παιδιά και οθόνες

Για τα Χριστούγεννα, ο 11χρονος γιός μου ζήτησε από τον Αη Βασίλη κινητό τηλέφωνο και η 12χρονη κόρη μου λαπτοπ. Φαντάζομαι -για την ακρίβεια δεν φαντάζομαι, είμαι απολύτως βέβαιος... πως δεν είμαι ο μόνος γονιός που αντιμετωπίζω το πρόβλημα της νέας εποχής, την εξάρτηση των παιδιών μας από τις κάθε λογής οθόνες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα παιδιά περνούν πλέον περισσότερο χρόνο μπροστά από οθόνες από όσο ποτέ στο παρελθόν. Μαζί με τις τηλεοράσεις, τα smartphones, τα γραπτά μηνύματα και τα βιντεοπαιχνίδια, πολλά παιδιά έχουν τώρα προσωπικούς υπολογιστές, ψηφιακές συσκευές αναπαραγωγής μουσικής και το Διαδίκτυο για να γεμίσουν κάθε στιγμή εγρήγορσης. Και τα στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και πολύ μικρά παιδιά προσχολικής ηλικίας προσχωρούν τώρα στις ψηφιακές διασκεδάσεις.

Παρόλα αυτά, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις από τους ειδικούς της δημόσιας υγείας και τους ερευνητές, η αληθινή έρευνα που εξετάζει πόσο πραγματικά εθιστικά είναι τα ψηφιακά μέσα είναι περιορισμένη. Στην πραγματικότητα, μέχρι τώρα, μεγάλο μέρος αυτής της έρευνας έχει επικεντρωθεί στον εθισμό των βιντεοπαιχνιδιών, όμως λίγα πράγματα έχουν ειπωθεί για το Ιντερνέτ, τα διαδικτυακά παιχνίδια, τα σόσιαλ μέντια και όλες τις μορφές ηλεκτρονικής επικοινωνίας.

Με βάση τις διαθέσιμες έρευνες, η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία πρότεινε πρόσφατα ακόμη μια νέα διάγνωση, τη Διαταραχή Ιντερνετικών παιχνιδιών (IGD). Με βάση άλλες μορφές εθιστικής συμπεριφοράς, όπως το πρόβλημα τυχερών παιχνιδιών, τα συμπτώματα που ενδέχεται να υποδηλώνουν IGD περιλαμβάνουν: ξόδεμα υπερβολικού χρόνου ονλαιν, αδυναμία ελέγχου της χρήσης, απώλεια ενδιαφέροντος για άλλες δραστηριότητες κ.λπ.

Σε πρόσφατο ερευνητικό άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychology of Popular Media Culture η καθηγήτρια Sarah E. Dormoff του Πανεπιστημίου του Κεντρικού Μίτσιγκαν και μια ομάδα ερευνητών, παρουσίασαν τα αποτελέσματα δύο μελετών που επικέντρωσαν σε παιδιά ηλικίας 4 έως 11 ετών, δεδομένου ότι εξαρτώνται περισσότερο από τους γονείς τους για πρόσβαση σε ψηφιακές συσκευές. Επίσης, τα συμπτώματα της εθιστικής συμπεριφοράς μπορεί να είναι ευκολότερο να ανιχνευθούν σε μικρότερα παιδιά, αφού συνήθως δεν είναι τόσο μυστικοπαθή όσο τα μεγαλύτερα. Η Dormoff και οι συνεργάτες της ανέπτυξαν ένα γονικό μέτρο για την εθιστική χρήση των μέσων προβολής οθόνης από τα παιδιά, που ονόμασαν Μέτρηση Προβληματικής Χρήσης Μέσων (PMUM).

Τα κριτήρια του PMUM περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων διαπιστώσεις όπως:

  • Είναι όλο και πιο δύσκολο να κρατήσω το παιδί μου μακριά από την (κάθε είδους) οθόνη.
  • Το παιδί μου σκέφτεται συνεχώς πως θα χρησιμοποιήσει οθόνες
  • Το παιδί μου αναστατώνεται όταν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει οθόνες.
  • Προβλήματα προκύπτουν στην οικογένειά μας όταν το παιδί μου δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει οθόνες.
  • Το πρώτο πράγμα που το παιδί μου ζητά να κάνει όταν επιστρέφει στο σπίτι από το σχολείο είναι να χρησιμοποιήσει οθόνες.
  • Όταν το παιδί μου έχει μια κακή μέρα, τα διάφορα μέσα με οθόνες φαίνεται να είναι το μόνο πράγμα που τον βοηθάει να αισθανθεί καλύτερα

Στη συνέχεια οι ερευνητές ζήτησαν απο μητέρες και πατέρες των παιδιών να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με την ψυχοκοινωνική λειτουργία του παιδιού, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσο έδειξαν προβλήματα συμπεριφοράς, συναισθηματικά συμπτώματα ή προβλήματα κοινωνικοποίησης με άλλα παιδιά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υψηλά αποτελέσματα σε συσχετίστηκαν έντονα με το συνολικό χρόνο ενασχόλησης με οθόνες.

Οσο μεγαλύτερος ο χρόνος, τόσο πιο έντονη υπερκινητική συμπεριφορά, κοινωνικά προβλήματα με άλλα παιδιά, καθώς και προβλήματα συμπεριφοράς (επιθετική δράση, κλπ.).

