Κάπνισμα

Το κάπνισμα αποτελεί μια συχνή συνήθεια για πολλούς. Οι αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία έχουν μελετηθεί πολύ και είναι αρκετά γνωστές. Για την ακρίβεια, το κάπνισμα αποτελεί το κύριο αίτιο θανάτου που μπορεί να προληφθεί στις ΗΠΑ (Bor, Boyd, Himmelstein, Lasser, McCormick, Woolhandler, 2000).

Εκτός όμως από την υγεία του σώματος, το κάπνισμα μπορεί να επηρεάσει και την ψυχική υγεία των καπνιστών, και τις ψυχικές νόσους- ιδιαίτερα την ανάκαμψη από αυτές.

Στατιστικά στοιχεία

Είναι γεγονός πως πολλά από τα άτομα που καπνίζουν βιώνουν κάποιας μορφής ιδιαιτερότητα στην ψυχική τους υγεία: 60% από τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας είναι καπνιστές, συγκριτικά με το 25% του γενικού πληθυσμού, και είναι η κατηγορία καπνιστών που καπνίζει πολύ περισσότερο (Adler, et al, 2001).

Άτομα με ζητήματα ψυχικής υγείας αντιπροσωπεύουν το 40.6% του συνολικού αριθμού καπνιστών στις ΗΠΑ και το 44.3% της αγοράς του καπνίσματος. Συνολικά, τα άτομα που έχουν θέματα ψυχικής υγείας είναι αυτά που είναι περισσότερο πιθανό να καπνίζουν, που καταναλώνουν περισσότερα τσιγάρα, και που διατηρούν την συνήθεια εφόρου ζωής (lifetime prevalence) (Bor, Boyd, Himmelstein, Lasser, McCormick, Woolhandler, 2000). Τέτοιες στατιστικές μπορούν να δείξουν πως υπάρχει μία σχέση μεταξύ καπνίσματος και ψυχικής υγείας.

Κάπνισμα και Ψυχική Υγεία

Έχει υποστηριχθεί λοιπόν πως το κάπνισμα μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία: έρευνες έχουν δείξει πως οι καπνιστές βιώνουν συμπτώματα ψυχοπαθολογίας πολύ πιο έντονα από τους μη καπνιστές.

Ένα κεντρικό παράδειγμα είναι η σχιζοφρένεια, και οι παθήσεις του ψυχωτικού φάσματος. Έχει βρεθεί πως καπνιστές με σχιζοφρένεια τείνουν να έχουν πολύ πιο έντονη συμπτωματολογία από τους μη καπνιστές, παρά το ότι το κάπνισμα δεν έχει συνδεθεί συγκεκριμένα με κάποιο από τα συμπτώματα.

Ένα ακόμα παράδειγμα είναι τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους- τόσο για άτομα που τα βιώνουν ως παθήσεις, όσο και για αυτά που τα βιώνουν ως συμπτώματα (Bromet, Guey, Kotov, Schwartz, 2010). Επιπλέον, υπάρχουν κάποιοι ‘μύθοι’ που συνδέουν το κάπνισμα με την ψυχική υγεία - για παράδειγμα πολλοί πιστεύουν πως το κάπνισμα μπορεί να τους βοηθήσει να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους (όποια και αν είναι αυτά), γεγονός που δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, οι ειδικοί (όπως ψυχολόγοι ή ψυχίατροι) εστιάζουν σε άλλες πτυχές της ζωής του ατόμου, και συγκεκριμένα σε πτυχές της ψυχοπαθολογίας του, και τείνουν να αγνοούν το κάπνισμα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τόσο τα άτομα που πάσχουν όσο και οι ειδικοί ψυχικής υγείας καταλήγουν να πιστεύουν πως το κάπνισμα βοηθά στο να χαλαρώσουν, να ηρεμήσουν λίγο από τα συμπτώματά τους, και μια προσπάθεια για να το κόψει κανείς είναι η μικρότερη ανησυχία τους (Prochaska, 2011).

