Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή

Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή (κοινωνική φοβία) χαρακτηρίζεται από αξιοσημείωτο και έντονο άγχος ή φόβο (κοινωνικό άγχος) για κοινωνικές καταστάσεις στις οποίες το άτομο μπορεί να έρθει αντιμέτωπο με την κριτική των άλλων.

Παραδείγματα κοινωνικών αλληλεπιδράσεων που μπορεί να πυροδοτήσουν το κοινωνικό άγχος του ατόμου, μπορεί να είναι: μία ομιλία μπροστά σε κοινό ή γενικότερα καταστάσεις που καλείται να εκτελέσει δημόσια μια ενέργεια, οι κοινωνικές εκδηλώσεις και συζητήσεις, οι συναντήσεις με άγνωστα πρόσωπα, το να τρώει ή να πίνει μπροστά σε άλλους, να χρησιμοποιεί κοινόχρηστες τουαλέτες, να χρειάζεται να διαφωνήσει με άλλους ή να απευθυνθεί σε κάποια φιγούρα εξουσίας.

Σε καταστάσεις όπως οι παραπάνω, το άτομο που πάσχει από κοινωνική αγχώδη διαταραχή αναμένει ότι οι θα αξιολογηθεί αρνητικά από τους άλλους, φοβούμενο ότι θα αποτύχει να αποδώσει επαρκώς ή απλά ότι το άγχος του θα είναι εμφανές στους γύρω, με αποτέλεσμα να απορριφθεί, να ταπεινωθεί ή να προσβάλλει τους άλλους.

Συμπτώματα Διαταραχής Κοινωνικού Άγχους

  • Το άτομο αγχώνεται ή φοβάται σχεδόν πάντα στις διάφορες κοινωνικές καταστάσεις.
  • Αποφεύγει συνεχώς τις κοινωνικές περιστάσεις που φοβάται ή τις υπομένει με έντονο φόβο.
  • Ο φόβος και το άγχος που βιώνει είναι δυσανάλογο με την πραγματική «απειλή»που μπορεί να προκύψει από την κοινωνική κατάσταση.
  • Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή είναι είναι επίμονη και διαρκεί 6 μήνες ή περισσότερο.
  • Λόγω του κοινωνικού άγχους προκαλείται έντονη ενόχληση ή δυσλειτουργία στον κοινωνικό, επαγγελματικό ή άλλο σημαντικό τομέα της ζωής του ατόμου.

Χαρακτηριστικές πεποιθήσεις των ατόμων με κοινωνική αγχώδη διαταραχή είναι οι εξής:

«Οι άλλοι παρατηρούν λεπτομερώς τις κινήσεις και τη συμπεριφορά μου.»

«Οι άλλοι έχουν πολύ υψηλά στάνταρ για να με εγκρίνουν ή να με αποδεχθούν.»

«Δεν είμαι ικανός/ή για να ανταποκριθώ επαρκώς.»

«Δεν θα μπορέσω να ελέγξω το άγχος μου, με συνέπεια αυτό να γίνει αντιληπτό από τους άλλους, προκαλώντας ακόμα περισσότερα αρνητικά σχόλια.»

«Το κόστος της αρνητικής αξιολόγησης από τους γύρω μου θα είναι μεγάλο και δυσβάσταχτο.»

Τι προκαλεί την εκδήλωση της Κοινωνικής Αγχώδους Διαταραχής;

Η δημιουργία και η διατήρηση της διαταραχής μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:

Κληρονομικότητα: Τα άτομα με υψηλό κοινωνικό άγχος συχνά έχουν γονείς ή άλλους κοντινούς συγγενείς οι οποίοι είναι, επίσης, αγχώδεις ή ντροπαλοί.

Σχετικές εμπειρίες του παρελθόντος: Πολλοί άνθρωποι με κοινωνική φοβία θυμούνται καταστάσεις στις οποίες έχουν ντροπιαστεί ή ρεζιλευτεί στο παρελθόν. Αυτό τους οδηγεί στο να φοβούνται μην τους συμβεί κάτι παρόμοιο ξανά. Σχετικές εμπειρίες αρνητικής αξιολόγησης ή έντονης αρνητικής κριτικής εντός της οικογένειας ή bullyingκατά την παιδική ηλικία, μπορεί, επίσης, να να συντελέσουν στην ανάπτυξη του κοινωνικού άγχους.

