Η ενασχόληση με το διαδίκτυο αποτελεί μία μορφή ψυχαγωγίας, πληροφόρησης και επικοινωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Όταν όμως η χρήση του ξεφεύγει από τα προτεινόμενα όρια ενασχόλησης ( μέχρι 2 ώρες την ημέρα για παιδιά εφηβικής ηλικίας), τότε περιγράφεται ως μία μορφή εξάρτησης, η οποία διαφαίνεται να αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου κάτω από μία σειρά δυσλειτουργικών χαρακτηριστικών τα οποία υποβόσκουν και εκφράζονται με τη μορφή υπερβολικής ενασχόλησης στο διαδίκτυο.

Η διάγνωση του εθισμού στο διαδίκτυο πραγματοποιείται με βάση δύο παραμέτρους: α) την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου ως αποτέλεσμα μίας παρορμητικής εμπειρίας, η οποία πραγματοποιείται για ένα διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που ήταν σχεδιασμένο να χρησιμοποιηθεί και β) η αλόγιστη χρήση του διαδικτύου, η οποία δημιουργεί σοβαρές μορφές δυσλειτουργικότητας στο κοινωνικό, προσωπικό και συναισθηματικό κόσμο του ατόμου που βιώνει την εξάρτηση αυτή.

Οι Συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο μοιάζουν πολύ με εκείνες του Παθολογικού Τζόγου, σύμφωνα με το DSM V (APA, 2013):

Ένα άτομο με συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο μπορεί να παρουσιάζει κάποια από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Ανάγκη για όλο και περισσότερη παραμονή στο διαδίκτυο με απώτερο σκοπό την απόλυτη ευχαρίστηση
  • Είναι ανήσυχο και οξύθυμο στην προσπάθειά του να μειώσει τις ώρες παραμονής τους στο διαδίκτυο
  • Έχουν πραγματοποιηθεί ανεπιτυχείς προσπάθειες για τον έλεγχο, την περικοπή και την διακοπή της χρήσης του διαδικτύου.
  • Είναι προκατειλημμένο όσον αφορά τη χρήση του διαδικτύου με σκέψεις όπως (π.χ., να ξαναζήσουν την εμπειρία του παρελθόντος με το διαδίκτυο τα τυχερά παιχνίδια,).
  • Συχνά οδηγείται στο διαδικτυακό περιβάλλον όταν η ψυχολογία του ατόμου είναι αρνητική (π.χ., νιώθει ανήμπορος, έχει ενοχές, αγχώδες συναίσθημα, κατάθλιψη).
  • Μετά από μία αποτυχημένη εμπειρία στο διαδίκτυο (π.χ. χάνει σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι), σκέφτεται τρόπους να επιστρέψει το γρηγορότερο.
  • Λέει ψέματα σχετικά με την έκταση της εμπλοκής του στη χρήση του διαδικτύου.
  • Έχει θέσει σε κίνδυνο μία πολύ σημαντική σχέση του (οικογενειακή, φιλική) προκειμένου να ασχοληθεί με το διαδίκτυο.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο δεν συμπεριλαμβάνεται στο διαγνωστικό οδηγό DSMIV(APA 2013), ως μία διαταραχή εθισμού, ή συμπεριφοράς, λόγω της πολυπαραγοντικής του αιτιολογίας και για το λόγο αυτό βρίσκεται ακόμα σε στάδιο διερεύνησης από τους ειδικούς προκειμένου να ενσωματωθεί στο διαγνωστικό οδηγό. Το διαδικτυακό παιχνίδι όμως (InternetGamingDisorder, SectionIII, APA, DSMIV), έχει αναφερθεί στο DSMIV, ως μία διαταραχή που χρίζει περαιτέρω διερεύνησης. Τα διαγνωστικά κριτήρια του διαδικτυακού παιχνιδιού, μοιάζουν με τα βασικά κριτήρια της χρήσης και κατάχρησης ουσιών. Ο εθισμός στο διαδίκτυο αποτελεί μία πιο γενικευμένη έννοια η οποία περιλαμβάνει το διαδικτυακό παιχνίδι (InternetGamong), καθώς και άλλες συμπεριφορές εξάρτησης ( εμμονικό κατέβασμα εφαρμογών, εκτεταμένη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. facebook), και εμμονή με την αγορά διαδικτυακών προϊόντων).