Κάπνισμα και φάρμακα

Ταυτόχρονα, το κάπνισμα μπορεί να επηρεάζει και την διαδικασία ανάκαμψης από προβλήματα ψυχικής υγείας. Ως συνήθεια, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η ψυχοφαρμακολογία γίνεται δεκτή από τον οργανισμό: συγκεκριμένα, το κάπνισμα αυξάνει τον μεταβολικό ρυθμό της ψυχιατρικής φαρμακολογίας, οδηγώντας σε χαμηλότερα επίπεδα από την εκάστοτε ουσία να καταλήγουν στο αίμα. Έτσι, οι καπνιστές χρειάζονται υψηλότερη δόση του κάθε φαρμάκου, ενώ οι μικρότερες δόσεις έχουν μικρότερο αποτέλεσμα από ότι σε μη καπνιστές (Prochaska, 2011). Το κάπνισμα λοιπόν αλλάζει με πρακτικό τρόπο την προσπάθεια ανάκαμψης από προβλήματα ψυχικής υγείας.

Εν συνόλω, το κάπνισμα έχει και κάποια ακόμα χαρακτηριστικά που τα αντιμετωπίζουν όλοι οι καπνιστές, όμως βιώνονται πιο έντονα από καπνιστές με ψυχοπαθολογία, καθώς έχουν μία επιπλέον "μάχη" να δώσουν. Οι καπνιστές έχουν υψηλότερο βαθμό νοσηλείας σε νοσοκομεία, και περνούν περισσότερο χρόνο σε νοσοκομεία από τους μη καπνιστές. Αυτό με την σειρά του μπορεί να αυξήσει την συμπτωματολογία (για παράδειγμα να εντείνει αισθήματα κατάθλιψης). Επιπλέον, το κάπνισμα μπορεί να αποτελέσει ένα έξτρα οικονομικό βάρος, όχι μόνο για τον καπνιστή μα και για την οικογένειά του, αλλά και για την κοινωνία ως σύνολο, ιδιαίτερα εάν το άτομο δεν εργάζεται και δεν είναι οικονομικά ανεξάρτητο (όπως συμβαίνει συχνά με άτομα που πάσχουν από ψυχική νόσο) (Prochaska, 2011).

Το κάπνισμα εμποδίζει την ψυχική υγεία

Τέλος οι καπνιστές είναι λιγότερο πιθανό να έχουν έναν υγιή τρόπο ζωής και τρόπο αντιμετώπισης των καταστάσεων, γεγονός που διαδρά με την ψυχική υγεία, οδηγώντας σε πιο σοβαρά συμπτώματα και σε έλλειψη εστίασης στο να κόψει κανείς το τσιγάρο, και το κάπνισμα εμποδίζει την ανάκαμψη από προβλήματα καθώς επηρεάζει την ψυχοφαρμακολογία. Κοιτώντας την κατάσταση, μπορεί να υποστηριχθεί πως τα χαρακτηριστικά των καπνιστών δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο με την ψυχική υγεία, και εμποδίζουν κάποιον από μία πλήρη ανάκαμψη. Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί πως τα άτομα που πάσχουν από ψυχιατρικές νόσους είναι μακράν πιο πιθανό να πεθάνουν από σχετικές με τον καπνό παθήσεις παρά από τις ψυχιατρικές νόσους καθ’ αυτές! Το να διακόψει κανείς το κάπνισμα θα μπορούσε να αποτελέσει έναν στόχο της ψυχιατρικής αναμόρφωσης.


Βιβλιογραφία

Adler, L., E., Benhammou, K., Berger, R., Breese, C., R., Drebing, C., Freedman, R., Gault, J.,Lee, M., J., Leonard, S., Logel, J., Olincy, A., Ross, R., G., Stevens, K., Sullivan, B., Vianzon, R., Virnich, D., E., Waldo, M., Walton, K., (2001). Smoking and mental illness. Pharmacology, Biochemistry and Behavior, 70, 561-570 

Bor, D., H., Boyd, J., W., Himmelstein, D., U., Lasser, K., McCormick, D., Woolhandler, S., (2000). Smoking and mental illness, A population- based prevalence study, Journal of American Medical Association, 284 (20), 2606-2610

Bromet, E., J., Guey, L., T., Kotov, R., Schwartz, J., E., (2010). Smoking in schizophrenia: Diagnostic specificity, symptom correlates and illness severity, Schizophrenia Bulletin, 36 (1), 173-181

