Η ενασχόληση με το διαδίκτυο αποτελεί μία μορφή ψυχαγωγίας, πληροφόρησης και επικοινωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Όταν όμως η χρήση του ξεφεύγει από τα προτεινόμενα όρια ενασχόλησης ( μέχρι 2 ώρες την ημέρα για παιδιά εφηβικής ηλικίας), τότε περιγράφεται ως μία μορφή εξάρτησης, η οποία διαφαίνεται να αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου κάτω από μία σειρά δυσλειτουργικών χαρακτηριστικών τα οποία υποβόσκουν και εκφράζονται με τη μορφή υπερβολικής ενασχόλησης στο διαδίκτυο.

Η διάγνωση του εθισμού στο διαδίκτυο πραγματοποιείται με βάση δύο παραμέτρους: α) την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου ως αποτέλεσμα μίας παρορμητικής εμπειρίας, η οποία πραγματοποιείται για ένα διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που ήταν σχεδιασμένο να χρησιμοποιηθεί και β) η αλόγιστη χρήση του διαδικτύου, η οποία δημιουργεί σοβαρές μορφές δυσλειτουργικότητας στο κοινωνικό, προσωπικό και συναισθηματικό κόσμο του ατόμου που βιώνει την εξάρτηση αυτή.

Οι Συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο μοιάζουν πολύ με εκείνες του Παθολογικού Τζόγου, σύμφωνα με το DSM V (APA, 2013):

Ένα άτομο με συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο μπορεί να παρουσιάζει κάποια από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Ανάγκη για όλο και περισσότερη παραμονή στο διαδίκτυο με απώτερο σκοπό την απόλυτη ευχαρίστηση
  • Είναι ανήσυχο και οξύθυμο στην προσπάθειά του να μειώσει τις ώρες παραμονής τους στο διαδίκτυο
  • Έχουν πραγματοποιηθεί ανεπιτυχείς προσπάθειες για τον έλεγχο, την περικοπή και την διακοπή της χρήσης του διαδικτύου.
  • Είναι προκατειλημμένο όσον αφορά τη χρήση του διαδικτύου με σκέψεις όπως (π.χ., να ξαναζήσουν την εμπειρία του παρελθόντος με το διαδίκτυο τα τυχερά παιχνίδια,).
  • Συχνά οδηγείται στο διαδικτυακό περιβάλλον όταν η ψυχολογία του ατόμου είναι αρνητική (π.χ., νιώθει ανήμπορος, έχει ενοχές, αγχώδες συναίσθημα, κατάθλιψη).
  • Μετά από μία αποτυχημένη εμπειρία στο διαδίκτυο (π.χ. χάνει σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι), σκέφτεται τρόπους να επιστρέψει το γρηγορότερο.
  • Λέει ψέματα σχετικά με την έκταση της εμπλοκής του στη χρήση του διαδικτύου.
  • Έχει θέσει σε κίνδυνο μία πολύ σημαντική σχέση του (οικογενειακή, φιλική) προκειμένου να ασχοληθεί με το διαδίκτυο.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο δεν συμπεριλαμβάνεται στο διαγνωστικό οδηγό DSMIV(APA 2013), ως μία διαταραχή εθισμού, ή συμπεριφοράς, λόγω της πολυπαραγοντικής του αιτιολογίας και για το λόγο αυτό βρίσκεται ακόμα σε στάδιο διερεύνησης από τους ειδικούς προκειμένου να ενσωματωθεί στο διαγνωστικό οδηγό. Το διαδικτυακό παιχνίδι όμως (InternetGamingDisorder, SectionIII, APA, DSMIV), έχει αναφερθεί στο DSMIV, ως μία διαταραχή που χρίζει περαιτέρω διερεύνησης. Τα διαγνωστικά κριτήρια του διαδικτυακού παιχνιδιού, μοιάζουν με τα βασικά κριτήρια της χρήσης και κατάχρησης ουσιών. Ο εθισμός στο διαδίκτυο αποτελεί μία πιο γενικευμένη έννοια η οποία περιλαμβάνει το διαδικτυακό παιχνίδι (InternetGamong), καθώς και άλλες συμπεριφορές εξάρτησης ( εμμονικό κατέβασμα εφαρμογών, εκτεταμένη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. facebook), και εμμονή με την αγορά διαδικτυακών προϊόντων).