Τα βασικά κριτήρια που χαρακτηρίζουν συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο είναι τα παρακάτω (με την ύπαρξη τουλάχιστον τριών κριτηρίων):

1. Τα συμπτώματα του συνδρόμου απόσυρσης (ψυχοκινητική διέγερση, όπως εκούσια ή ακούσια κίνηση δακτυλογράφησης χεριών, ακολουθούμενη από την διακοπή χρήσης)
2. Εκτεταμένη διαδικτυακή χρήση με σκοπό την αποτροπή και καθυστέρηση των συμπτωμάτων απόσυρσης
3. Εκτεταμένη παραμονή σε δραστηριότητες του διαδικτύου
4. Εκτεταμένη και μόνιμη χρήση του διαδικτύου σε δραστηριότητες κοινωνικοποίησης και τζόγου (διαδικτυακός τζόγος)
5. Εξαρτημένη λειτουργικότητα σε πολλούς από τους τομείς της καθημερινότητας του ατόμου (κοινωνική ζωή, οικογένεια, προσωπική υγιεινή, απώλεια ύπνου- δυσλειτουργικότητα στον ύπνο, προβλήματα στο οικογενειακό περιβάλλον, κλπ)
6. Παρατεταμένη και «εμμονική» χρήση του διαδικτύου, παρόλη την πληροφόρηση σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις της αλόγιστης χρήσης του (EU.NET.ADB., 2012).
7. Το τελικό σύμπτωμα, το οποίο σχετίζεται με την εμφάνιση δυσλειτουργικών διαδικτυακών συμπεριφορών είναι το χαρακτηριστικό του συναισθήματος απόσυρσης, το οποίο προκύπτει από την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου, με στόχο την επίτευξη του συναισθήματος της ικανοποίησης και της ευχαρίστησης (EU.NET.ADB, 2012).

Οι συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο παρουσιάζουν συνοσηρότητα με κάποιες διαταραχές που αναφέρονται στον διαγνωστικό οδηγό DSMIV ή οι συμπεριφορές αυτές, αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου όπως περιγράφθηκε παραπάνω.
Η εκτεταμένη και αλόγιστη χρήση του διαδικτύου έχει βρεθεί ότι σχετίζεται με τις παρακάτω διαταραχές:
1. Κατάθλιψη (καταθλιπτικό συναίσθημα)
2. Αγχώδεις διαταραχές
3. Διαταραχές ύπνου
4. Διαταραχή διάσπασης προσοχής και υπερκινητικότητα (ADHD)
5. Κοινωνική φοβία
6. Αλκοολισμος, χρήση και κατάχρηση ουσιών

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο συνδέεται και με το γενετικό προφίλ του ατόμου. Η πληροφορία αυτή προέκυψε από μελέτες σε βασικούς νευροδιαβιβαστές (ντοπαμίνης, σεροτονίνης), στις οποίες διαπιστώθηκε συσχέτιση της δράσης των υποδοχέων των νευροδιαβιβαστών σε κατάθλιψη, άγχος και συμπεριφορές εξάρτησης από το διαδίκτυο (RogerCHoet.al., 2014).

Σημαντικά χαρακτηριστικά τα οποία και θα πρέπει να διερευνηθούν από τους γονείς:
Ο παρατεταμένος χρόνος παραμονής στο διαδίκτυο, η εμμονή ενασχόλησης με το διαδίκτυο και η «ακύρωση» άλλων δραστηριοτήτων όπου παλαιοτέρα ευχαριστούσαν το άτομο, η απότομη πτώση της σχολικής επίδοσης, η απομόνωση και η κοινωνική απόσυρση (αποφυγή συνεύρεσης με φίλους), ευερεθιστότητα και επιθετικότητα, μεταβολή της συμπεριφοράς, ξηροφθαλμία, κλπ.

