αποδιοργάνωσης, ζ) αύξηση κατά 2.5 φορές της πιθανότητας το παιδί να εμφανίσει μια οργανωμένη συμπεριφορά προσκόλλησης με τον φροντιστή, η) μείωση της αδιαφοροποίητης φιλικότητας και περισσότερο άγχος ξένου
(Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012. Groark & Mccall, 2011. Mccall, Fish, Groark, Muhamedrahimov, Palomov & Nikiforova, 2012. Mccall, Groark, Fish, Harkins, Serrano & Gordon, 2010. Oliveira, Soares, Martins, Silva, Marques & Baptista, 2012).

Από την άλλη, οι παρεμβάσεις που προτείνονται για τους θεσμούς της υιοθεσίας και της αναδοχής επικεντρώνονται κατά κύριο λόγο στην εκπαίδευση των θετών ή ανάδοχων γονέων σε συγκεκριμένες γονικές δεξιότητες. Οι γονείς (θετοί/ανάδοχοι), λοιπόν, κατ’ αρχήν ενθαρρύνονται να επενδύσουν ψυχολογικά στη φροντίδα του παιδιού σαν να ήταν δικό τους παιδί. Στη συνέχεια, ενημερώνονται για τις ιδιαίτερες ανάγκες ενός ιδρυματοποιημένου παιδιού, τονίζεται η σπουδαιότητα της συναισθηματικής τους διαθεσιμότητας και εκπαιδεύονται σε τεχνικές ενεργοποίησης της γλώσσας και διαχείρισης της συμπεριφοράς.

Όλα αυτά συνδυάζονται με συχνά κλινικά τηλέφωνα και εβδομαδιαίες (αρχικά, σταδιακά μειώνεται η συχνότητα) κατ’ οίκον επισκέψεις για παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης. Μια άλλη φιλοσοφία παρέμβασης επικεντρώνεται στη σπουδαιότητα του συγχρονισμού της αλληλεπίδρασης γονέα-βρέφους/παιδιού με στόχο να εμπλουτιστούν οι ικανότητες αυτό-ρύθμισης του βρέφους. Ο γονέας, λοιπόν, εκπαιδεύεται στο να αντιληφθεί ότι σε κάθε πλαίσιο αλληλεπίδρασης με το παιδί είναι σημαντικό να αφήνει το ίδιο το παιδί να ρυθμίζει την αλληλεπίδραση και ο ίδιος απλά να “επιστρέφει”, να αντανακλά στο παιδί με κάποιο τρόπο αυτό που εκείνο έχει μόλις κάνει. Δηλαδή, ενθαρρύνεται ο γονέας στο να μάθει να ακολουθεί τις ενέργειες του παιδιού και όχι να τις κατευθύνει. Για παράδειγμα, αν η μητέρα και το παιδί παίζουν τουβλάκια και το παιδί τοποθετήσει δύο τουβλάκια μαζί, τότε η μητέρα ενδείκνυται να μιμηθεί και η ίδια την κίνηση του παιδιού ή να σχολιάσει αυτό που έκανε το παιδί, όπως το χρώμα από τα τουβλάκια που το παιδί επέλεξε, παρά να πάρει την πρωτοβουλία να κατευθύνει ενεργά το παιχνίδι ξεκινώντας να χτίζει έναν πύργο από τουβλάκια. Με αυτόν τον τρόπο, εμπλουτίζεται η ικανότητα του παιδιού να ρυθμίζει μόνο του τη συμπεριφορά του και την προσοχή του (Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012).        

Επίσης, οι γονείς βοηθιούνται να μάθουν να συμπεριφέρονται με σωστούς τρόπους διατροφής ακόμα και όταν το παιδί αποτυγχάνει να αποσπάσει “διατροφική φροντίδα”. Αυτό είναι κρίσιμης σημασίας για ιδρυματοποιημένα βρέφη που έχουν υποστεί πρώιμες αντίξοες συνθήκες αποστέρησης και συχνά την ανάγκη τους για τροφή δεν την εκδηλώνουν ξεκάθαρα με συμπεριφορές πείνας αλλά με αποφυγή ή αντίσταση λόγω της γενικότερης προβληματικής προσκόλλησης που αναπτύσσουν (ανασφαλής τύπος δεσμού). Έτσι, οι γονείς μαθαίνουν να επανερμηνεύουν τα συμπεριφορικά σημάδια του παιδιού και να παρέχουν τροφή ακόμα και όταν το ίδιο το παιδί δεν διεκδικεί αυτήν την “διατροφική φροντίδα“. Με αυτόν τον τρόπο δεν βελτιώνονται μονάχα οι γονικές δεξιότητες διατροφής αλλά και η ποιότητα προσκόλλησης του βρέφους.