Τα βασικά κριτήρια που χαρακτηρίζουν συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο είναι τα παρακάτω (με την ύπαρξη τουλάχιστον τριών κριτηρίων):

1. Τα συμπτώματα του συνδρόμου απόσυρσης (ψυχοκινητική διέγερση, όπως εκούσια ή ακούσια κίνηση δακτυλογράφησης χεριών, ακολουθούμενη από την διακοπή χρήσης)
2. Εκτεταμένη διαδικτυακή χρήση με σκοπό την αποτροπή και καθυστέρηση των συμπτωμάτων απόσυρσης
3. Εκτεταμένη παραμονή σε δραστηριότητες του διαδικτύου
4. Εκτεταμένη και μόνιμη χρήση του διαδικτύου σε δραστηριότητες κοινωνικοποίησης και τζόγου (διαδικτυακός τζόγος)
5. Εξαρτημένη λειτουργικότητα σε πολλούς από τους τομείς της καθημερινότητας του ατόμου (κοινωνική ζωή, οικογένεια, προσωπική υγιεινή, απώλεια ύπνου- δυσλειτουργικότητα στον ύπνο, προβλήματα στο οικογενειακό περιβάλλον, κλπ)
6. Παρατεταμένη και «εμμονική» χρήση του διαδικτύου, παρόλη την πληροφόρηση σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις της αλόγιστης χρήσης του (EU.NET.ADB., 2012).
7. Το τελικό σύμπτωμα, το οποίο σχετίζεται με την εμφάνιση δυσλειτουργικών διαδικτυακών συμπεριφορών είναι το χαρακτηριστικό του συναισθήματος απόσυρσης, το οποίο προκύπτει από την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου, με στόχο την επίτευξη του συναισθήματος της ικανοποίησης και της ευχαρίστησης (EU.NET.ADB, 2012).

Οι συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο παρουσιάζουν συνοσηρότητα με κάποιες διαταραχές που αναφέρονται στον διαγνωστικό οδηγό DSMIV ή οι συμπεριφορές αυτές, αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου όπως περιγράφθηκε παραπάνω.
Η εκτεταμένη και αλόγιστη χρήση του διαδικτύου έχει βρεθεί ότι σχετίζεται με τις παρακάτω διαταραχές:
1. Κατάθλιψη (καταθλιπτικό συναίσθημα)
2. Αγχώδεις διαταραχές
3. Διαταραχές ύπνου
4. Διαταραχή διάσπασης προσοχής και υπερκινητικότητα (ADHD)
5. Κοινωνική φοβία
6. Αλκοολισμος, χρήση και κατάχρηση ουσιών

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο συνδέεται και με το γενετικό προφίλ του ατόμου. Η πληροφορία αυτή προέκυψε από μελέτες σε βασικούς νευροδιαβιβαστές (ντοπαμίνης, σεροτονίνης), στις οποίες διαπιστώθηκε συσχέτιση της δράσης των υποδοχέων των νευροδιαβιβαστών σε κατάθλιψη, άγχος και συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο (RogerCHoet.al., 2014).

Σημαντικά χαρακτηριστικά τα οποία και θα πρέπει να διερευνηθούν από τους γονείς:
Ο παρατεταμένος χρόνος παραμονής στο διαδίκτυο, η εμμονή ενασχόλησης με το διαδίκτυο και η «ακύρωση» άλλων δραστηριοτήτων όπου παλαιοτέρα ευχαριστούσαν το άτομο, η απότομη πτώση της σχολικής επίδοσης, η απομόνωση και η κοινωνική απόσυρση (αποφυγή συνεύρεσης με φίλους), ευερεθιστότητα και επιθετικότητα, μεταβολή της συμπεριφοράς, ξηροφθαλμία, κλπ.

Συμβουλές προς τους γονείς:
1. Αφιερώστε χρόνο με το παιδί σας από μικρή ηλικία σε θέματα χρήσης του διαδικτύου.
2. Να αφήνετε τον υπολογιστή σε κοινή θέα μέσα στο σπίτι έτσι ώστε να υπάρχει γονεϊκή επιστασία και επιτήρηση.
3. Χρήση ειδικών φίλτρων για την αποφυγή επιβλαβών ιστοσελίδων
4. Να μην χρησιμοποιείται τη χρήση του διαδικτύου και του υπολογιστή ως μέσο επιβράβευσης.
5. Χρήση Ορίων χρήσης του υπολογιστή, μετά από διάλογο και παραγωγική συζήτηση με τον έφηβο/παιδί.
6. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί συνεχής κατάχρηση του χρόνου ενασχόλησης με το διαδίκτυο, αναζητείστε αμέσως βοήθεια.

Το διαδίκτυο παρέχει πολλά οφέλη και πλεονεκτήματα στη χρήση του, αρκεί να χρησιμοποιείται με τον σωστό τρόπο έτσι ώστε να παρέχεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό η ορθή γνώση, επικοινωνία και ψυχαγωγία.