Αρνητικός τρόπος σκέψης: Τα άτομα που πάσχουν από τη διαταραχή, συχνά, κάνουν αρνητικές σκέψεις/προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη των κοινωνικών καταστάσεων. Τέτοιου είδους σκέψεις, μπορεί να είναι «Δεν θα μπορέσω να σκεφτώ τίποτα να πω», «Θα γίνω ρεζίλι», «Οι άλλοι θα καταλάβουν ότι είμαι αγχωμένος». Μπορεί επίσης να έχουν μη ρεαλιστικά στάνταρ, όπως «Δεν πρέπει ποτέ να έχω άγχος», «Πρέπει κάποιος να είναι έξυπνος και όμορφος για να είναι αποδεχτός» ή «Πρέπει να είμαι αρεστός σε όλους». Τέλος, οι άνθρωποι με έντονο κοινωνικό άγχος έχουν χαρακτηριστικές δυσλειτουργικές πεποιθήσεις για τον εαυτό τους, όπως «Είμαι βαρετός», «Είμαι περίεργος» ή «Είμαι διαφορετικός από τους άλλους».

Αποφυγή: Το να αποφεύγουν καταστάσεις που πυροδοτούν το άγχος τους, βοηθάει βραχυπρόθεσμα τα άτομα με κοινωνική φοβία να αισθάνονται λιγότερο αγχωμένα, ωστόσο, μακροπρόθεσμα η αποφυγή ενισχύει και συντηρεί το κοινωνικό άγχος. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν τους επιτρέπει να εκτεθούν και να μάθουν ότι οι κοινωνικοί τους φόβοι είναι υπερβολικοί, γεγονός που διευρύνει και διαιωνίζει το άγχος τους.

Έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων: Σε μερικούς ανθρώπους με κοινωνική αγχώδη διαταραχή δεν δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες. Αυτό μπορεί να τους δημιουργεί πρόβλημα στις κοινωνικές τους συναναστροφές. Άλλα άτομα με την εν λόγω διαταραχή έχουν καλές κοινωνικές δεξιότητες, αλλά αγχώνονται σε τέτοιο βαθμό, που τους είναι εξαιρετικά δύσκολο να τις χρησιμοποιήσουν.

Πώς αντιμετωπίζεται η Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή;

Η κοινωνική αγχώδης διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί με ψυχοθεραπευτική παρέμβαση. Ένα αποδεδειγμένα αποτελεσματικό μοντέλο για την αντιμετώπιση της διαταραχής είναι η Γνωσιακή – Συμπεριφοριστική Θεραπεία. Η εν λόγω θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον πάσχοντα να τροποποιήσει τις πεποιθήσεις του, οι οποίες αποτελούν πηγές του άγχους και των φόβων του.

Ο θεραπευτής βοηθάει το άτομο με κοινωνικό άγχος να αναγνωρίσει τις αρνητικές του σκέψεις, με συνέπεια να μάθει να σκέφτεται πιο ρεαλιστικά και λειτουργικά για τις κοινωνικές καταστάσεις, αλλά και για τον εαυτό του. Επίσης, ο θεραπευτής βοηθάει το θεραπευόμενο να εκτεθεί και να έρθει αντιμέτωπος με καταστάσεις που απέφευγε στο παρελθόν λόγω των κοινωνικών του φόβων. Αυτό θα του δώσει την ευκαιρία να να ανακαλύψει ότι οι φόβοι του συνήθως δεν βγαίνουν αληθινοί και ότι οι συνέπειες τυχόν αρνητικών συμβάντων δεν είναι τόσο άσχημες και καταστροφικές όσο αρχικά πίστευε. Ως αποτέλεσμα, ο θεραπευόμενος αρχίζει να αισθάνεται λιγότερο άγχος και να αποκτά περισσότερη αυτοπεποίθηση.

