Το τι είναι καλό και τι κακό έχει νόημα, όταν έχει νόημα, σε συνθήκες ζωής. Και μονάχα για τους ανθρώπους. Κανείς δε θα ρωτήσει μια πέτρα ή έναν σκατζόχοιρο να του πουν αν είναι καλοί η κακοί. Επίσης, κανείς δεν διανοείται να ρωτήσει ένα πτώμα αν είναι καλό ή κακό. Ακόμα κι αν αυτό το πτώμα ανήκει στον αρχιβασανιστή των SS Μέγκελε, δεν είναι καλό ή κακό. Όταν υπήρξε άνθρωπος, και ενόσω ζούσε, τότε μόνον το ερώτημα είχε ένα νόημα.

Πριν από λίγα χρόνια, ένας παιδικός μου φίλος αυτοκτόνησε. Είχα προσπαθήσει, νόμιζα, να τον βοηθήσω. Στην πραγματικότητα δεν είχα κάνει τίποτα σημαντικό. Ο άνθρωπος είχε πρόβλημα οικογενειακό. Συμβουλές του έδινα, αλλά την ίδια την πηγή του προβλήματος δεν την προσέγγισα όσο εκείνος ζούσε ακόμα, να προσπαθήσω να αλλάξω πραγματικά κάτι. Σκεφτόμουν να μην ανακατευτώ. Κι αυτό, νομίζω πια, ήταν ένα λάθος.

Ο παιδικός μου φίλος δε ζει πια για να το αξιολογήσει και να με καθησυχάσει, όμως εγώ ζω και το πιστεύω.

Βλέπετε, ο άνθρωπος που αποφασίζει να δώσει τέλος στη ζωή του, ο μελλοντικός αυτόχειρας δηλαδή, θέλουμε δε θέλουμε, το καταλαβαίνουμε ή αρνούμαστε να το αποδεχθούμε, είναι με το ένα πόδι πέραν του καλού και του κακού ενόσω ζει ακόμα.

Κι αφού είναι μακράν, τότε οι αποφάσεις του μπορεί να είναι απόλυτα κακές χωρίς αυτό να τον απασχολεί πια. Επιπλέον ξεχνάμε κάτι τόσο ουσιώδες που ίσως να μην το βλέπουμε επειδή είναι πελώριο και μπροστά στα μάτια μας: όποιος αποφασίσει να πεθάνει, αυτοτιμωρείται με την πιο σκληρή ποινή που οποιαδήποτε κοινωνία θα μπορούσε να του επιβάλει για οποιοδήποτε έγκλημα έχει διαπράξει, όσο αποτρόπαιο κι αν είναι.

Η ποινή για τον Μέγκελε και κάθε μαζικό δολοφόνο θα είναι σε μερικές χώρες ο θάνατος, όμως σε άλλες θα είναι τα ισόβια. Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα με τη θανατική ποινή καταργημένη, ο σίριαλ κίλερ που αυτοκτονεί, επιβάλει στον εαυτό του ποινή πιο σκληρή από αυτήν που θα του επέβαλε η ίδια η κοινωνία με τους θεσμούς της.

Γιατί δεν υπάρχει κλιμάκωση στην ποινή του θανάτου, δεν υπάρχουν αποχρώσεις, δεν υπάρχει περίπτωση να ξαναβγείς στην κοινωνία στα γεράματα, όπως στα ισόβια. Υπάρχει μόνο η μανιχαιστική εκδοχή:  ζεις ή πεθαίνεις.

Κι όταν αποφασίσεις ότι πεθαίνεις, δε σε νοιάζει πια η ανθρώπινη δικαιοσύνη, για την ακρίβεια δε σε νοιάζουν πια τα ανθρώπινα παρά μόνο σα ματαιοδοξία μιας κάποιας μνήμης, κι αυτό ίσως.

Το καθοριστικό λοιπόν όταν αντιμετωπίζουμε ως φίλοι κι όχι σαν ειδικοί έναν άνθρωπο που εκδηλώνει πρόθεση αυτοχειρίας, είναι -νομίζω- να μην περιοριστούμε σε στερεοτυπικές γενικότητες όπως η κουβέντα “κι εμείς φτάσαμε σε δύσκολες καταστάσεις αλλά δεν καταλήξαμε εκεί”, ούτε να του θυμίσουμε τη ματαιότητα της πράξης, τη χαρά της ζωής, τον πανδαμάτορα χρόνο κι όλα τουτα. Γιατί όταν κάποιος αποφασίσει να πεθάνει, θεωρεί πως "εξιλεώνεται". Πιθανός τρόπος να σώσεις έναν δικό σου άνθρωπο, είναι να επωμιστείς μέρος απ' το βάρος που κουβαλά. Να εμπλακείς ενεργά στο πρόβλημα. Κι αν δε μπορείς ο ίδιος, φρόντισε να διαμορφώσεις στο μέτρο που σου αναλογεί, έναν κόσμο που να υπάρχουν άλλοι που μπορούν.