Τέλος, ένας ακόμη στόχος της παρέμβασης είναι να εκπαιδεύσει τους γονείς να αναγνωρίζουν σημάδια της αδιαφοροποίητης κοινωνικότητας (η εκδήλωση “κοινωνικής φιλικότητας” προς άγνωστα πρόσωπα), η οποία αποτελεί μια πολύ συνηθισμένη συνέπεια της ιδρυματοποίησης των παιδιών, και να αναπτύξουν στρατηγικές αποθάρρυνσης αυτής της συμπεριφοράς (Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012). 

Όλα τα προαναφερόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να εφαρμοστούν και στους βιολογικούς γονείς στους οποίους προορίζεται να επιστρέψει το παιδί που προσωρινά μεταφέρθηκε σε ένα ίδρυμα. Έτσι, η ικανότητα αυτών των ευάλωτων γονέων να φροντίζουν με επάρκεια το παιδί τους, η αναπτυξιακή έκβαση του ίδιου του παιδιού καθώς και η ποιότητα της σχέσης γονέα-παιδιού εμπλουτίζονται (Bakermans-Kranenburg, Steele, Zeanah, Muhamedrahimov, Vorria, Dabrova-Krol, Steele, Van Ijzendoorn, Juffer, & Gunnar, 2011. Dozler, Zeanah, Wallin & Shauffer, 2012)…                    

Διαβάστε σχετικά άρθρα
Η Ιστορία Ίδρυσης των “σπιτιών” για παιδιά: Η εικόνα του Χθες και του Σήμερα
Βρέφη και Παιδιά σε Ιδρύματα: Επιπτώσεις στη Σωματική, Γνωστική και Κοινωνικοσυναισθηματική Ανάπτυξη      

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.    Bakermans-Kranenburg, M.J., Steele, H., Zeanah, C.H., Muhamedrahimov, R. J., Vorria, P., Dabrova-Krol, N.A., Steele, M., Van Ijzendoorn, M.H., Juffer, F., & Gunnar, M.R. (2011). Attachment and Emotional Development in Institutional Care: Characteristics and Catch Up. Monographs of the Society for Research in Child Development, 76, 62-91.
2.    Dozler, M., Zeanah, C.H., Wallin, A.R., & Shauffer, C. (2012). Institutional Care for Young Children: Review of Literature and Policy Implications. Social Issues and Policy Review, 6, 1-25.
3.    Groark, C.J., & Mccall, R.B. (2011). Implementing changes in institutions to improve young children’s development. Infant Mental Health Journal, 32, 509-525.
4.    Mccall, R.B., Fish, L.A., Groark, C.J., Muhamedrahimov, R. J., Palomov, O., & Nikiforova, N. V. (2012). The role of transitions to new age groups in the development of institutionalized children.  Infant Mental Health Journal, 33, 421-429.
5.    Mccall, R.B., Groark, C.J., Fish, L., Harkins, D., Serrano, G., & Gordon, K. (2010). A Socioemotional Intervention in a Latine American Orphanage. Infant Mental Health Journal, 31, 521-542.
6.    Oliveira, P.S., Soares, I., Martins, C., Silva, J.R., Marques, S., & Baptista, J. (2012). Indiscriminate behavior observed in the strange situation among institutionalized toddlers: Relations to caregiver report and to early family risk. Infant Mental Health Journal, 33, 187-196.

 

Συγγραφή Άρθρου

Χριστίνα Μπάμπαλου
MSc Σχολική & Αναπτυξιακή/Εξελικτική Ψυχολογία, Α.Π.Θ. (Υπότροφος του Ωνάσειου Ιδρύματος)
Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Επιστημονικός & Ερευνητικός Συνεργάτης στην Ά Παν/κή Ψυχιατρική και ΄Β  Παν/κή Νεογνολογική Κλινική του Γ.Π.Ν.Θ. Παπαγεωργίου
Συντονίστρια Σχολών Γονέων
Συντονίστρια Σχολικών Ψυχοκοινωνικών Προγραμμάτων Πρόληψης & Παρέμβασης
Εισηγήτρια Ψυχοεκπαιδευτικών και Βιωματικών Σεμιναρίων

Επικοινωνία: +30 6973480170 & Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Ο μύθος του τέλειου γονέα
  • Πέμπτη, 01 Δεκέμβριος 2016
  • Από: Γιάννης Ξηντάρας

Τα καλά σενάρια έχουν σασπένς και αφήνουν το καλό για το τέλος. Σ'αυτό το σημείωμα θα πούμε την κατάληξη στην αρχή και το μυστήριο θα λυθεί μία και καλή: Δεν υπάρχει τέλειος...