Συμβουλές προς τους γονείς:
1. Αφιερώστε χρόνο με το παιδί σας από μικρή ηλικία σε θέματα χρήσης του διαδικτύου.
2. Να αφήνετε τον υπολογιστή σε κοινή θέα μέσα στο σπίτι έτσι ώστε να υπάρχει γονεϊκή επιστασία και επιτήρηση.
3. Χρήση ειδικών φίλτρων για την αποφυγή επιβλαβών ιστοσελίδων
4. Να μην χρησιμοποιείται τη χρήση του διαδικτύου και του υπολογιστή ως μέσο επιβράβευσης.
5. Χρήση Ορίων χρήσης του υπολογιστή, μετά από διάλογο και παραγωγική συζήτηση με τον έφηβο/παιδί.
6. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί συνεχής κατάχρηση του χρόνου ενασχόλησης με το διαδίκτυο, αναζητείστε αμέσως βοήθεια.

Το διαδίκτυο παρέχει πολλά οφέλη και πλεονεκτήματα στη χρήση του, αρκεί να χρησιμοποιείται με τον σωστό τρόπο έτσι ώστε να παρέχεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό η ορθή γνώση, επικοινωνία και ψυχαγωγία.

Βιβλιογραφία:

  • American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM-5. 5th edition. Washington: American Psychiatric Publishing; 2013.
  • The Comorbid Psychiatric Symptoms of Internet Addiction: Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD), Depression, Social Phobia, and HostilityJu-Yu Yen, M.D. et al., 2007, Journal of Adolescent Health
  • The association between internet addiction and psychiatric co-morbidity: a meta-analysis, Roger C Ho, Melvyn WB Zhan, Tammy Y Tsang, Anastasia H Toh, Fang Pan, Yanxia Lu, Cecilia Cheng, Paul S Yip, Lawrence T Lam, Ching-Man Lai, Hiroko Watanabe and Kwok-Kei Mak, BMC Psychiatry 2014, 14:183
  • Lai CM, Mak KK, Watanabe H, Ang RP, Pang JS, Ho RC: Psychometric properties of the internet addiction test in Chinese adolescents. J Pediatr Psychol 2013, 38(7):794-807.
  • Yen JY, Ko CH, Yen CF, Chen CS, Chen CC: The association between harmful alcohol use and Internet addiction among college students: comparison of personality. Psychiatry Clin Neurosci 2009, 63(2):218-224.
  • Yen JY, Yen CF, Chen CS, Tang TC, Ko CH: The association between adult ADHD symptoms and internet addiction among college students: the gender difference. Cyberpsychol Behav 2009, 12(2):187-191.

Συγγραφή Άρθρου

Ρέα Δουμανα

doumanaΣύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Επιστημονική Συνεργάτιδα του E-Psychology.gr
Msc στην Κλινική Ψυχολογία Εφήβων & Ενηλίκων.
Εξειδίκευση στην Λογικοθυμική, Γνωσιακή & Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Εάν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μοιραστείτε το!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Σχετικά άρθρα
Αυτοβοήθεια
Γνωριμίες μέσω διαδικτύου & μέτρα προστασίας
  • Δευτέρα, 09 Ιανουάριος 2017
  • Από: Παναγιώτα Κυπραίου

Αν είστε μόνοι και αναζητάτε κάποια γνωριμία μέσω διαδικτύου, δίνουμε κάποιες προτάσεις που μπορεί να χρησιμεύσουν ως μέτρα προστασίας για τη συναισθηματική σας ακεραιότητα....

Κατάθλιψη, Πένθος, Διπολική Διαταραχή
Επιλόχειος κατάθλιψη
  • Τρίτη, 03 Ιανουάριος 2017
  • Από: Ρομίνα Σαλούστρου

Η γονεϊκότητα, ανεξάρτητα από το φύλο, μέσα σε όλη την ομορφιά της έχει στοιχεία απαιτητικά και δύσκολα. Η μέλλουσα μητέρα βιώνει πρωτόγνωρα συναισθήματα και αλλαγές, που αρχικά...