Συνολικά, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα προβλήματα με τον εθισμό στις οθόνες μπορούν να ξεκινήσουν πολύ νωρίτερα από ό, τι αντιλαμβάνονται πολλοί γονείς και υπογραμμίζουν πόσο σημαντικό είναι να παρακολουθούν οι γονείς πώς τα παιδιά τους χρησιμοποιούν τα διάφορα μέσα. Δεδομένου ότι είμαστε ακόμα στα αρχικά στάδια της ψηφιακής επανάστασης και οι νέες εμπειρίες των μέσων ενημέρωσης, όπως η εικονική και η επαυξημένη πραγματικότητα, είναι ακόμα εν πολλοίς αδοκίμαστες ως προς τις επιπτώσεις τους στα παιδιά, πρέπει να εξετάσουμε πιο τεκμηριωμένα τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τα παιδιά που θα βρίσκονται αύριο στην πρώτη γραμμή της νέας ψηφιακής εποχής.

Βέβαια ο Αγιος Βασίλης -αν βρει τα χρήματα... θα φέρει στα παιδιά μου τα δώρα που ζητάνε, παρότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα της έρευνας είναι απογοητευτικές. Θα ήταν όμως παράλογο να αντιδράσει κανείς στερώντας από τα παιδιά του ηλεκτρονικά μέσα σε αυτές τις ηλικίες, που όλοι τους οι συμμαθητές είναι ήδη εθισμένοι στα διάφορα μαραφέτια της νέας εποχής και χειρίζονται τηλέφωνα και τάμπλετ καλυτερα από τους γονείς τους.

Αλλά να σας πω την αλήθεια, με τρώει η αγωνία για το πως θα μπορέσω να ελέγξω τον εθισμό και την πιθανότητα εκτροπής, χωρίς να γίνω καταπιεστικός -όπως προχτές που με επιασε η κόρη μου να προσπαθώ να διαβάσω τα μηνύματά της στο Viber και μου έριξε τόσο κράξιμο, όσο ποτέ. Γιατί αν το κάνω άγαρμπα όπως αφελώς προσπάθησα, είναι βέβαιο ότι θα χάσω το παιχνίδι. Κι αυτό το ξέρουμε ολοι...

Συγγραφή Άρθρου

Νίκος Μάστορας

nikosmastorasΟ Νίκος Μάστορας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Είναι δημοσιογράφος με εμπειρία σε όλους τους τομείς του έντυπου και ηλεκτρονικού Tύπου, καθώς και στα social media. Εργάστηκε για 35 χρόνια στον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη. Σήμερα εργάζεται στην εφημερίδα "Εθνος". Είναι πατέρας δύο παιδιών και έχει αυτοβούλως εξερευνήσει αρκετά πεδία της ψυχολογικής επικράτειας. Η εξερεύνηση αυτή συνεχίζεται..

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. |

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Οι τρεις νόμοι του Ερωτα
Ερωτας

Μα, έχει ο έρωτας νόμους, όπως η αλγεβρα αξιώματα; Οι πιο ρομαντικοί, ίσως και οι περισσότερο πρόθυμοι για επανάσταση -γιατί ο έρωτας μοιάζει μερικές φορές και με αυτήν- και μόνο που ακούσατε αυτή την ερώτηση απαντήσατε αρνητικά. Οχι, δε μπορεί ο έρωτας να υποκύπτει σε νόμους, αφού ο ίδιος είναι ο υπέρτατος νόμος, αυτός που κινεί την ίδια τη ζωή.

Οταν ο Μπάτμαν....μαζεύει το παιδικό δωμάτιο
παιδιά και αγγαρείες

Για όλους υπάρχουν δουλειές που μοιάζουν με αγγαρεία. Να πλύνεις τα πιάτα. Να διαβάσεις το μάθημα της επόμενης μέρας για το σχολείο. Να μαζέψεις το δωμάτιό σου. Ειδικά όταν είσαι μικρό παιδί, όπως όλοι οι γονείς γνωρίζουν πολύ καλά, οι περισσότερες δουλειές που δεν περιλαμβάνουν παιχνίδι εκλαμβάνονται σαν αγγαρείες και γίνονται υπό πίεση, πότε με απειλές και πότε με υποσχέσεις.

Η αυτοπραγμάτωση σαν... μόδα
αυτοπραγμάτωση

Στην ιεραρχία των ανθρώπινων αναγκών, ο αμερικανός ψυχολόγος Abraham Maslow (1908-1970) βρήκε ότι υπάρχει ένα μοντέλο πυραμίδας με πέντε βασικές ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι καθώς περνούν τη ζωή τους. Οι άνθρωποι παρακινούνται να επιτύχουν ορισμένες ανάγκες, έγραψε το 1943, με βασικότερη βέβαια τη φυσική τους επιβίωση.

Οταν ο άνθρωπος γίνεται "γαλλικό κλειδί"
σχέσεις άνθρωπος

Στα λεξικά, η λέξη “εργαλειοποίηση”, περιγράφεται ως “η συμφεροντολογική αντιμετώπιση μιας κατάστασης, ενός γεγονότος ή κάποιου ανθρώπου”.

Στις ανθρώπινες σχέσεις, η εργαλειοποίηση είναι μια κατάσταση που βιώνουμε πολύ πιο συχνά από οσο παραδεχόμαστε. Προκύπτει συνήθως όταν μια σχέση ολοκληρώνει τον κύκλο της, απομένουν όμως εκκρεμότητες που πρέπει να διευθετούνται από κοινού, με κυριότερη την ανατροφή των παιδιών.

Η απόρριψη και πως να τη διαχειριστείτε
απόρριψη

Οταν εκδόθηκε το διαζύγιο του, ας τον πούμε, Νίκου, αυτος δεν ήταν ούτε έτοιμος, ούτε το ήθελε. Αποδέχθηκε όμως να δώσει τη συγκατάθεσή του σε ένα συναινετικό διαζύγιο για να μην πληγωθούν τα δυο παιδιά τους από την αντιδικία. Ειχαν περάσει 15 χρόνια μαζί με την πρώην, πλέον, συζυγό του. Και δεν ήταν δική του επιλογή να χωρίσουν.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.