Βιβλιογραφία:

  • American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM-5. 5th edition. Washington: American Psychiatric Publishing; 2013.
  • The Comorbid Psychiatric Symptoms of Internet Addiction: Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD), Depression, Social Phobia, and HostilityJu-Yu Yen, M.D. et al., 2007, Journal of Adolescent Health
  • The association between internet addiction and psychiatric co-morbidity: a meta-analysis, Roger C Ho, Melvyn WB Zhan, Tammy Y Tsang, Anastasia H Toh, Fang Pan, Yanxia Lu, Cecilia Cheng, Paul S Yip, Lawrence T Lam, Ching-Man Lai, Hiroko Watanabe and Kwok-Kei Mak, BMC Psychiatry 2014, 14:183
  • Lai CM, Mak KK, Watanabe H, Ang RP, Pang JS, Ho RC: Psychometric properties of the internet addiction test in Chinese adolescents. J Pediatr Psychol 2013, 38(7):794-807.
  • Yen JY, Ko CH, Yen CF, Chen CS, Chen CC: The association between harmful alcohol use and Internet addiction among college students: comparison of personality. Psychiatry Clin Neurosci 2009, 63(2):218-224.
  • Yen JY, Yen CF, Chen CS, Tang TC, Ko CH: The association between adult ADHD symptoms and internet addiction among college students: the gender difference. Cyberpsychol Behav 2009, 12(2):187-191.

Συγγραφή Άρθρου

Ρέα Δουμανά - Σύμβουλος Ψ.Υγείας

Ρέα Δουμανά: έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το E-Psychology”, σημαίνει ότι το E-Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Η Ρέα Δουμανά εξειδικεύτηκε στον τομέα της Ψυχολογίας με τον μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών Κλινικής Ψυχολογίας σε ενήλικες και εφήβους. Διετέλεσε ως επιστημονική συνεργάτης στη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.), της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Παν/μίου Αθηνών, του Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Έχει αναπτύξει ερευνητικό έργο αναφορικά με την εφηβεία, τις σεξουαλικές συνήθειες των Ελλήνων εφήβων, τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο.

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου, χωρίς τη γραπτή άδεια του Τμήματος Σύνταξης του E-Psychology.gr. Εάν επιθυμείτε να αναδημοσιεύετε άρθρα, επικοινωνήστε μαζί μας στο editorial @ e-psychology.gr

Σχετικά άρθρα
Εφηβεία

Η εφηβεία είναι εκείνη η περίοδος που σηματοδοτεί το πέρασμα...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Διεκδικητικότητα και πως να την αποκτήσετε
Διεκδικητικότητα

Η διεκδικητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε προσωπικότητας, αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση των ατόμων, στην έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων, αναγκών, όπως επίσης και στην υγιή εξέλιξη μίας σχέσης. Πολλές φορές όμως κάποια άτομα διστάζουν στο να εκφράσουν απόψεις και σκέψεις, λόγω του φόβου που νιώθουν στο να εκτεθούν ή ακόμα και για τις επιπτώσεις ως προς τις αντιδράσεις που θα δημιουργηθούν.

Ψυχογενής Βουλιμία
Ψυχογενής Βουλιμία

Οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ), αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο στον Διεθνή Διαγνωστικό Οδηγό της Αμερικανικής Εταιρίας Ψυχολόγων (APA, Diagnostic and Statistical Manual (DSMV), 2013).

Συναισθηματική Νοημοσύνη και Ενσυναίσθηση

Συναισθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε  τα δικά μας συναισθήματα καθώς και των άλλων, να παρακινούμε τον εαυτό μας και να διαχειριζόμαστε με σωστό τρόπο τις  σχέσεις  μας με τους άλλους.
H συνασθηματική νοημοσύνη αποτελείται από 5 άξονες:

Λογικοθυμική Ψυχοθεραπεία
Λογικοθυμική Ψυχοθεραπεία

H Λογικοθυμική Θεραπεία (ΛΘΘ) στηρίζεται σε ένα πλαίσιο φιλοσοφικών θεωριών περισσότερο, ίσως, από κάθε άλλο σύστημα ψυχοθεραπείας. Ο Albert Ellis (1913-2007), Πατέρας της ΛΘΘ, στήριξε τη δομή της ψυχοθεραπείας στον Στωϊκό φιλόσοφο του 1ου αιώνα π.Χ. Επίκτητο.

Διαταραχές Προσωπικότητας

Οι διαταραχές προσωπικότητας οι οποίες περιλαμβάνονται στον διαγνωστικό οδηγό DSMV (APADSMV, 2013), αποτελούν ένα ξεχωριστό κομμάτι των ψυχικών διαταραχών. Σύμφωνα με τον διαγνωστικό οδηγό, μια διαταραχή προσωπικότητας είναι ένα μοτίβο της «εσωτερικής ψυχικής εμπειρίας» και της συμπεριφοράς που αποκλίνει σημαντικά από τις προσδοκίες του ατόμου ως κουλτούρα, είναι διάχυτη και άκαμπτη, και εμφανίζεται στην εφηβεία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή.

Εγγραφή στο Newsletter

15νθημερο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας τα νέα άρθρα, αλλά και ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια, βιβλία ψυχολογίας, θέσεις εργασίας κ.α.