Παιδί και έφηβος, οικογένεια
Παππούδες: Η σύγχρονη σοφία των παιδιών
  • Δευτέρα, 12 Δεκέμβριος 2016
  • Από: Βαλεντίνα Θεοδώρου

Πόσα συναισθήματα δημιουργούνται όταν λέμε τις λέξεις παππού και γιαγιά! Τόσο σημαντικές και μεγάλες φιγούρες στη ζωή των παιδιών. Όσοι τους είχαν στη ζωή τους νιώθουν τυχεροί...

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Συναισθηματική Νοημοσύνη και Ενσυναίσθηση

Συναισθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε  τα δικά μας συναισθήματα καθώς και των άλλων, να παρακινούμε τον εαυτό μας και να διαχειριζόμαστε με σωστό τρόπο τις  σχέσεις  μας με τους άλλους.
H συνασθηματική νοημοσύνη αποτελείται από 5 άξονες:

Λογικοθυμική Ψυχοθεραπεία
Λογικοθυμική Ψυχοθεραπεία

H Λογικοθυμική Θεραπεία (ΛΘΘ) στηρίζεται σε ένα πλαίσιο φιλοσοφικών θεωριών περισσότερο, ίσως, από κάθε άλλο σύστημα ψυχοθεραπείας. Ο Albert Ellis (1913-2007), Πατέρας της ΛΘΘ, στήριξε τη δομή της ψυχοθεραπείας στον Στωϊκό φιλόσοφο του 1ου αιώνα π.Χ. Επίκτητο.

Διαταραχές Προσωπικότητας

Οι διαταραχές προσωπικότητας οι οποίες περιλαμβάνονται στον διαγνωστικό οδηγό DSMV (APADSMV, 2013), αποτελούν ένα ξεχωριστό κομμάτι των ψυχικών διαταραχών. Σύμφωνα με τον διαγνωστικό οδηγό, μια διαταραχή προσωπικότητας είναι ένα μοτίβο της «εσωτερικής ψυχικής εμπειρίας» και της συμπεριφοράς που αποκλίνει σημαντικά από τις προσδοκίες του ατόμου ως κουλτούρα, είναι διάχυτη και άκαμπτη, και εμφανίζεται στην εφηβεία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή.

Διαχείριση αρνητικών σκέψεων - καταστροφολογία
διαχείριση αρνητικών σκέψεων

Όταν ακούμε τη φράση "καταστροφική σκέψη", είναι πιθανό να σκεφτούμε καταστροφικά γεγονότα σε προσωπικό, κοινωνικό, επαγγελματικό επίπεδο ή ακόμα και σε επίπεδο φυσικών φαινομένων του πλανήτη μας. Οι καταστροφικές σκέψεις συμβαίνουν όταν το μυαλό μας δημιουργεί τα χειρότερα σενάρια που μπορεί να έχει η έκβαση μίας κατάστασης ή ενδυναμώνουμε την περισσότερο αρνητική έκβαση της κατάστασης.  

Σχολικός Εκφοβισμός (Bullying)- Ένα φαινόμενο των καιρών μας Ορισμοί και βασικοί αιτιολογικοί παράγοντες (Μέρος Α)

Ο σχολικός εκφοβισμός, ή η σχολική επιθετικότητα (bullying) αποτελεί ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στο περιβάλλον του σχολείου με πολυπαραγοντική αιτιολογία η οποία σχετίζεται άμεσα με τις επιπτώσεις που προκαλούνται σε προσωπικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο (Espelage & Horne, 2008 forareview).

Εγγραφή στο Newsletter

Κάντε εγγραφή στο 15νθημερο Newsletter για ενημέρωση σεμιναρίων, νέων άρθρων, βιβλίων, θέσεων εργασίας κ.α.