Αποφάσισα να προσεγγίσω το συγκεκριμένο θέμα με αφορμή τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα στη Νορβηγία, τα οποία επηρέασαν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλες τις γωνίες του πλανήτη, υπενθυμίζοντας σε όλους μας πόσο προσωρινή είναι η αίσθηση της ασφάλειας που έχουμε δημιουργήσει αλλά και πόσο ευάλωτη είναι η ίδια μας η ύπαρξη.

 

Το σύνδρομο του επιζώντα (Survivor Guilt) παρατηρείται πολύ συχνά σε άτομα τα οποία έχουν βιώσει κάποιο πολύ έντονο τραυματικό γεγονός, όπως φυσική καταστροφή, πόλεμο, επιδημία ή ακόμη και ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα. 

Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από έντονες τύψεις καθώς και ενοχές, οι οποίες προέρχονται από την υποσυνείδητη εσφαλμένη αντίληψη  του ατόμου που επέζησε ότι δεν θα έπρεπε να είχε επιζήσει από τη στιγμή που όλοι οι άλλοι γύρω του έχασαν τη ζωή τους. 

Το σύνδρομο αυτό εντοπίστηκε το 1960 και ακολούθησαν  αρκετές μελέτες πάνω στους επιζώντες του ολοκαυτώματος. Σημερα κατατάσσεται ως διαταραχή πλέον στο DSM μαζί με το PTSD (Μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής άγχους) και μοιράζονται πολλά κοινά συμπτώματα. 

Εκτός από το έντονο αίσθημα των τύψεων, το ατομο βιώνει εξαιρετικά έντονο άγχος και τείνει να κατηγορεί τον εαυτό του ότι δεν προσπάθησε αρκετά να σώσει τους υπόλοιπους, όποτε δεν του αξίζει να ζει. Πιστεύει ότι έχει κατά κάποιο τρόπο μερίδιο ευθύνης για ο?τι συνέβη και πως δεν συνέβαλε, με την αδυναμία του, στο να προσφέρει βοήθεια.

Αυτές οι Καταστροφικές Σκέψεις προκαλούν κατάθλιψη και σε συνδυασμό με το μετατραυματικό σοκ προκαλούν μια σειρά από συμπτώματα όπως καταναγκαστική ενασχόληση με το τραυματικό γεγονός, αναβίωση ή αποφυγή του γεγονότος,  διαταραχές ύπνου, διατροφικές διαταραχές,  έντονο φόβο, αδυναμία συγκέντρωσης, κατάχρηση ουσιών,  αποξένωση και αυτοκτονικές σκέψεις.

Η έντονη ύπαρξη της ενοχής έχει ένα μεγάλο δευτερεύον όφελος, το οποίο  πολλές φορές παίζει το ρόλο του μηχανισμού άμυνας και βοήθα το ατομο να εστιάσει σε μια χρονική στιγμή πριν από το τραυματικό γεγονός. Δίνει στο ατομο δηλαδή μια ψευδή αίσθηση ελέγχου και γεννάει διάφορες φαντασιώσεις στο ατομο για το τι θα μπορούσε να είχε κανει.

Αυτός ο μηχανισμός αποτρέπει το άτομο από το να αγγίξει άλλα σημαντικά θέματα ή έντονα συναισθήματα και λειτουργεί ως αποφυγή του τραυματικού γεγονότος (Chaplin, 1975; Nader, 1997). Η ενοχή που δεν επιλύεται παρεμποδίζει την κοινωνική και συναισθηματική εξέλιξη του ατόμου και μπορεί στο μέλλον να προκαλέσει πολύ σημαντικά ψυχιατρικά προβλήματα.

Θεραπεία:
Λόγω του ότι το σύνδρομο του επιζώντα είναι στενά συνδεδεμένο με το  PTSD, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι παρόμοιες σε τραυματικά γεγονότα, όπως αυτό της Νορβηγίας και παίζει πολύ μεγάλο ρόλο η έγκαιρη παρέμβαση ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στο σημείο της τραγωδίας τις πρώτες ώρες μετά το συμβάν.

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν καλύτερα αποτελέσματα της θεραπείας ατόμων με PTSD που ξεκίνησαν άμεσα τη θεραπεία (Michel & Everly, 2001). Η έγκαιρη παρέμβαση δίνει την ευκαιρία της έκφρασης και της συναισθηματικής αποφόρτισης που μπορούν να προκαλέσουν ένα αίσθημα κάθαρσης πάνω στην οποία μπορεί να βασιστεί η μελλοντική θεραπεία.

Ως θεραπεία του PTSD είναι πολύ αποτελεσματική η ομαδική θεραπεία, αλλά και σε ατομικό επίπεδο, με μεθόδους συμπεριφοριστικής θεραπείας εστιασμένη στο τραύμα (CBT), EMDR, οικογενειακή θεραπεία αλλά και βραχεία ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία.

Θα ήθελα να παραθέσω μια ατάκα του Βίκτορος Ουγκώ πάνω στο θέμα της ενοχής  Ένοχος δεν είναι αυτός που κανει την αμαρτία, αλλά αυτός που προκαλεί το σκοτάδι. Το γεγονός ότι στην υπόθεση της Νορβηγίας εντοπίσθηκε ο ένοχος και θα τιμωρηθεί δυστυχώς δεν είναι αρκετό για να αντιμετωπιστεί το σκοτάδι που προκάλεσε στις ψυχές όλων αυτών που επέζησαν.    