Κάθε εργοδότης που απολύει έναν εργαζόμενο που αγωνιά και δεν έχει άλλους πόρους, κάθε άπληστος που προκαλεί μια κοινωνική κρίση για να ευημερήσει ο ίδιος, και για να μην επεκταθώ σε παραδείγματα, καθένας που θεωρεί «δικό σου πρόβλημα» αυτό που εσύ βιώνεις με την αγωνία του μελλοθάνατου, κάθε ένας που θεωρεί ότι η φούσκα της προσωπικής του ευημερίας είναι ο μοναδικός υπαρκτός κόσμος, ας το ξέρει: Ρώσικη ρουλέτα παίζει με τον κόσμο.

Γιαυτό, σαν άνθρωπος που εχασε φίλο από αυτοχειρία καθώς δεν ενεπλάκη ενεργά στο πρόβλημα που τον έφερε εκτός ζωής, πιστεύω πλέον ότι ο η εμπλοκή αντί μιας γενικής αντιμετώπισης, εαν βέβαια είναι εφικτή (φυσικά τον πρώτο λόγο πρέπει να έχει ενας ψυχίατρος η ψυχολόγος, αν αυτό είναι εφικτό) ίσως αποτελέσει το δρόμος που, αν είμαστε τυχεροί, να τον οδηγήσει ξανά στο φως εξω απ το τούνελ.

Διαβάστε ακόμη το άρθρο: Οικονομική κρίση και αυτοκτονίες: τελικά συσχετίζονται; του Ψυχολόγου Ν.Δοϊρανλή

Συγγραφή Άρθρου

Νίκος Μάστορας

nikosmastorasΟ Νίκος Μάστορας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Είναι δημοσιογράφος με εμπειρία σε όλους τους τομείς του έντυπου και ηλεκτρονικού Tύπου, καθώς και στα social media. Εργάστηκε για 35 χρόνια στον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη. Σήμερα εργάζεται στην εφημερίδα "Εθνος". Είναι πατέρας δύο παιδιών και έχει αυτοβούλως εξερευνήσει αρκετά πεδία της ψυχολογικής επικράτειας. Η εξερεύνηση αυτή συνεχίζεται..

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. |

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ενέσεις ενεργής φιλίας
φιλία

Στο πεδίο της φιλίας, όλοι είμαστε ερασιτέχνες ψυχολόγοι. Με την έννοια ότι λίγο ή πολύ, δεν υπάρχει κανείς απο εμάς που κάποια στιγμή στη ζωή του να μην κλήθηκε να υποστηρίξει ψυχολογικά κάποιον φίλο του, που περνάει μια δύσκολη περίοδο στη ζωή του.

Στο σημείωμα αυτό θα ήθελα, δια μέσου της προσωπικής εμεπιρίας -αφού δεν έχω ειδικές γνώσεις ψυχολογίας παρά μόνο εμπειρικές- να σας μεταφέρω το πως ένας φίλος μπορεί να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα το φίλο του τη στιγμή της κρίσης.

Το μυστικό όνομα
μυστικό όνομα

Tο όνομα που δίνουμε σε μια κατάσταση, είναι η βάση για την ανάπτυξη μιας εποικοδομητικής αντιμετώπισής της, γιατί τα θέματα πρέπει να λύνονται αφού πρώτα προσδιοριστούν.

Μπορεί κανείς να βαρεθεί στον παράδεισο;
ευτυχία

Το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ έκανε πριν από μερικά χρόνια μια έρευνα με μερικά ποντίκια. οι επιστήμονες τα 'εβαλαν σε έναν λαβύρινθο πολυτελείας, με όλα τα κομφόρ που θα μπορούσε ποτέ να επιθυμήσει ένα σύγχρονο τρωκτικό: σέξι θηλυκά, άφθονη μάσα, παιχνίδια, τηλεόραση πλάσματος. Αυτός ο παράδεισος είχε όμως μια παγίδα.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.