Prochaska, J., J., (2011). Smoking and mental illness- Breaking the link.The New England Journal of Medicine, 196-198

 

Διαβάστε ακόμη το σχετικό άρθρο: H Ψυχολογική Πλευρά της Διακοπής Καπνίσματος 

Συγγραφή Άρθρου

Σύλβα Σαραφίδου

sarafidou silvaΨυχολόγος. Ba σε Ψυχολογία και Ιστορία Τέχνης στο Deree.
MSc σε Νευροεπιστήμες στο King's College, παράλληλα με εκπαίδευση σε Συνθετική Ψυχοθεραπεία και Θεραπειών μέσω Τέχνης.

Σχετικά άρθρα
Αυτοέλεγχος

Ο αυτοέλεγχος είναι μία από τις εντυπωσιακότερες λειτουργίες της ανθρώπινης ύπαρξης, καθώς αποτελεί...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Φροντίζοντας άτομα με άνοια: Δυσκολίες και Δυνατότητες
άνοια

Η άνοια είναι μία νευροεκφυλιστική πάθηση που σταδιακά στερεί από το άτομο την αυτονομία του. Αυτό σημαίνει ότι από τα πρώτα στάδια της νόσου ήδη και όλο και περισσότερο στην πορεία, το άτομο έχει ανάγκη τόσο από φροντίδα όσο και από προσοχή για λόγους ασφαλείας.

Η κριτική στην έννοια της ψυχικής ασθένειας
ψυχική ασθένεια

Η έννοια της ψυχικής ασθένειας έχει δεχθεί αρκετό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Παρά την συχνή χρήση του όρου υπάρχουν πολλοί που διαφωνούν με την ύπαρξη αυτού, επεξηγώντας τους διάφορους λόγους για τους οποίους μία τέτοια έννοια είναι γεμάτη ψεγάδια. Οι κριτικές της έννοιας της ψυχικής ασθένειας προέρχονται από διαφορετικούς πληθυσμούς: από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, από το ευρύ κοινό και από τους ίδιους τους χρήστες υπηρεσιών.

Το μέλλον των φαρμακοθεραπειών στην ψυχική υγεία: Σχιζοφρένεια και Κατάθλιψη
φαρμακοθεραπεία ψυχική υγεία

Είναι πλέον ευρέως αναγνωρισμένο πως η ψυχιατρική, και ιδιαίτερα το πεδίο την ψυχοφαρμακολογίας έχει κάνει τεράστια βήματα: αυτή την στιγμή υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φάρμακα, μαζί με τις κατάλληλες οδηγίες χρήσης, έτοιμες να βοηθήσουν τα άτομα σε ανάγκη (και τους ερευνητές και κλινικούς στο να επιτευχθεί αυτό).

Ακετυλοχολίνη. Ο ρόλος της στον εγκέφαλο
Ακετυλοχολίνη εγκέφαλος

Η ακετυλοχολίνη (acetylcholine) είναι ένας από τους κεντρικούς νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, που παίζει ρόλο σε πολλές σημαντικές λειτουργίες. Η ακετυλοχολίνη ήταν ο πρώτος νευροδιαβιβαστής που ανακαλύφθηκε, ήδη από το 1914, από τους Otto Loewi και Henry Dale, οι οποίοι κέρδισαν και βραβείο Νόμπελ για την δουλειά τους.

Το ψάρι ζέβρα στην έρευνα νευροαναπτυξιακών παθήσεων
ψάρι ζέβρα

Συχνά στις έρευνες για νευρολογικές ή αναπτυξιακές παθήσεις χρησιμοποιούνται ζώα. Αυτό δίνει την δυνατότητα στους ερευνητές να μελετήσουν καταστάσεις και συμπτώματα, και να τεστάρουν την αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων (ιδίως φαρμακευτικών). Η ερευνητική χρήση των ζώων μπορεί να δώσει περισσότερο ακριβή αποτελέσματα (σε σχέση με θεωρητικά μοντέλα), και να επιδείξει τα αποτελέσματα της έρευνας σε ζωντανό οργανισμό, χωρίς όμως την συμμετοχή ανθρώπων, κάτι που εγείρει ηθικούς προβληματισμούς.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας E-Psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).