Παρασκευή Πάλμου - Clinical Psychology MA

  • Chaplin, J. P. (1975). Dictionary of Psychology. New York: Dell Publishing
  • Herman, J. L. (1992). Captivity. Trauma and recovery, (pp. 74-95). New York: Basic Books.
  • James, B. (1994). Handbook for treatment of attachment-trauma problems in children. Lexington, MA: Lexington Books.



Συγγραφή Άρθρου

Παρασκευή Πάλμου M.Sc Clinical Psychology
Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Κακοποίηση
Η συνάφεια ανάμεσα στην ανθρώπινη κακοποίηση, την ενδοοικογενειακή βία και την κακοποίηση ζώων: το φάσμα της βίας
  • Δευτέρα, 06 Φεβρουάριος 2017
  • Από: Ευάγγελος Δρίβας

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχει εγερθεί ιδιαίτερα το επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από τη συσχέτιση της βιαιότητας προς τα ζώα και την κακοποίηση τους με τη διαπροσωπική βία...

Κακοποίηση
Μια γυναίκα εξομολογείται
  • Πέμπτη, 12 Ιανουάριος 2017
  • Από: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Κόσμος γύρω μου. Αδιάφορος, χαοτικός. Κανένας δε γνωρίζει το όνομά μου, τη διεύθυνσή μου, την ηλικία μου. Ούτε κι εγώ ξέρω τίποτα για εκείνους όμως. Και όμως, νοιώθω πως τους...

Διαταραχές πρόσληψης τροφής
Νευρική Ανορεξία
  • Τρίτη, 10 Ιανουάριος 2017
  • Από: Αντιγόνη Επιβατιανού

Ποια άτομα είναι περισσότερο επιρρεπή να εμφανίσουν Νευρική Ανορεξία;Ενώ η ονομασία  «νευρική ανορεξία» παραπέμπει  σε έλλειψη ή μείωση της όρεξης σύμφωνα με την κυριολεκτική σημασία του όρου, στην...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Εννεάγραμμα : Ανακαλύψτε τον τύπο της προσωπικότητας σας κάνοντας ένα ταξίδι στον εαυτό και στους άλλους.

enneagrammaΤο Εννεάγραμμα είναι ένα γεωμετρικό σύμβολο που αναλύει την ανθρώπινη προσωπικότητα σε 9 διαφορετικούς τύπους και τις υποκατηγορίες τους, εμπεριέχοντας ένα μεγάλο φάσμα από διαβαθμίσεις για τη μοναδικότητα του κάθε τύπου.

Αποτελεί, επίσης, ένα σύμβολο που

Ευθανασία, Xanax και Κατάθλιψη
Ευθανασία, Κατάθλιψη

Σύμφωνα µε τις στατιστικές των φιλοζωικών οργανώσεων, κάθε χρόνο εγκαταλείπονται περίπου 80.000 ζώα στη χώρα μας. Κάποια από αυτά θα τα δούμε νεκρά στην άκρη ενός δρόμου και το θέαμα δεν θα μας προξενήσει έκπληξη διότι πρόκειται για κάτι σύνηθες, μια εικόνα που την βλέπουμε χρόνια και έχουμε όλοι απευαισθητοποιηθεί.

Η ανάλυση των ονείρων στη θεραπεία Gestalt

Γίνε το όνειρο σου! Δώσε του μορφή!
Προσκαλεί τον θεραπευόμενο ο θεραπευτής της Gestalt. Η Φροϋδική θεωρία εισήγαγε την έννοια του υποσυνείδητου και μας έδωσε την πληροφορία ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου το υποσυνείδητο σκέπτεται με σύμβολα.

H Θεραπεία Gestalt: Το Εδώ και το Τώρα

Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων που παρακολούθησα στην εκπαίδευση μου στη θεραπεία Gestalt, δεχόμουν πολύ συχνά την ίδια ερώτηση από φίλους αλλά και από συναδέλφους: Τι είναι η Gestalt;.

Θα κάνω λοιπόν μια προσπάθεια να δώσω κάποιες περιγραφές και όχι μια ερμηνεία διότι η Gestalt ως προσέγγιση αντιμετωπίζει τις ερμηνείες ως φαντασιώσεις που πολλές φορές είναι δυσλειτουργικές για την επικοινωνία.

Ψυχολογία της μάζας

Η ψυχολογία της μάζας ανήκει στον τομέα της κοινωνικής ψυχολογίας και προσπαθεί να προσεγγίσει και να εξηγήσει το πώς απλοί καθημερινοί άνθρωποι αποκτούν ιδιαίτερη δύναμη όταν λειτουργούν συλλογικά.
Έχουν καταγράφει αρκετά παραδείγματα στο παρελθόν του ανθρώπινου είδους που αποδεικνύουν ότι ομάδες ανθρώπων με κοινές αντιλήψεις και στόχους έχουν φέρει δραματικές κοινωνικές αλλαγές οι οποίες έχουν αλλάξει την πορεία της ιστορίας.

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.