Επιπρόσθετα, ο θεραπευτής μαθαίνει στο άτομο τεχνικές χαλάρωσης, μέσω των οποίων εκείνο απαλλάσσεται σταδιακά από την ένταση. Τα ευεργετικά αποτελέσματα της θεραπείας, συνήθως, διατηρούνται και μετά το τέλος αυτής, καθιστώντας το θεραπευόμενο ικανό να αντιμετωπίσει μελλοντικές δυσκολίες της ζωής με νέους πιο λειτουργικούς τρόπους και εμφανώς μειωμένο άγχος.

Πηγές:

1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and  statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
2. Leahy R. L., Holland S. J. F. & McGinn L. K. (2012). Treatment Plans and Interventions for Depression and Anxiety Disorders (2nd ed.). New York: Guilford Press.

Συγγραφή Άρθρου

Αριστέα Λιάκου - Ψυχολόγος

Αριστέα Λιάκου: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια - MSc Κλινική Ψυχολόγος, Leiden University, NL
Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία
Ατομική ψυχοθεραπεία ενηλίκων, Συμβουλευτική γονέων.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Άγχος Ασθένειας: συμπτώματα, ενδεχόμενες δυσκολίες, αντιμετώπιση
Άγχος Ασθένειας

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα.
Το άτομο που υποφέρει από τη Διαταραχή Άγχους Ασθένειας ασχολείται επίμονα με την ιδέα ότι έχει ή ότι κολλάει κάποια σοβαρή ασθένεια. Σωματικά συμπτώματα της επίφοβης ασθένειας δεν υπάρχουν, ή αν υπάρχουν έχουν ελάχιστη ένταση.

Διεκδικητική συμπεριφορά. Τι είναι και πώς μας ωφελεί στη ζωή μας
Διεκδικητική συμπεριφορά

Όλοι μας βρισκόμαστε αντιμέτωποι με επικοινωνιακές καταστάσεις που μας φέρνουνε σε δύσκολη θέση και δεν είμαστε βέβαιοι για το πώς πρέπει να αντιδράσουμε ή να τις χειριστούμε. Παραδείγματα τέτοιων καταστάσεων μπορεί να είναι το να μας πάρει τη σειρά κάποιος στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, να μας επιπλήξει με άσχημο τρόπο το αφεντικό μας για κάτι που δεν φταίμε, να μας ζητάει ένας φίλος επίμονα μια χάρη που δεν θα θέλαμε να του κάνουμε ή να βάζει υπερβολικά δυνατά τη μουσική ο γείτονάς μας τις ώρες κοινής ησυχίας.

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή: Συμπτώματα, διαγνωστικά κριτήρια, αντιμετώπιση
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Τι είναι οι ιδεοληψίες και οι ψυχαναγκασμοί;
Τα δύο χαρακτηριστικά συμπτώματα που συναντώνται στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή είναι οι ιδεοληψίες και οι ψυχαναγκασμοί.

Πώς αντιμετωπίζεται η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή
Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή

Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΘ) σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή ή χωρίς θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της Γενικευμένης Αγχώδους Διαταραχής (ΓΑΔ).  Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της χρήσης ενός ευρέος φάσματος τεχνικών που επιστρατεύει ο θεραπευτής σε συνεργασία με το θεραπευόμενο με στόχο τη μείωση του άγχους και την εξάλειψη των συμπτωμάτων της διαταραχής.

Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή. O ρόλος της ανησυχίας
Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) έχει περιγραφεί ως η βασική ή «πυρηνική» αγχώδης διαταραχή. Η έναρξη της ΓΑΔ είναι σταδιακή σε σύγκριση με διαταραχές όπως αυτή του πανικού και μεγάλο ποσοστό ασθενών αναφέρουν ότι ήταν «ανήσυχοι» ή αγχωμένοι ολόκληρη τη ζωή τους, αναδεικνύοντας ένα μονίμως υψηλό βαθμό χαρακτηρολογικού άγχους.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.