Αυτοβοήθεια
Κοινωνικά κατασκευασμένος ανδρισμός
  • Κυριακή, 27 Νοέμβριος 2016
  • Από: Χατζηστρατή Μάγδα

Αναρωτιέμαι, άραγε πόσες γενιές αντρών δεν ανατράφηκαν με το κλισέ: «οι άνδρες δεν κλαίνε, μονάχα δακρύζουν…»; Η ευαισθησία, η συμπόνια, η εκδήλωση των συναισθημάτων, αυτά, δηλαδή,  που για ένα...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Παιδιά και Πολεμικές Τέχνες
  • Τρίτη, 22 Νοέμβριος 2016
  • Από: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Το taekwondo είναι η μεγάλη αγάπη της ζωής μου ,από τόσο μικρό παιδάκι με θυμάμαι όταν έμπαινα στο dojo ( ο χώρος της προπόνησης στην Κορεάτικη γλώσσα), ξεχνούσα τα πάντα, ήμουν απόλυτα...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Κακοποίηση στην Παιδική Ηλικία: Συνέπειες στην Ενήλικη Ζωή( Μέρος 2)

Στη διαθέσιμη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται ποικίλες συνέπειες που εμφανίζονται μακροπρόθεσμα στην ενήλικη ζωή ατόμων που έχουν υποστεί παιδική κακοποίηση. Αξίζει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι ανάμεσα στους ενήλικες με κακοποίηση στην παιδική ηλικία υπάρχουν και εκείνοι που δεν παρατηρούνται σε κάποια από τις κατηγορίες των συνεπειών που θα αναλυθούν αλλά εκδηλώνουν αξιοσημείωτη ψυχική ανθεκτικότητα.

Παιδική Κακοποίηση: Μορφές και Συνέπειες στην Παιδική & Εφηβική Ηλικία ( Μέρος 1ο)

Το φαινόμενο της σωματικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία άρχισε να γίνεται γνωστό μόλις την δεκαετία του ’60 όταν οι γιατροί “ανακάλυψαν” ότι ορισμένα παιδιά τραυματίζονταν σωματικά από τους γονείς τους και έκαναν λόγο για το “σύνδρομο του κακοποιημένου παιδιού”, ενώ μια δεκαετία αργότερα άρχισε να γίνεται γνωστή και η πραγματική συχνότητα της σεξουαλικής κακοποίησης που μέχρι εκείνη την περίοδο θεωρούνταν ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο (Trickett, Negriff, Ji, & Peckins, 2011).

Βρέφη και Παιδιά σε Ιδρύματα: Επιπτώσεις στη Σωματική, Γνωστική και Κοινωνικοσυναισθηματική Ανάπτυξη
Ένας σημαντικός αριθμός ερευνών έχει δείξει ότι τα βρέφη και τα νεαρά παιδιά που μεγαλώνουν σε ορφανοτροφεία έχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης χαμηλής λειτουργικότητας σε ποικίλες περιοχές ανάπτυξης, όπως η σωματική, η γνωστική και η κοινωνικοσυναισθηματική. Ειδικότερα, όσον αφορά τη σωματική ανάπτυξη, παρατηρείται καθυστέρηση σε σημαντικούς δείκτες ανάπτυξης, όπως το βάρος, το ύψος και η περίμετρος του κεφαλιού.
 
Η Ιστορία Ίδρυσης των “σπιτιών” για παιδιά: Η εικόνα του Χθες και του Σήμερα
Η ίδρυση των πρώτων “σπιτιών” για παιδιά ως απάντηση στον ολοένα και αυξανόμενο αριθμό των εγκαταλειμμένων παιδιών που παρατηρούνταν στους δρόμους των πόλεων τοποθετείται χρονικά στη διάρκεια του 14ου και 15ου αιώνα στην Ιταλία.
Εξαρτήσεις στην εφηβική ηλικία: Διάγνωση, παράγοντες κινδύνου - συννοσηρότητα (Μέρος 1ο)
Η κατάχρηση ουσιών από εφήβους είναι ένα βασικό θέμα το οποίο απασχολεί όλους όσους ασχολούνται με την εφηβική συμπεριφορά, από τους ειδικούς ψυχικής υγείας που ενδιαφέρονται για τα αίτια, τις επιπτώσεις και την αντιμετώπισή της έως και τους γονείς οι οποίοι φοβούνται για την σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών τους.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.